Αρχική > φιλοσοφία > Το σκοτεινό βασίλειο του φθόνου

Το σκοτεινό βασίλειο του φθόνου

Collage, 1966 - Rene Magritte - WikiArt.org

Rene Magritte

Του Νίκου Τσούλια

      Ή ο άνθρωπος θα έχει χειραγωγήσει τον φθόνο ή ο φθόνος θα έχει χειραγωγήσει τον άνθρωπο. Δεν υπάρχει μέση λύση. Ο φθόνος δεν είναι απλά και μόνο ένα ελάττωμα του ανθρώπου, όπως συνήθως αναφέρεται. Πρόκειται για μια γενικά «κατάσταση», για μια συνολική νοοτροπία που χαρακτηρίζει έναν άνθρωπο και που του επηρεάζει την όλη συμπεριφορά του, την προσωπικότητά του και το χαρακτήρα του.

      Ένας άνθρωπος που διατρέχεται από φθόνο δεν μπορεί να κατακτήσει δύο πολύ βασικά αγαθά της ζωής. Δεν μπορεί να γευθεί ουσιαστικά τον κόσμο της αγάπης και δεν μπορεί ποτέ να ψηλαφίσει τα όμορφα πεδία της πνευματικής ελευθερίας. Γιατί ο φθόνος συνιστά το μεγαλύτερο περιορισμό του ανθρώπου προς τη χειραφέτησή του. Σε μια τέτοια περίπτωση ο άνθρωπος είναι οριστικά υπόδουλος των κατώτερων παθών του και δεν μπορεί να χαρεί και τις πιο φανερές εκφράσεις της ζωής.

      Αν επιχειρήσουμε μια μικρή ανάλυση στο όλο ζήτημά μας, θα πρέπει να αναφέρουμε ότι ο φθόνος εμφανίζεται από πολύ νωρίς στην ηλικία του ανθρώπου. Προφανώς δεν μπορούμε να ισχυριστούμε ότι ο φθόνος είναι συστατικό στοιχείο της ανθρώπινης φύσης και ότι γεννιόμαστε με αυτό το ελάττωμα. Ο άνθρωπος, όσον αφορά τα πολιτισμικά και ψυχοσυναισθηματικά χαρακτηριστικά του, δημιουργείται μέσα στους κόλπους της κοινωνίας και δεν προϋπάρχει καμιά τύπου εγγραφή τους στον κόσμο των γονιδίων του και στη γενετική του γραμματική.

      Και είναι η οικογένεια ο πρώτος τόπος επώασης ή όχι του «ελαττώματος» αυτού. Εδώ ή θα καλλιεργηθούν συστηματικά και με παιδαγωγικά κριτήρια οι ευγενικότερες των ουμανιστικών αξιών (αγάπη, αλληλεγγύη, αλτρουισμός, μεγαλοψυχία, αυτογνωσία, καλοσύνη) ή θα ξεπεταχτούν οι τόσες και τόσες μορφές κακίας που κυριαρχούν σε κάθε περιβάλλον του ανθρώπου, ακριβώς γιατί δεν υπάρχει αγωγή για την προαγωγή μιας εξευγενισμένης συμπεριφοράς.

      Κατά κανόνα η οικογένεια λειτουργεί ως εστία πρόκλησης του φθόνου. Το παιδί βιώνει τη συμπεριφορά των γονέων του απέναντι σε συγγενείς και φίλους, ερμηνεύει πολύ εύκολα την υποκριτική στάση τους και την εχθρικότητα στις κατ’ ιδίαν συζητήσεις των γονέων του και προσλαμβάνει αυτή την εικόνα ως εικόνα που πρέπει να αναπαραχθεί και απ’ αυτό στη ζωή του. Και είναι τόσο ισχυρή η αντι-παιδαγωγική επίδραση των γονέων του, που εκφράζει το φθόνο του πολύ νωρίς στις σχέσεις του με τα αδέλφια του και με τους πρώτους φίλους του.

     Εδώ βέβαια συνεργεί και ένας άλλος παράγοντας που συνδέεται με την ιδιοκτησία των παιχνιδιών, όπου και εδώ οι γονείς κάτω από ένα πλέγμα άρρωστου εγωισμού τροφοδοτούν μάλλον την ψύχωση του φθόνου. Έτσι και φωλιάσει αυτή η ψυχοπαθολογική εικόνα στην προσωπικότητα του παιδιού είναι πολύ δύσκολο στη συνέχεια να την εξορίσει.

      Ένα επόμενο χρονικό πεδίο παρακίνησης του φθόνου είναι οι επιδόσεις των παιδιών στο σχολείο. Εδώ οι γονείς κάνουν και τους χειρότερους χειρισμούς απέναντι στα παιδιά τους. Χρησιμοποιούν τις επιτυχίες των άλλων μαθητών / μαθητριών των παιδιών τους όχι για να τα ενθαρρύνουν αλλά για να τα επιπλήξουν και για να τα απαξιώσουν!

     Σε αυτές τις περιπτώσεις η ψυχοπαιδαγωγική πολύ ορθά μας λέει ότι το παιδί ενοχοποιεί τον εαυτό σου, απομειώνει την αυτοπεποίθησή του, στεναχωριέται υπέρμετρα, υπονομεύει τις φιλοδοξίες του και τα όνειρά του και προσχωρεί με φοβερή ευκολία στα σκοτάδια του φθόνου. Για να αντιμετωπιστούν οι αντιπαιδαγωγικές στάσεις των γονέων – που σχεδόν ποτέ δεν αναγνωρίζονται ως τέτοιες από τους ίδιους – απαιτείται βαθιά παιδεία και μόρφωση και ισχυρά ερείσματα αυτογνωσίας προκειμένου ο μελλοντικός έφηβος να απαλλαγεί από τη μαυρίλα του φθόνου, που έχει εγκατασταθεί στην πρωτόλεια μήτρα των παιδικών του βιωμάτων.

      Αυτός που κυριαρχείται από την παθολογικού τύπου ζήλεια στην ουσία κάνει δύο παραδοχές. Πρώτον, δεν μπορεί να γνωρίσει τις δικές του δυνατότητες και τους πραγματικούς / ρεαλιστικούς ορίζοντες των φιλοδοξιών του και δεύτερον – και σε συνέχεια του πρώτου – ακυρώνει τη δυναμική του εαυτού του γιατί καθηλώνεται στα σχέδιά του από την ψυχοφθόρα επίδραση του φθόνου. Ουσιαστικά η μεγάλη απελευθέρωση του ανθρώπου απ’ αυτή τη μαύρη άβυσσο είναι να μπορεί να νιώθει αγάπη για τον άλλο άνθρωπο. Τότε μπορεί να χαίρεται πραγματικά στην επιτυχία του άλλου, τότε μπορεί η δημιουργικότητά του να του δίνει περισσότερη ώθηση για να βελτιώσει τη δική του θέση.

      Αλλά υπάρχει ένα σχετικό ερώτημα. Ο φθόνος είναι γενικός και καθολικός για καθετί ή για κάτι που μας ενδιαφέρει ιδιαίτερα; Αν είναι καθολικός – όπως συνήθως γίνεται -, τότε η κατάσταση αφορά τη σύσταση και το χαρακτήρα του ανθρώπου και δεν πρόκειται να χαρεί τίποτα στη ζωή του, απλά και μόνο γιατί πάντα θα υπάρχει κάτι που δεν θα το έχει και θα υπάρχει στον διπλανό του. Αν αφορά ειδικές περιπτώσεις – κάτι τέτοιο είναι μάλλον σπάνιο -, τότε μπορεί να κάνει σχετικά εύκολα την υπέρβαση που θα τον βγάλει από τον αγκαθότοπο.

      Σε κάθε περίπτωση θεωρώ ότι ένας άνθρωπος σε καμιά περίπτωση δεν μπορεί όχι να κατακτήσει αλλά ούτε και να προσεγγίσει την ευτυχία του και την πνευματική ελευθερία του, αν δεν έχει απαλλαγεί από την κατάμαυρη άβυσσο του φθόνου. Η χειραφέτησή μας από το σκοτεινό βασίλειο του φθόνου είναι απαραίτητη προϋπόθεση για να γνωρίσουμε την ομορφιά της ζωής και του εαυτού μας.

renémagritte_<span class=b_floatR exp_img downImg b_hide></span><span  class=b_floatR exp_img upImg></span><div class=dataVC><div class=b_vPanel  b_divsec><div class=b_mText  >Overview</div></div></div></div></div></div><div class=acc-wrapper data ...

Rene Magritte

  1. Δεν υπάρχουν σχόλια.
  1. No trackbacks yet.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: