Αρχική > πολιτισμός > Σταθμοί στην ιστορία της ανθρωπότητας (β)

Σταθμοί στην ιστορία της ανθρωπότητας (β)

artishardgr:

Paul Serusier - Mother and Child on a Breton Landscape 1890

 

Paul SerusierMother and Child on a Breton Landscape 1890

Του Νίκου Τσούλια

 

Συνεχίζεται από το πρώτο μέρος.

      Η επόμενη μεγάλη «στιγμή» θα αργήσει να έλθει. Είναι η ανάπτυξη της τυπογραφίας. Οι Κινέζοι θα προηγηθούν και σ’ αυτό τον τομέα, αλλά για το Δυτικό πολιτισμό η τυπογραφία θα συνδεθεί με το όνομα του Γουτεμβέργιου στα μέσα του 15ου μ.Χ. αιώνα. Τώρα η μετάδοση των γραμμάτων γίνεται μαζική, αφορά όλο και περισσότερους ανθρώπους. Το βιβλίο θα γίνει σύμβολο των νέων εποχών. Θα συνδεθεί με το νεότερο Ευρωπαϊκό διαφωτισμό και θα συνεργήσει στη γέννηση και στην ανάπτυξη των σύγχρονων εκπαιδευτικών συστημάτων. Τώρα η γνώση και η εκπαίδευση αρχίζουν να γνωρίζουν έναν πραγματικό εκδημοκρατισμό.

      Η επιστήμη αρχίζει να θεμελιώνεται πιο ουσιαστικά και γίνεται η μεγάλη κοσμοθεωρία όλων των ανθρώπων και όλων των λαών. Αυτή θα αναλάβει να λύνει τα μεγάλα προβλήματα του ανθρώπου και θα συνεργήσει αποφασιστικά στην απομείωση της εξουσίας της θρησκείας και της εκκλησίας επί των κοινωνιών και στην εκκοσμίκευση των περισσότερων ευρωπαϊκών κρατών. Εδώ θα γίνουν και οι μεγάλες συγκρούσεις τόσο σε επίπεδο κοσμοθεωριών όσο και στο πεδίο της πολιτικής και της ιδεολογίας. Ο Γαλιλαίος και ο Δαρβίνος θα γίνουν δύο συμβολικές μορφές της μεγάλης αντιπαράθεσης στους καιρούς της πρώιμης νεωτερικότητας.

      Η γνώση και η συστηματική έρευνα θα βοηθήσουν την τεχνολογία του ανθρώπου να εισέλθει σε νέες εποχές. Η μηχανή που θα στηρίζεται στον ατμό γίνεται το μεγάλο βήμα για έναν πρωτόγνωρο μετασχηματισμό των πολιτισμών και των κοινωνιών. Ο Γουάτ θα οδηγήσει την ανθρωπότητα σε ένα εντελώς πρωτόγνωρο ταξίδι, εκείνο της βιομηχανικής επανάστασης. Τώρα η παρέμβαση του ανθρώπου στη φύση αποκτά καθολικά / παγκόσμια στοιχεία και πολλά χαρακτηριστικά της φύσης σχεδόν σταθερά για δισεκατομμύρια χρόνια θα αρχίσουν να αλλάζουν και θα αρχίσουμε να μιλάμε για περιβαλλοντική κρίση και για οικολογική θεώρηση των πραγμάτων. Το φαινόμενο του θερμοκηπίου, η όξινη βροχή, η τρύπα του όζοντος είναι τα νέα μεγάλα φαινόμενα που επηρεάζουν τη φυσιογνωμία της γήινης ατμόσφαιρας και κατ’ επέκταση το ίδιο το φαινόμενο της ζωής.

      Η συνέχεια είναι εκρηκτική. Ο ηλεκτρισμός, μια κρυμμένη ιδιότητα της ύλης, φέρνει φως, περισσότερο φως στην επιφάνεια αυτού του πλανήτη. Σχεδόν όλος ο πολιτισμός του ανθρώπου αλλάζει σκηνικό. Τίποτα δεν θυμίζει το χθες. Όλη η τεχνολογική πανοπλία της ανθρωπότητας γίνεται ηλεκτρική. Κανένας άνθρωπος αυτών των εποχών δεν μπορεί να φανταστεί το πώς θα ήταν η ζωή του χωρίς ηλεκτρικό ρεύμα… Μια και μόνο διακοπή του για μερικές ώρες τον αποσυντονίζει πλήρως.

      Οι επιστημονικές επαναστάσεις στον 20ο αιώνα με αιχμή τη φυσική αρχικά και τη βιολογία στη συνέχεια θα αλλάξουν πλήρως το πεδίο αναφοράς της έρευνας και της γνώσης. Ο Αϊνστάιν και ο Γουάτσον θα γίνουν τα κεντρικά πρόσωπα μιας νέας εποχής διαρκώς ανατρεπτικής. Τώρα η αστρονομία θραύει τα παραδοσιακά όρια και αναζητεί με πολύ πειστικό τρόπο την απαρχή του χρόνου και του χώρου και την απαρχή των πάντων, ενώ η μηχανική γενετική και η βιοτεχνολογία μεταμορφώνουν με το «μαγικό ραβδί» του DNA τους κανόνες και τους ρυθμούς της βιολογικής εξέλιξης. Τώρα ο άνθρωπος γίνεται ο μικρός θεός και κανένας δεν ξέρει πού μπορεί να τον οδηγήσει η δύναμη της γνώσης του και της τεχνολογίας του.

      Και πριν καλά – καλά κατανοήσουμε τη διαρκή επιστημονική επανάσταση του 20ου αιώνα «εμφανίζονται» οι νέες τεχνολογίες και ο ψηφιακός κόσμος. Ο χώρος και ο χρόνος συμπυκνώνονται όσο ποτέ άλλοτε. Η Γη και ο κόσμος της μικραίνει. Οι τεχνολογικής μορφής επικοινωνίες των ανθρώπων σε κάθε γωνιά του πλανήτη μας συνδέονται σαν να είμαστε μια γειτονιά. Μπορεί οι φυσικές αποστάσεις να εκμηδενίζονται αλλά δεν συμβαίνει το ίδιο με τις κοινωνικές ανισότητες και με τις συναισθηματικές και ψυχικές προσεγγίσεις που όλο και μεγαλώνουν και κανένας δεν ξέρει αν η ανθρωπότητα βαδίζει προς την πρόοδο ή προς τη βαρβαρότητα.

      Βέβαια οι μεγάλοι σταθμοί στην ιστορία δεν είναι μόνο αυτοί και ούτε μπορούν να αξιολογηθούν συνήθως σε μεγάλους και μικρούς, αφού η σπουδαιότητά τους μάλλον συνυφαίνεται και αλληλοεπηρεάζεται. Δεν αναφερθήκαμε καθόλου σε μεμονωμένα πνευματικά έργα, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι δεν επηρέασαν τη ροή της παγκόσμιας ιστορίας. Γιατί κανένας δεν μπορεί να ισχυριστεί ότι η «Ιλιάδα» και η «Οδύσσεια» ή ο «Δον Κιχώτης» ή το όλο συγγραφικό έργο του Αριστοτέλη ή οι πίνακες ζωγραφικής του Βαν Γκογκ ή η μουσική του Μπετόβεν ή…. ατέλειωτα «ή» δεν διαμόρφωσαν σε σημαντικό βαθμό το χάρτη του ταξιδιού της ανθρωπότητας.

      Παράλληλα με αυτή την παρατήρηση οφείλουμε να προβληματιστούμε και στο εξής στοιχεία. Πώς γίνεται και όλοι αυτοί οι σταθμοί της κοινωνικής προόδου και της πολιτισμικής ανθοφορίας δεν καθόρισαν και έναν εξευγενισμένο χαρακτήρα της ιστορίας της ανθρωπότητας; Γιατί όλη αυτή η αλληλουχία των φωτεινών σταθμών δεν αμφισβήτησε ουσιαστικά τη βαρβαρότητα των τόσων και τόσων πολέμων, την αμορφωσιά και τον σκοταδισμό, την πείνα και την εξαθλίωση;

thunderstruck9:

Romare Bearden (American, 1911-1988), Country Musicians, c.1972. Gouache, ink and paper collage on paper, 21.6 x 27.3 cm.

Romare Bearden (American, 1911-1988), Country Musicians, c.1972

  1. Δεν υπάρχουν σχόλια.
  1. No trackbacks yet.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: