Αρχείο

Posts Tagged ‘έπος’

“Διαβάζοντας” την Οδύσσεια μαζί με τον Χορκχάιμερ και τον Αντόρνο

19/06/2021 Σχολιάστε

Ομήρου Οδύσσεια. Ραψωδία θ'

Του Νίκου Τσούλια

     Τι είναι αυτό που δημιουργεί την ανεξάντλητη μαγεία της Οδύσσειας; Είναι η διαρκής τάση μας για την επιστροφή στην Εστία; Τι είναι αυτό που σε ωθεί κάθε τόσο να παίρνεις στα χέρια σου την Οδύσσεια και χάνεσαι στην περιπέτεια και στην αναζήτηση και άλλοτε νιώθεις ότι είναι πρώτη φορά που τη διαβάζεις και άλλοτε διαβάζεις το ομηρικό κείμενο και παράλληλα ψάχνεις ίχνη από τα δικά σου παλιότερα διαβάσματα; Είναι η γοητεία της νοσταλγίας που αναζητεί πάντα τον θησαυρό που έχουμε μέσα μας;

Διαβάστε περισσότερα…

Σίσυφος ~ Ὁμήρου Ὀδύσσεια

21/12/2017 Σχολιάστε

Συνειρμοί

11/01/2014 1 Σχολιο

 

QUAST, Pieter Jansz, Soldiers Gambling with Dice, 1643

 

Μαρωνίτης Δημήτρης, ΤΟ ΒΗΜΑ, 8.12.2013

Δυο ζεύγη που σπάνια ζευγαρώνουν μεταξύ τους, μολονότι ακούγονται λίγο-πολύ συνώνυμα: «υπέρ – κατά» και «υπέρ – υπό». Κοινός τους παρονομαστής τόσο η λόγια (ομηρική) καταγωγή τους όσο και η δίδυμη γραμματική τους χρήση. Επιρρηματική τη μια φορά, επιμένοντας στη μοναξιά, προθετική την άλλη, συμμαχώντας με κάποιο ουσιαστικό ή ρήμα. Το πρώτο ζεύγος κατά κανόνα προκαλεί, στην ανάγκη εκβιάζει: «είστε υπέρ ή κατά», έγραφε το ’70 ο Αναγνωστάκης. Το δεύτερο, πιο ψύχραιμο, υπερασπίζεται τον τόπο που επιλέγει: πάνω ή κάτω. Ο ένας τρόπος αρμόζει πιο πολύ στη γλώσσα της ρητορικής. Ο άλλος αισθάνεται πιο άνετα στην περιοχή της ποίησης.

Διαβάστε περισσότερα…

Ερμηνεία του θρησκευτικού χαρακτήρα της επικής ποίησης σε σχέση με τις ιστορικές και ιδεολογικές συνθήκες που τη διαμόρφωσαν

04/10/2013 Σχολιάστε

 Ιστορικές και ιδεολογικές διαφορές ανάμεσα στη λυρική και επική ποίηση

clip_image001.jpg

του Κυριάκη Κωνσταντίνου

Σάββατο, 7 Ιανουαρίου 2012

Περίληψη


Το έπος, ποίηση τρίτου προσώπου και άρα «αντικειμενική», αφηγείται μια μυθική ιστορία που εξυμνεί τα κλέη των ανδρών της «εποχής των ηρώων».  Αναφέρεται σε έναν κόσμο παλαιικό και συνεκτικό, όπου η θεϊκή επενέργεια είναι αυτή που προσδίδει νόημα και αξία στις ανθρώπινες πράξεις.  Η λυρική ποίηση, ποίηση πρώτου προσώπου και άρα «υποκειμενική», αφορμάται από συγκεκριμένες εικόνες και καταστάσεις εξυψώνοντας ένα γεγονός του παρόντος πάνω από τον συγκεκριμένο τόπο και χρόνο προσδίδοντάς του διάρκεια.  Αναφέρεται σε έναν κόσμο σύγχρονο και «θρυμματισμένο», όπου η θεότητα είναι αυτή που, πίσω από το νόμο της αιώνιας εναλλαγής, προσδίδει ενότητα και φωτίζει τη ζωή σαν σύνολο.  Και τα δύο είδη ποίησης εντάσσονται στη γενικότερη ιστορική διαδικασία που οδήγησε από την πατριαρχία στην οργάνωση της πόλης. 

Διαβάστε περισσότερα…

Ομηρική φιλότης

28/06/2013 Σχολιάστε

File:Ajax body Achilles Louvre F201.jpg

Ο ζωγράφος του Αντιμένη, 
Υπό την προστασία του Ερμή και της Αθηνάς, ο Αίας μεταφέρει το σώμα του νεκρού Αχιλλέα πίσω στο στρατόπεδο των Ελλήνων. Υψηλοκάμηνος αμφορέας του ζωγράφου του Αντιμένη, του 520-510 π.Χ.

 

Μαρωνίτης Δημήτρης Ν., ΤΟ ΒΗΜΑ 26.5.2013

Δεν πρόκειται για μεταγενέστερη λέξη. Απαντά ήδη στα ομηρικά έπη, τόσο στην Ιλιάδα (έξι φορές) όσο και στην Οδύσσεια (τέσσερις φορές), συνοψίζοντας όλες περίπου τις εκδοχές και τις εφαρμογές που υπόκεινται στο ρήμα φιλέω, στο επίθετο φίλος και στο επίρρημαφίλως – επίσης ομηρικά, με πυκνή μάλιστα τα δύο πρώτα συχνότητα. Γύρω από αυτόν τον πυρήνα περιστρέφονται δεκατέσσερα, αν μετρώ καλά, σύνθετα (ρηματικά ουσιαστικά, επίθετα αλλά και κύρια ονόματα), με θετική ή αρνητική σημασία. Παραδείγματα ευπρόσδεκτα: φιλοφροσύνη, φιλόξενος, φιλομειδής, φιλοπαίγμων. Παραδείγματα απωθητικά: φιλοκτέανος (άπληστος, πλεονέκτης), φιλοκέρτομος (χλευαστικός), φιλοψευδής. Και τρία  ευρηματικά κύρια ονόματα: Φιλοίτιος, Φιλητορίδης, Φιλοκτήτης.

Διαβάστε περισσότερα…

Η Ιλιάδα μέσα από τη ματιά του Στάθη Λιβαθινού

27/06/2013 3 Σχόλια

Κυριακή, 19 Μαΐου 2013

«Η Ιλιάδα είναι η χώρα μας σήμερα»

Στάθης Λιβαθινός

Οι 24 ραψωδίες σε πέντε ώρες με σκηνοθέτη τον Στάθη Λιβαθινό

Της Γιώτας Συκκά

Ο συναρπαστικός κόσμος της Ιλιάδας τριβέλιζε το μυαλό του αμέσως μετά το τέλος της Πειραματικής Σκηνής. Οσο περισσότερο ρωτούν τον Στάθη Λιβαθινό γι’ αυτή την τολμηρή επιλογή σε τέτοιους δύσκολους καιρούς, τόσο σιγουρεύεται ότι η πραγματική αιτία κρύβεται στην παιδική του ηλικία. Δείχνοντας τις ουλές -μάρτυρες της ζωηράδας εκείνων των χρόνων- λέει πως πάντα του άρεσε να επιμένει σε ό,τι τον δυσκόλευε. Ετσι και η Ιλιάδα, το ποιητικό έργο που γράφτηκε γύρω στο 750 π.Χ., ήταν ένα από τα σχέδια που ανέβαλε συνεχώς μέχρι που ήρθε η κατάλληλη στιγμή. Βρήκε τους συνεργάτες ηθοποιούς που τον συντροφεύουν στα δύσκολα (Δημήτρης Ημελλος, Βασίλης Ανδρέου, Νίκος Καρδώνης, Μαρία Σαββίδου), δίπλα τους συσπειρώθηκε μια νεότερη γενιά και ξεκίνησαν πρόβες πριν από εννέα μήνες. Ο Στρατής Πασχάλης δεν θα μπορούσε να λείπει απ’ αυτό το φιλόδοξο εγχείρημα ούτε και η Ελσα Ανδριανού.

 

Διαβάστε περισσότερα…

Οι ανθρωπιστικές αξίες και η προβολή του ήθους μέσα από τα Ομηρικά έπη στην εποχή της παγκοσμιοποίησης.

22/03/2013 Σχολιάστε
File:Francesco Hayez 028.jpg

Francesco Hayez (1791–1882). Ulysses at the court of Alcinous

ΧΡΙΣΤΙΝΑ ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΥ,
Σύμβουλος Παιδαγωγικού Ινστιτούτου

Οι ανθρωπιστικές αξίες και η προβολή του ήθους μέσα από τα Ομηρικά έπη στην εποχή της παγκοσμιοποίησης.

(Εισήγηση στο 30ο συνέδριο της ΠΕΦ, 20-22 Νοέμβρη 2003)

1. Γενικά για τις ανθρωπιστικές αξίες στα Ομηρικά έπη

   Τα ομηρικά έπη είναι το αρχαιότερο ευρωπαϊκό λογοτεχνικό κείμενο, από το οποίο μπορούμε να σχηματίσουμε μια εικόνα mutatis mutandis για τη ζωή των ανθρώπων προ και κατά τον 8ο αιώνα π.Χ., εποχή που ο Όμηρος τούς έδωσε μια οργανωμένη μορφή ενσωματώνοντας προηγούμενους μύθους και στερεότυπα. Τα ομηρικά έπη, ως μυθολογία κι ως διδακτικό ανάγνωσμα, συγκροτούν ένα οικείο λογοτεχνικό «τόπο» με τον οποίο μεγαλώσαμε και στον οποίο προστρέχομε για να αναβαπτιστούμε σε αξίες παλιές, αλλά και σύγχρονες, οι οποίες μπορούν να ευαισθητοποιήσουν το σύγχρονο αναγνώστη να μην χάσει την ανθρωπιά του στην εποχή της παγκοσμιοποίησης. Ο Latacz[1] στο βιβλίο του Ο Όμηρος, ο θεμελιωτής της Ευρωπαϊκής Λογοτεχνίας, γράφει «Η διαφορά, όμως ανάμεσα στον Όμηρο και σε εμάς, που γίνεται φανερή κυρίως  στις εξωτερικές δομές εκμηδενίζεται μπροστά στα στοιχεία που είναι προφανές ότι έμειναν αναλλοίωτα».

Διαβάστε περισσότερα…

Αρχαία Ελληνική Φιλολογία | Επική ποίηση

02/03/2013 Σχολιάστε

Αρχείο:Giovanni Domenico Tipeolo, Procession of the Trojan Horse in Troy. 1773..jpg

Οι Τρώες μεταφέρουν τον Δούρειο Ίππο εντός των τειχών. Πίνακας 17ου αιώνα

Διαβάστε θαυμάσια κείμενα για την αρχαία ελληνική φιλολογία και για τα Ομηρικά έπη. Είναι ένα πολύ όμορφο πνευματικό ταξίδι, ένα ταξίδι όμορφο σε τόπους στοχασμού και προβληματισμού.   

Διαβάστε περισσότερα…

Για το ομηρικό έπος και την Οδύσσεια: λίγα εισαγωγικά

09/02/2013 1 Σχολιο

Η ιερή μοναδικότητα του Ομήρου

31/01/2013 2 Σχόλια

Αρχείο:Jean Auguste Dominique Ingres, Apotheosis of Homer, 1827.jpg

Η αποθέωση του Ομήρου. Στα πόδια του η Ιλιάδα και η Οδύσσεια

Του Νίκου Τσούλια

Μύθος και ιστορία, υπόθεση και παράδοση, χίμαιρα και επιστήμη
συνθέτουν τον Όμηρο.

Βίκτω Ουγκώ

Δεν γνωρίζω αν υπάρχει άλλη τόσο ξεχωριστή περίπτωση, περίπτωση λαού και χώρας όπου ένας συγγραφέας με τα έργα του γίνεται ο βασικός πυρήνας της συλλογικής αφήγησης αυτού του λαού, γίνεται ο πνευματικός ιστός γι’ όλη την ιστορική διαδρομή αυτής της χώρας. Δεν γνωρίζω αν μπορεί να έχει υπάρξει άλλη μορφή σαν εκείνη τη θεία μορφή του Ομήρου. Αλλά τα έργα του Ομήρου δεν είναι μόνο το νήμα μιας ιστορικής πορείας λαού και γλώσσας, γραμμάτων και αφήγησης, είναι και βασικό πεδίο αναφοράς και λειτουργίας της εκπαίδευσης όλων των Ελλήνων, είναι ουσιώδη σύμβολα της κλασικής παιδείας και των κλαστικών γραμμάτων.

Διαβάστε περισσότερα…