Αρχική > πολιτισμός > Σταθμοί στην ιστορία της ανθρωπότητας (α)

Σταθμοί στην ιστορία της ανθρωπότητας (α)

thunderstruck9:

Milton Avery (American, 1885-1965), Spring in Vermont, 1945. Oil on canvas, 36 x 52 in.

Milton Avery (American, 1885-1965), Spring in Vermont, 1945

Του Νίκου Τσούλια

      Πολλοί και καθοριστικοί οι μεγάλοι σταθμοί της ιστορίας του ανθρώπου. Πρόκειται για «πολιτισμικά συμβάντα», τα οποία επιτάχυναν τη ροή της ιστορίας και άνοιγαν όλο και πιο νέους δρόμους στην πρόοδο και στη διαρκή μετεξέλιξη των κοινωνικών δρώμενων.

     Δεν αναφερόμαστε σε πολεμικά γεγονότα – όπου η εξουσία και η κυριαρχία είχαν τον πρώτο λόγο στη γραφίδα της ιστορίας – ούτε σε ιστορικές φάσεις οπισθοδρόμησης της ανθρωπότητας (πολέμους και άλλα τέτοια σχετικά) αλλά σε διαφωτιστικούς σταθμούς προαγωγής της ευημερίας και της γενικότερης πνευματικής ανέλιξης. Είναι γεγονότα που προωθούν τον εξανθρωπισμό του ανθρώπου και αναδεικνύουν την κοινή ρίζα και το κοινό μέλλον του γένους των ανθρώπων.

      Ωστόσο, πρέπει να σημειώσουμε ότι αυτά τα «συμβάντα» δεν εμφανίστηκαν από το «πουθενά» και μάλλον αποτελούν συνέχειες και κρίκους μιας διαρκούς ανέλιξης του πνεύματος του ανθρώπου παρά ασυνέχειες και μεμονωμένα στοιχεία. Για την εμφάνιση αυτών των επαναστατικών αναβαθμίδων της ιστορίας έχουν προηγηθεί πολλές προσπάθειες και μεγάλοι αγώνες προετοιμασίας και καλλιέργειας, που απλώς συσσώρευαν γνώση και σοφία και όταν αυτή η συσσώρευση γινόταν καρπός ώριμος, όταν το νερό της θερμαινόμενης χύτρας έφτανε στο «σημείο βρασμού», όταν η ποσότητα μετασχηματιζόταν σε ποιότητα, είχαμε την ανάδυση των φωτεινών εκλάμψεων.

     Αλλά ποιους σταθμούς μπορούμε να αξιολογήσουμε ως πρώτους των πρώτων, όταν η αναζήτηση και η έρευνα, η γνώση και η καινοτομία είναι συστατικά στοιχεία σε κάθε δημιουργικό βήμα του ανθρώπου; Δεν θα αποφύγουμε λοιπόν και μια σχετική αυθαιρεσία.

      Το ταξίδι των μεγάλων σταθμών της ούτως ή άλλως κοινής ιστορίας όλων των ανθρώπων ξεκινά από τη γλώσσα. Είναι η ουσιαστική αφετηρία της ιστορίας, αφού από εδώ αρχίζει η οριστική έξοδος του ανθρώπου από το ζωικό είδος, και όλα πάνω στον πλανήτη μας αρχίζουν να αλλάζουν. Γιατί μέχρι εκείνη τη «στιγμή» – και για τα 3,5 δισεκατομμύρια χρόνια ζωής – κανένα βιολογικό είδος δεν μπορεί να βγει έξω από το στερέωμα πεδίο της βιολογικής εξέλιξης για να αυτοκαθορίσει τη δική του πορεία και για να δώσει το προνόμιο στην ίδια τη φύση να αυτοπαρατηρηθεί και να αποκτήσει κάποιο νόημα.

      Ίσως ο δεύτερος μεγάλος σταθμός στην πολιτισμική εξέλιξη όλων των λαών να είναι η απαρχή της συστηματικής γεωργικής καλλιέργειας και της οικόσιτης κτηνοτροφίας που συνδέθηκαν με την έναρξη των πρώτων μεγάλων οικισμών. Τώρα ο άνθρωπος δεν είναι μόνο κυνηγός και διαρκώς μεταναστεύων προς αναζήτηση της τροφής του, αλλά αρχίζει τον πρώτο μετασχηματισμό του φυσικού περιβάλλοντος με την παράλληλη δική του ανάπτυξη του εν πολλοίς αυτόνομου κοινωνικού / πολιτιστικού περιβάλλοντος. Και θα είναι τα σιτηρά το πρώτο μεγάλο πεδίο των καλλιεργειών μέσα από το οποίο η μητέρα – Γη θα αρχίσει να γίνεται πιο οικεία και πιο διαθέσιμη στις ανάγκες των ανθρώπων.

      Η επιρροή του σταθμού αυτού θα κρατήσει χιλιάδες χρόνια μέχρι να εμφανιστεί ο επόμενος, που θα δώσει την πρώτη μεγάλη πνευματική αναβαθμίδα των ανθρώπων, η επινόηση της γραφής. Τώρα η ανθρώπινη εμπειρία αναπαράγεται πιο εύκολα και γίνεται πιο εύκολα μεταβιβαζόμενη σε λαούς και λαούς. Απ’ αυτό το σημείο θα αρχίσει και η έννοια της συστηματικής εκπαίδευσης – όχι βέβαια με το μαζικό και συστηματικό χαρακτήρα των σύγχρονων εκπαιδευτικών συστημάτων – αλλά με την οργανική ένταξης της μόρφωσης στα πρώτα βήματα των παιδιών και των νέων των ευνοημένων όμως κοινωνικών τάξεων.

      Η πνευματική αναζήτηση του ανθρώπου θα φτάσει σε κορύφωση με το ροδοχάραμα του ορθολογισμού, με την αυγή του αρχαιοελληνικού διαφωτισμού. Οι αρχαίοι Έλληνες μπολιασμένοι με ιδέες και αντιλήψεις των χωρών των πιο πρώιμων πολιτισμών, της Αιγύπτου και της Μεσοποταμίας, θα θέσουν τις βάσεις του μεγάλου ταξιδιού του Δυτικού πολιτισμού. Τώρα οι ανορθολογικές ερμηνείες του Κόσμου δίνουν όλο και περισσότερο έδαφος στο λόγο της φιλοσοφίας και της επιστήμης.

     Οι προσωκρατικοί φιλόσοφοι θα θέσουν τα μεγάλα διαχρονικά ερωτήματα για τη «θέση» του ανθρώπου στο φυσικό κόσμο και οι εμβληματικές μορφές του Σωκράτη και του Πλάτωνα θα μετατοπίσουν το πεδίο του στοχασμού προς τον εσωτερικό κόσμο του ανθρώπου. Στους ίδιους καιρούς της αρχαιότητας ο Αριστοτέλης θα γίνει ο πρώτος Homo Universalis και θα θέσει τις βάσεις για το μεγάλο διάλογο του Δυτικού πολιτισμού για αιώνες και αιώνες μέχρι και σήμερα…

      Θα ακολουθήσει η ανάπτυξη ενός τύπου μαζικού εμπορίου, που δεν θα παραμείνει μόνο σε επίπεδο ανταλλαγής προϊόντων και υλικών αγαθών αλλά θα τροφοδοτήσει τη γενικότερη αλληλοεπίδραση των διαφόρων εκφράσεων της κουλτούρας και την πολιτιστική σύνδεση των λαών μέσα από την έννοια του αμοιβαίου και του κοινού συμφέροντος. Οι λαοί μάλιστα που θα επιδοθούν πιο συστηματικά στο εμπόριο και θα έχουν ανοιχτές κοινωνίες είναι αυτοί που θα βάλουν τη σφραγίδα τους στην αιχμή των εξελίξεων.

Θα συνεχιστεί με το δεύτερο μέρος.

womeninarthistory:

Essam Marouf

Essam Marouf

  1. Δεν υπάρχουν σχόλια.
  1. No trackbacks yet.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: