Αρχική > φιλοσοφία > Δεν υπάρχουν «μικρά και ασήμαντα»…

Δεν υπάρχουν «μικρά και ασήμαντα»…

25/11/2020

huariqueje:
“  Bonfire Celebrating Midsummer Night - Nikolai Astrup , 1912-26
Norwegian, 1880-1928
Oil on paper on fibreboard.
”

Bonfire Celebrating Midsummer Night, Nikolai Astrup, 1912-26

Του Νίκου Τσούλια

      Στη ζωή μας τα πάντα αξιολογούνται και ιεραρχούνται. Είναι ο τρόπος σκέψης μας αυτός που λειτουργεί με έναν αυτόματο τρόπο στην ερμηνεία της πραγματικότητας και του κόσμου. Μαθαίνουμε να σκεπτόμαστε έτσι από την αρχή της συγκρότησης της ίδιας της σκέψης μας. Και μέσα από τη διαδικασία της διαρκούς αξιολόγησης – η οποία λαμβάνει υπόψη της και τον τρόπο σκέψης μας αλλά και το πολιτισμικό μας στερέωμα – διαμορφώνουμε μια κλίμακα ιεράρχησης των πάντων.

      Έτσι, άλλα ζητήματα και γεγονότα τα θεωρούμε σπουδαία και τα επεξεργαζόμαστε διαρκώς και συστηματικώς και άλλα τα προσεγγίζουμε ως ασήμαντα και μικρά και ίσα – ίσα που πιάνουν μια μικρή και φευγαλέα γωνιά του στοχασμού μας. Τίθεται ένα σχετικό ερώτημα. Θα μπορούσε ή και θα ήταν καλύτερα να μη γίνεται ιεραρχική κατάταξη των πραγμάτων στη ζωή μας; Η απάντηση – κατά τη γνώμη μου – είναι αρνητική, γιατί αλλιώς δεν θα μπορούσαμε να τακτοποιούμε και να προγραμματίζουμε τις επιθυμίες μας και τα σχέδιά μας.

      Ωστόσο, έχω και ένσταση επ’ αυτού του απόλυτου τρόπου σκέψης μας. Θεωρώ ότι συχνά – πυκνά η αξιολόγηση και η ιεράρχηση που κάνουμε είναι ελλειμματικές, με αποτέλεσμα να λογαριάζουμε τη συμπεριφορά μας και τις κινήσεις μας με τρόπο ανορθολογικό και επομένως αναποτελεσματικό ή και ακόμα να επηρεαζόμαστε σε βασικά σημεία της ζωής μας με εντελώς λανθασμένη αντίληψη και να διακινδυνεύουμε έτσι να ζούμε με βάση την επιφάνεια των πραγμάτων.

     Πόσες και πόσες φορές δεν νιώθουμε εκ των υστέρων ότι έχουμε κάνει λάθος στις αποφάσεις μας, γιατί δεν λογαριάσαμε καλά τις παραμέτρους που έπρεπε και γιατί υποβαθμίσαμε κάποια δήθεν μικρά και ασήμαντα στοιχεία; Πόσες και πόσες φορές δεν έχουμε αδικήσει ξένους και δικούς μας ανθρώπους, γιατί είπαμε μια αθώα – κατά τη γνώμη μας – φράση που τους πλήγωσε ή που αξιολογήσαμε τα δικά τους αξιόλογα – κατ’ αυτούς – σημεία ως παρακατιανά;

      Τίθεται επομένως ένα καίριο ζήτημα. Πώς μπορούμε να αξιολογούμε και να ιεραρχούμε τα πράγματα – κάτι που είναι και αναγκαίο και αναπόφευκτο – και ταυτόχρονα να μη χάνουμε εκείνη τη δυνατότητα του ορθολογισμού μας, που θα φωτίζει επαρκώς κάθε πτυχή της πραγματικότητας και δεν θα προσπερνά σημεία που με πρώτη ματιά τα θεωρούμε μικρής αξίας; Εδώ πιστεύω ότι υπάρχει μια λύση.

     Μαζί με την όποια αξιολόγησή μας θα πρέπει να έχουμε ανεξαρτησία του πνεύματος και απόλυτα ενεργή κριτική και αυτοκριτική διάθεση, έτσι ώστε να ασκούμε διαρκή επαναξιολόγηση επί της …αξιολόγησής μας και να θέτουμε ερωτήματα και προβληματισμούς επί των ζητημάτων που σε πρώτη φάση τα προσεγγίζουμε ως ασήμαντα και ως μη έχοντα σημαντικό ρόλο στη ζωή μας.

      Θεωρώ ότι δεν υπάρχει άνθρωπος, που δεν είδε να κάνει τα πιο ολέθρια λάθη που επηρέασαν την πορεία της ζωής του, λάθη που εδράζονταν επί σημείων που κρίνονταν ως σημεία μηδαμινής αξίας. Μπορεί να πάρει απόφαση στην πιο σημαντική επιλογή της ζωής μας, στην επιλογή του (της) συντρόφου της ζωής μας υπολογίζοντας πολύ περισσότερο μια παράμετρο ως βασική και υποβαθμίζοντας άλλη παράμετρο ως ασήμαντη, ενώ δεν συνέβαινε κάτι τέτοιο.

     Εκτιμώ μάλιστα επί του συγκεκριμένου ζητήματος, ότι στις περισσότερες των περιπτώσεων των διαζυγίων οι βασικοί λόγοι των δεν προκύπτουν από την πορεία της κοινής ζωής του ζευγαριού αλλά ενυπάρχουν από την αρχή, δεν έχουν σταθμιστεί ουσιαστικά και απλώς η συνέχεια των πραγμάτων εκδηλώνει στο «φαίνεσθαι» εκείνα που πάντα ήσαν στοιχεία του «είναι». Τέτοια λάθη κακής αξιολόγησης και ιεράρχησης μπορούν να εμφιλοχωρούν σε μύριες όσες αποφάσεις μας, σημαντικές και μη…

      Υπάρχει και μια άλλη πλευρά του ζητήματός μας. Η κατάταξη των πραγμάτων στην κλίμακα «σημαντικά – ασήμαντα» να γίνεται με καθαρά ωφελιμιστικά και στενά περιοριστικά κριτήρια. Αυτή είναι μια αντίληψη ζωής του προσωπικού και μόνο συμφέροντος, η οποία αναιρεί κατά βάση την ομορφιά της ζωής. Δεν είναι τυχαίο ότι η καλλιέργεια του συναισθήματός μας και η προαγωγή των ευαισθησιών μας όχι μόνο δεν είναι πρώτη προτεραιότητα της ζωής μας αλλά παρακάμπτονται και υποβαθμίζονται θεωρούμενα ως μικρά και ασήμαντα.

     Έτσι, για παράδειγμα, στα λεγόμενα «κληρονομικά ζητήματα» κυριαρχεί στις σχετικές συζητήσεις μεταξύ των αδελφών η έννοια του οικονομικού και προσωπικού συμφέροντος και τίθεται ακόμα και στα αζήτητα των «διαβουλεύσεων» η περαιτέρω μεταξύ των αδελφική σχέση. «Αγνοείται» και παρακάμπτεται δηλαδή το ουσιώδες σε σχέση με το επουσιώδες ή το λιγότερο σημαντικό. Η εν λόγω στενά εγωιστική στάση και συμπεριφορά όμως είναι εκείνη που θα παγιδεύσει και θα υπονομεύσει μάλλον αναπόφευκτα τον καλό τρόπο ζωής, την ευζωία.

      Μικρά και ασήμαντα δεν υπάρχουν. Και αν η δική μας κλίμακα αξιών και ο τρόπος σκέψης μας οδηγούν σε μια θεώρηση περί ασήμαντων, δεν σημαίνει ότι ανταποκρίνονται στη φύση των πραγμάτων και στην αυταξία της ζωής. Θα πρέπει να έχουμε κατά νου ότι η εν λόγω αξιολόγηση είναι πρόχειρη και σχετική, πρόσκαιρη και ελλειμματική, για μπορούμε να προσεγγίζουμε την ίδια τη ζωή με καλύτερο τρόπο.

beautifuldavinci:
“  John Constable
”

    John Constable

Κατηγορίες:φιλοσοφία Ετικέτες: , ,
Αρέσει σε %d bloggers: