Αρχείο

Posts Tagged ‘Μεγάλη Εβδομάδα’

Τα ελληνικά έθιμα του Πάσχα

25/04/2016 2 Σχόλια

Έλενα Μπούλια, 30 Απρ 2013

Πρόκειται για τη μεγαλύτερη θρησκευτική γιορτή του Χριστιανισμού, σίγουρα του έτους στην Ελλάδα, καθώς μνημονεύει όχι μόνο τον θάνατο του Χριστού αλλά κυρίως την Ανάσταση –το απόλυτο σύμβολο της αναγέννησης, της μετάβασης από τον θάνατο στη ζωή, της ελπίδας.

Διαβάστε περισσότερα…

Αυτό είναι το ευλογημένο Σάββατο

11/04/2015 Σχολιάστε

Χρυσοκέντητος επιτάφιος με παράσταση Επιτάφιου Θρήνου. Έργο της κεντήτριας Μαριώρας. 1751. Μακροχρόνιο δάνειο της Εξαρχείας Ιεροσολύμων. ΒΧΜ 21278

Χρυσοκέντητος επιτάφιος με παράσταση Επιτάφιου Θρήνου. Έργο της κεντήτριας Μαριώρας. 1751. Μακροχρόνιο δάνειο της Εξαρχείας Ιεροσολύμων. Βυζαντινό Μουσείο.

Το «Άγιον και Μέγα Σάββατον» είναι η ημέρα που συνδέει τη Μεγάλη Παρασκευή -την ημέρα του Σταυρού -με την Κυριακή, ημέρα της Ανάστασης του Κυρίου. Για πολλούς ανθρώπους, η αληθινή φύση και το νόημα αυτού του «συνδέσμου», η ουσιαστική αναγκαιότητα αυτής της «ενδιάμεσης ημέρας» παραμένει άγνωστη, ή ίσως σκοτεινή.

Διαβάστε περισσότερα…

Σταύρωση: Ενσάρκωση της ελπίδας

18/04/2014 Σχολιάστε

Sandro Botticelli

 

Του Νίκου Τσούλια

      Η Σταύρωση και η Ανάσταση του Χριστού – μαζί με τη Γέννησή του – αποτελούν τα μεγάλα γεγονότα της Χριστιανοσύνης. Είναι τα σύμβολα τα οποία διαμορφώνουν το όλο στερέωμα της πίστης. Αποτελούν τα φωτεινά σημεία της ιστορίας του ανθρώπου και δημιουργούν την ακτινοβολία της ελπίδας και της σωτηρίας.

Διαβάστε περισσότερα…

Η Τέχνη και η Μεγάλη Εβδομάδα

17/04/2014 Σχολιάστε

 

Eugène Delacroix, 1853

 

 

Του Νίκου Τσούλια

      Δεν θα μπορούσε η Τέχνη να μην εντρυφήσει στο θείο δράμα, στα ιερά και άγια πάθη. Εδώ έρχεται και επανέρχεται σ’ όλες τις εποχές για να αποτυπώνει του ανθρώπου το πάντα διαχρονικό συναίσθημα και τη διαρκή υπαρξιακή του αγωνία. Εδώ όλες οι γενιές και όλοι οι καιροί συναντώνται ξανά και ξανά και μέσω της Τέχνης των Αγίων Παθών υφαίνεται και το νήμα της δοξασίας και της πίστης.

Διαβάστε περισσότερα…

Έθιμα Μεγάλης Παρασκευής σε όλη την Ελλάδα

03/05/2013 Σχολιάστε

Post image for Στο σφυρί η «Μεγάλη Παρασκευή» του Ράλλη

«Μεγάλη Παρασκευή» του Ράλλη

Προστέθηκε από 24grammata

ΜΕΓΑΛΗ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ – Η ΤΑΦΗ ΤΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ

Η Μεγάλη Παρασκευή, είναι ημέρα απόλυτης αργίας και νηστείας. Σχεδόν ολόκληρη η μέρα, αφιερώνεται στην Αποκαθήλωση του Εσταυρωμένου και στην Ακολουθία του Επιταφίου. Ο λαός ζει με κατάνυξη το θείο δράμα. Η έντονη του επιθυμία να συμμετάσχει στο πάθος του Κυρίου, διαφαίνεται και από κάποιες απλές, ωστόσο χαρακτηριστικές του πράξεις, τη Μεγάλη Εβδομάδα.

Στα χωριά της Πυλίας, την Μεγάλη Παρασκευή, πίνουν ξίδι και καπνιά για να δείξουν την αγάπη τους στο Χριστό, που τον πότισαν ξύδι. Στην Κρήτη, τη Μεγάλη Παρασκευή, τρώνε νερόβραστα φαγητά με ξύδι, σαλιγκάρια βραστά, των οποίων το ζουμί μοιάζει με ξύδι.

Στην Κορώνη, ούτε φωτιά ανάβουν, ούτε μαγειρεύουν, ούτε μπουκιά βάζουν στο στόμα τους. Κάποιοι βάζουν σε ένα ποτήρι ξύδι, ρίχνουν μέσα και λίγη αράχνη και πίνουν τρεις γουλιές γιατί έτσι πότισαν και το Χριστό.
Όταν κατά το μεσημέρι, γίνει η Αποκαθήλωση και εκτεθεί σε προσκύνημα η χρυσοΰφαντη παράσταση του νεκρού Ιησού, πάνω σε φορητό κουβούκλιο, τότε αρχίζει ο στολισμός του Επιταφίου. Το στολισμό κάνουν τα κορίτσια της ενορίας, με άνθη της άνοιξης: βιολέτες, μενεξέδες, τριαντάφυλλα, λεμονανθοί. Όλα τα λουλούδια πλέκονται σε στεφάνια και γιρλάντες και ο Επιτάφιος γίνεται όλος μια κορόνα από άνθη.

Σε πολλούς τόπους, τα κορίτσια ενώ στολίζουν τον Επιτάφιο, ψάλλουν το μοιρολόγι της Παναγίας, μεγάλο θρησκευτικό τραγούδι που ιστορεί τη σταύρωση του Ιησού και εκφράζει τον πόνο της Αγίας του Μητέρας.
Και αμέσως αρχίζει η συρροή του κόσμου και το προσκύνημα του Επιταφίου. Παρθένες με κάνιστρα γεμάτα λεμονόφυλλα, ή τριαντάφυλλα στέκονται κοντά του και ραίνουν με μύρα το νεκρό Ιησού. Οι προσκυνητές, προπάντων γυναίκες και παιδιά αφού φιληθούν, περνούν κάτω από τον Επιτάφιο, “για να τους πιάσει η χάρη “όπως λένε.

Όταν νυχτώσει αρχίζει η ακολουθία και η περιφορά του Επιταφίου. Η πομπή σχηματίζεται από τα Εξαπτέρυγα και το Σταυρό μπροστά , τον Επιτάφιο και τους ιερείς πιο πίσω. Στις πόλεις προηγούνται οι μουσικοί, παίζοντας πένθιμα εμβατήρια. Ο κόσμος που ακολουθεί κρατάει στα χέρια αναμμένες λαμπάδες. Κατά διαστήματα η πομπή σταματά σε πλατείες και σταυροδρόμια και εκεί οι ιερείς ψάλλουν δεήσεις.
Σε πολλές περιοχές, την ώρα της περιφοράς του Επιταφίου, ανάβουν φωτιές, στις οποίες καίγονται θυμιάματα, ενώ σε άλλες καίγεται ο Ιούδας.

Στο Μελιγαλά, τη Μεγάλη Παρασκευή το βράδυ, ανάβουν “φουνταρίες”. Κάθε νοικοκυρά, όταν σημαίνει η καμπάνα για τον Επιτάφιο, ρίχνει μπροστά στην πόρτα του σπιτιού της δυο – τρία μάτσα κληματόβεργες και τους βάζει φωτιά. Μέχρι να βγει ο Επιτάφιος, οι κληματόβεργες έχουν πλέον γίνει θράκα. Την ώρα που o παπάς περνά έξω από το δρόμο του σπιτιού της, η νοικοκυρά ρίχνει πάνω στη θράκα μια χούφτα μοσχολίβανο και ο παπάς κάνει εκεί παραστάσιμο.

Στις Μέτρες της Θράκης, η πομπή του Επιταφίου, σταματά έξω από ένα παρεκκλήσι, όπου εκεί βρίσκεται έτοιμη η φωτιά για να καεί ο Ιούδας. Τη στιγμή που ο Ιερέας διαβάζει το σχετικό Ευαγγέλιο, ανάβουν τη φωτιά και καίνε τον Ιούδα. Παίρνουν μια χούφτα από εκείνη τη στάχτη και τη ρίχνουν στα μνήματα.

Στην Κίο, τη Μεγάλη Παρασκευή που γυρίζουν τον Επιτάφιο, σταματούν στις διασταυρώσεις και μνημονεύουν.Επίσης οι πόρτες των σπιτιών τους μένουν ανοιχτές, για να μπει μέσα η Θεία Χάρη. Οι άνθρωποι πηγαίνουν νωρίτερα και τοποθετούν χώμα στα σημεία που θα σταματήσει ο επιτάφιος. Μόλις τελειώσει η λειτουργία, πηγαίνουν και παίρνουν από εκείνο το χώμα και το σκορπούν στο σπίτι για να χαθούν οι κοριοί.

Στο Κατσιδόνι Κρήτης, την ώρα που λέει ο παπάς στην Εκκλησία, εν καλάμω κάνουν σταυρούς από καλάμι για να διώξουν τους ποντικούς από τα κουκιά.

Σε ορισμένες περιοχές, όπως για παράδειγμα στη Λέσβο, δεν ανάβουν φωτιές μόνο τη Μεγάλη Παρασκευή, αλλά και τις υπόλοιπες μέρες από τη Μεγάλη Τετάρτη μέχρι το Μεγάλο Σάββατο.
Ξεχωριστή σημασία έχει και η συνήθεια των Σερραίων γυναικών, να τοποθετούν στη διάρκεια της περιφοράς του Επιταφίου, πάνω σε τραπέζι μπροστά από το κατώφλι της Εξώπορτας, την εικόνα του Εσταυρωμένου ανάμεσα σε άνθη, αναμμένα κεριά και θυμιάματα. Δίπλα τοποθετούν ένα πιάτο με χλόη φακής, ή κριθαριού, την οποία έχουν φυτέψει για αυτό το σκοπό, κάποια ημέρα της Μεγάλης Σαρακοστής. Το έθιμο συναντάται και σε άλλες περιοχές και θυμίζει τους Κήπους του Αδώνιδος.

Στη γιορτή του Αδωνη, οι γυναίκες ντυμένες πένθιμα, τοποθετούσαν επάνω σε νεκροκρέβατο κέρινα ομοιώματα του Αδωνη, γύρω από τα οποία έβαζαν άνθη και τους λεγόμενους “κήπους” δηλαδή γλάστρες όπου είχαν φυτέψει μάραθα ή άλλα φυτά, που γρήγορα μαραίνονται, αλλά και γρήγορα ξανά ανθίζουν. (για να συμβολίζουν, την πρόωρα μαραμένη νεότητα του Αδωνη)
Όπως στα κεριά της Μεγάλης Πέμπτης, έτσι και στα λουλούδια του Επιταφίου, (Χριστολούλουδα, Σταυρολούλουδα) αποδίδεται μεγάλη θαυματουργός Δύναμη. Σε πολλούς μάλιστα τόπους, η διανομή τους γίνεται από τον ίδιο τον ιερέα. Ορισμένες φορές, εντελώς άτοπα στη θρησκευτική αντίληψη, μπαίνει και το μαγικό στοιχείο.

Τα λουλούδια δηλαδή του Χριστού, για να έχουν δραστικότερη ενέργεια πρέπει να τα κλέψουν !!

Στη Σπάρτη, όταν γυρίσουν τον Επιτάφιο, τον ξεστολίζει ο καντηλανάφτης, ο οποίος παίρνει τα κεριά και τα φυλάει. Την άλλη μέρα, τα βάζει ο παπάς σε ένα δίσκο με τα σταυρολούλουδα και τα μοιράζει στις γυναίκες. Τα λουλούδια αυτά, οι γυναίκες τα κρατούν ως φυλαχτό και όταν αρρωστήσει ένα παιδάκι βάζουν στα κάρβουνα λίγο νερό και μερικά σταυρολούλουδα και το λιβανίζουν.

Στην Πάρο, τα κεριά του Επιταφίου, τα φυλούν και όταν έχει φουρτούνα, βρέχει ή αστράφτει, τα ανάβουν να περάσει η κακοκαιρία. Ακόμα, στο εικονοστάσι, τοποθετείται και κλαδί ελιάς, που παραμένει εκεί ως αγιώτικο.

ΑΛΛΑ ΕΘΙΜΑ ΤΗΣ ΜΕΓΑΛΗΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗΣ

Αγυρμός παιδιών

Στην Κορώνη, τη Μεγάλη Παρασκευή το πρωί, τα παιδιά, κρατώντας ένα σταυρό στο χέρι, γυρνούν από σπίτι σε σπίτι και λένε τα πάθη του Χριστού. Τα φιλεύουν με κουλούρια, κόκκινα αυγά ή λεφτά.
Στο Καστανόφυτο Καστοριάς, τα παιδιά του χωριού, παίρνουν από την εκκλησία το χελιδόνι, (ξύλινο ομοίωμα περιστεριού) το κρατούν με ένα ξύλο ψηλά, το στολίζουν με λουλούδια και το περιφέρουν στα σπίτια. Κατά την περιφορά μαζεύουν δώρα, αυγά κόκκινα κα

Περιοδεία στα ξωκλήσια
Στα Τελώνια της Λέσβου, τη Μ. Παρασκευή, οι κάτοικοι σηκώνονται τα χαράματα και γυρίζουν στα ξωκλήσια. Πρέπει να επισκεφθούν 9-13 ξωκλήσια. Ανάβουν κεριά και θυμίαμα.
Επίσκεψη στο νεκροταφείο
Αποθέτουν στεφάνια και θυμιατίζουν.

Λιτανεία του Εσταυρωμένου

Στη Ζάκυνθο, το μεσημέρι της Παρασκευής, περιφέρουν τον Εσταυρωμένο στην πόλη.
Παρασκευή νέας ζύμης
Στην Ανατολική Κρήτη, την ώρα που λέει ο παπάς, το πρώτο ευαγγέλιο, της Μ. Παρασκευής, η παπαδιά βαστά αλεύρι και νερό, κάνει προζύμι με τις ευχές του Ευαγγελίου και το προζύμι ανεβαίνει.

www.ert.gr

Η σκηνή της Σταύρωσης εικονίζεται με μεγάλη λιτότητα πάνω σε χρυσό βάθος. Αριστερά από το σταυρό στέκεται η Θεοτόκος και δεξιά ο Ιωάννης. Οι αρχάγγελοι Μιχαήλ και Γαβριήλ παριστάνονται στις άνω γωνίες κρατώντας απλωμένα υφάσματα, έτοιμοι να παραλάβουν το νεκρό σώμα του Εσταυρωμένου.

Η παράσταση χρονολογείται στον 9ο αιώνα. Οι επιγραφές και τα άστρα που κοσμούν το βάθος μάλλον προστέθηκαν τον 10ο αιώνα. Τον 13ο αιώνα το πρόσωπο του Χριστού και οι μορφές της Θεοτόκου και του Ιωάννη επιζωγραφίστηκαν, καλύπτοντας φθορές της ζωγραφικής επιφάνειας. Στην αρχική τους απόδοση οι δύο μορφές δεξιά και αριστερά από το σταυρό φαίνεται πως ήταν αρκετά μικρότερες από τον Χριστό. Για παράδειγμα, διακρίνεται το φωτοστέφανο του Ιωάννη από την πρώτη ζωγραφική φάση (9ος αι.) που διαγράφεται στο ύψος του στήθους της  μορφής του 13ου αιώνα, αλλά και ένα τρίτο χέρι που προβάλλει στο ύψος της μέσης του Ιωάννη.

Πασχαλινές θύμησες

02/05/2013 Σχολιάστε

Easter greetings.

 

Του Νίκου Τσούλια

      Η παιδική ματιά με την παραμικρή ευκαιρία αναδύεται με καθαρές τις γραμμές και τα σχήματα της θύμησης, διώχνοντας από πάνω όλες τις επιστρώσεις της ζωής. Ίσως για να περιγελάσει την απολυτότητα του χρόνου, και έτσι εμφανίζεται – μόνο γι’ αυτό το λόγο; – κολακευτική για την αφεντιά μας. Η παιδική ματιά ιδιαίτερα σε κάθε ξεχωριστή περίπτωση – όπως μια μεγάλη γιορτή – αναζητά την εκδίκησή της, απλά και μόνο γιατί η ματιά των ενηλικιωμένων είναι ταλαντευόμενη αφού δεν έχει ούτε τις παραμυθίες της παιδικότητας αλλά και ούτε κάποιο σαφές σχήμα ορθολογισμού έχει κατακτήσει.

Διαβάστε περισσότερα…

Σήμερα μαύρος ουρανός, σήμερα μαύρη μέρα… (λαϊκός θρήνος της Μεγάλης Παρασκευής)

12/04/2012 Σχολιάστε

promoNVC

Σήμερα μαύρος ουρανός, σήμερα μαύρη μέρα… (λαϊκός θρήνος της Μεγάλης Παρασκευής)

 

 

Σήμερα μαύρος ουρανός, σήμερα μαύρη μέρα… (λαϊκός θρήνος της Μεγάλης Παρασκευής)
Κατηγορίες:πολιτισμός Ετικέτες: ,

Αγία και Μεγάλη Εβδομάδα

09/04/2012 Σχολιάστε

Αγία και Μεγάλη Εβδομάδα

Διαβάστε περισσότερα…

Κατηγορίες:πολιτισμός Ετικέτες: ,