Αρχική > φιλοσοφία > Αυτοσχέδια σπουδή στη συνείδηση (β΄μέρος)

Αυτοσχέδια σπουδή στη συνείδηση (β΄μέρος)

thunderstruck9:

Alfred Sisley (French, 1839-1899), La crue du Loing à Moret [Flooding of the Loing at Moret], 1889. Oil on canvas, 59.9 x 73 cm.

Alfred Sisley (French, 1839-1899), La crue du Loing à Moret [Flooding of the Loing at Moret], 1889

Του Νίκου Τσούλια

Συνεχίζουμε το δεύτερο μέρος του θέματός μας.

      Πέραν του ζητήματος / αγκαθιού της μεθοδολογίας με την οποία μπορούμε να αναζητήσουμε τη συνείδηση, υπάρχει και το ακόμα πιο δύσκολο μέρος του προβλήματός μας, ο προσδιορισμός της συνείδησης. Τι είναι συνείδηση; Αποφεύγοντας σκόπιμα την οποιαδήποτε στήριξη σε άλλες πηγές και προκειμένου να έχω απόλυτα προσωπική ματιά στο όλο ζήτημα – όπως έχω προκαθορίσει για συγκεκριμένους λόγους – καταθέτω την υποκειμενική μου θεώρηση.

      Θεωρώ ως συνείδηση και ταυτόχρονα ως πορεία κατάκτησής της τη δυνατότητα του ανθρώπου να γνωρίσει την αυθεντική εικόνα του εαυτού του – να ταυτίσει δηλαδή του είδωλό του με την πραγματική του εικόνα – και μέσω αυτής της εικόνας: α) να κατανοήσει ολοκληρωτικά τον κόσμο, β) να ψηλαφίσει το βαθύ πυρήνα της ύπαρξής του, γ) να δώσει ένα περιεχόμενο στη ζωή του τέτοιο που να ταυτίζεται με το σκοπό της ύπαρξής του και δ) να δημιουργήσει ένα φωτεινό σκηνικό για τη μεταφυσική του αγωνία. Ίσως το όλο αυτό μόρφωμα να είναι αυθαίρετο – αλλά τι να κάνουμε έτσι είναι οι προσωπικές προσεγγίσεις… – και επίσης η όποια κατάκτησή του να είναι και μια ουτοπία˙ αν και αυτό δεν πρέπει να μας πειράζει, αφού ούτως ή άλλως τα μεγάλα πνευματικά θεωρήματα του ανθρώπου είναι ουτοπίες.

      Εκτιμώ ότι δεν υπάρχει «βασιλική οδός» προς τη γνώση της συνείδησης. Γιατί θεωρώ ότι δεν ψάχνουμε για έναν θησαυρό που θα βρεθεί με μια επιλογή του τύπου «δρόμο παίρνω δρόμο αφήνω», αλλά ψάχνοντας δημιουργούμε κομμάτια του ζητούμενου, γιατί θεωρώ ότι το ζητούμενο δεν είναι κάτι ενιαίο και αδιαίρετο ούτε απόλυτο και οριστικό. Η συνείδηση είναι δημιουργία πολιτισμού˙ είναι έκφραση πνεύματος και, ως εκ τούτου, δεν έχει Ιθάκη παρά μόνο διαδρομές αλλά ούτε και διαδρομές προς κάποια Ιθάκη. Έχει μόνο διαδρομές γύρω από ό,τι αντιλαμβανόμαστε και διαισθανόμαστε και ψυχανεμιζόμαστε ως «εαυτό».

      Η απόλυτα προσωπική απόπειρα διερεύνησης του ανθρώπου επί του φαινομένου της συνείδησης μπορεί να αναζητηθεί από μερικά εύκολα στην αφετηρία τους μονοπάτια, και όσο περισσότερες διασταυρώσεις καταφέρνουμε με αυτά τα μονοπάτια τόσο περισσότερο φως ρίχνουμε στο αυθεντικό είδωλό μας, το είδωλό μας που δεν θα είναι πια είδωλο. Ας δούμε μερικά τέτοια μονοπάτια. Πρώτο και καλύτερο είναι το μονοπάτι της ίδιας της ζωής μας με τη βιολογική της όψη, όπως το κατανοούμε στην πολύ μικρή παιδική ηλικία μας.

     Εδώ διαπιστώνουμε ότι πρώτα γεννιέται η φαντασία μας, το αναρχικό φτερούγισμα της σκέψης μας και μετά – με τη σταδιακή ανάπτυξη του Λόγου – εκλογικεύουμε και ορθολογικοποιούμε τις περισσότερες παραστάσεις του πνεύματός μας. Με αυτό το πέρασμα – που είναι άκρως απαραίτητο όμως για να κατακτήσουμε την ανθρώπινη κατάσταση – ίσως να εγκαταλείπουμε οριστικά κάποια μονοπάτια που λειτουργούν στη συνέχεια ελλειμματικά στη βασική μας επιδίωξη.

      Μπορεί όμως να χάνουμε αυτό το μονοπάτι, αλλά στη συνέχεια κερδίζουμε άλλο δρόμο μεγαλύτερης ελευθερίας, το δρόμο του στοχασμού και της φιλοσοφίας. Κάθε άνθρωπος σ’ όλη τη ζωή του ουσιαστικά «κατοικεί» σ’ αυτή τη χώρα, του στοχασμού, της έρευνας και της ανησυχίας. Και όμως καμωνόμαστε ότι είμαστε κάτοικοι της «απτής πραγματικότητας», των πολύ ορατών ζητημάτων που θέτει η καθημερινή μας ζωή και όταν αυτή η «απτή πραγματικότητα» ξεθωριάζει προς το τέλος της ζωής μας, τότε πλημμυρίζει ο άνυδρος τόπος της από τα ποτάμια της μεταφυσικής αγωνίας. Αλλά τότε έχουμε ήδη καταναλώσει τη ζωή μας, έχουμε εξαντλήσει τη δυνατότητά μας να ψάξουμε για τους ουσιαστικούς δρόμους που οδηγούν στη ψηλάφηση της συνείδησής μας δηλαδή στην ελευθερία μας.

      Το τρίτο μονοπάτι έρχεται μόνο του μέσα από τις οριακές καταστάσεις της ζωής και μάλιστα από τις πολύ μεγάλες δυσκολίες. Ένα δραματικό γεγονός, για παράδειγμα η πρόωρη απώλεια ενός παιδιού, μετασχηματίζει τα μονοπάτια αναζήτησής μας. Σ’ αυτή την περίπτωση το στερέωμα της μεταφυσικής γεμίζει όχι μόνο τον κόσμο του στοχασμού και της αγωνίας αλλά και τον πιο απτό κόσμο των αισθήσεων και η ζωή μας όλη έχει αλλάξει και οι δρόμοι της είναι πλέον εντελώς διαφορετικοί. Τώρα ο άνθρωπος μέσα από τον πόνο και τη δοκιμασία βρίσκεται σε άλλους δρόμους…

      Άλλο δύσκολο ξεχωριστό μονοπάτι είναι όταν υπάρχει μια είδους απόκλιση από το «συνηθισμένο» πνευματικό / ψυχικό μας στερέωμα, για παράδειγμα, μια μορφή πνευματικής αναπηρίας, μια μερική ή ολική απώλεια …συνείδησης λόγω οργανικής βλάβης, μια μορφή ψυχικής ασθένειας. Εδώ τα πράγματα είναι δύσκολα. Ο δρόμος δεν είναι δρόμος της επιλογής μας, αλλά είναι ο πιο καθοριστικός δρόμος που σου προσφέρεται.

     Ωστόσο και με δεδομένο ότι πρόκειται για απόλυτα καθαρά ανθρώπινες καταστάσεις, αν δεν κατανοηθούν και αυτές οι διαδρομές δεν μπορούμε να ισχυριστούμε ποτέ ότι αγγίξαμε τον πυρήνα της συνείδησής μας. Ας μην ξεχνάμε ότι στις λεγόμενες θετικές επιστήμες οι οριακές καταστάσεις προσφέρονται καλύτερα για την κατανόηση της προς μελέτη κατάστασης όσο, και το πιο σημαντικό, για την εξέλιξη της όποιας κατάστασης.

      Τελευταίο – προφανώς για το άρθρο μας – μονοπάτι είναι εκείνο των ονείρων, των πολλαπλών μορφών των ονείρων. Αλλά απ’ αυτού σε άλλη ξεχωριστή προσέγγιση.

artishardgr:

 Amedeo Modigliani - Portrait of Raymond 1915

Amedeo ModiglianiPortrait of Raymond 1915

  1. Δεν υπάρχουν σχόλια.
  1. No trackbacks yet.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: