Αρχική > πολιτισμός > Γεωργικά εργαλεία, σύμβολα μιας εποχής

Γεωργικά εργαλεία, σύμβολα μιας εποχής

 

 

Του Νίκου Τσούλια

 

 

      Στους παλιούς καιρούς, που η χώρα προσπαθούσε να βγει από τη φτώχεια, η ελληνική οικογένεια της κρατούσας τότε αγροτικής κοινωνίας είχε ως βασική αξία της την εργασία στα χωράφια όλων των μελών της, μεγάλων και μικρών, και αποσκοπούσε στην όσο το δυνατόν μεγαλύτερη αυτάρκεια του νοικοκυριού. Η ελληνική οικογένεια έπρεπε να αγοράσει ό,τι δεν μπορούσε να παράξει η ίδια και απ’ αυτά τα πολύ – πολύ αναγκαία.

      Για να πετύχει αυτό το στόχο οι προϋποθέσεις ήταν λίγο – πολύ δεδομένες, επάρκεια σε όσο το δυνατόν περισσότερα οικόσιτα ζώα και πλήρης γεωργικός εξοπλισμός. Ο οικογενειάρχης έπρεπε να έχει γνώση των γεωργικών και των κτηνοτροφικών ασχολιών και ως εκ τούτου να έχει τα κατάλληλα γεωργικά εργαλεία.

      Εν αρχή ην το ψωμί, το στάρι. Όσα περισσότερα αμπάρια είχε μια οικογένεια τόσο περισσότερη «ζωή» εξασφάλιζε, το δε «προσφάισμα» ήταν η διαρκής υπενθύμιση και σε κάθε ευκαιρία. Η αρχή του παντός ήταν το άροτρο, μαζί φυσικά με το «ζευγάρι», δύο άλογα για να είσαι ανεξάρτητος αλλά και για να βγάνεις κανένα μεροκάματο ή καμιά δανεικαριά. Το άροτρο πάντα περιποιημένο και πάντα κρεμασμένο σε τοίχο στο χαγιάτι και ήταν το «άλφα» του ξεκινήματος της παραγωγής. Συμπληρωματική ως προς το άροτρο ήταν η σβάρνα, δύο κατηγοριών, η σιδερένια για το πρώτο και δύσκολο χέρι του σβαρνίσματος και η ξύλινη για το δεύτερο και το πιο καλαίσθητο χέρι. Το όργωμα – προαναγγελλόταν ως «πάω για χωράφι» – ήταν η βασική δουλειά του οικογενειάρχη που είχε πολλή κούραση και πολλές λάσπες.

      Εκτιμώ ότι δεν υπήρχε σπίτι εκείνης της εποχής χωρίς αξίνα και τσάπα. Η αξίνα ήταν το σύμβολο του αγροτικού σπιτιού. Την αξίνα την έπιαναν όλοι, μικροί και μεγάλοι, άντρες και γυναίκες. Το σκάψιμο στα αμπέλια και στις σταφίδες αποτελούσε το ξεσήκωμα της χειμερινής περιόδου και οι αξίνες αγκομαχούσαν μαζί με τους ανθρώπους παλεύοντας με το σκληρό ή με το γλινώδες χώμα. Αλλά και στο όργωμα η αξίνα ερχόταν συμπληρωματική για τις «άκρες» των χωραφιών που άφηνε το υνί του αρότρου. Η αξίνα είχε τον πρώτο λόγο για τους κήπους και τα θερμοκήπια, για το ξάρισμα, για να βγάζουν τις γράνες, για τις μικροδουλειές γύρω – γύρω από τα σπίτια αλλά και – μαζί με την πιο σκληρή τσάπα – για το ξελόγγιασμα και για το μεγάλωμα των χωραφιών.

      Η ψεκαστήρα και συχνά όχι μόνο μία ήταν στον απολύτως αναγκαίο εξοπλισμό. Τα πάντα ήθελαν ράντισμα και πιο πολύ οι σταφίδες και τα αμπέλια. Από το σπίτι δεν έπρεπε να λείπουν τα τρία βασικά αγαθά: ψωμί, κρασί και λάδι. Αν δεν περίσσευαν, το σπίτι δεν λογιζόταν ως νοικοκυρεμένο. Και πρέπει να σημειώσουμε κάτι απαραίτητο. Το κρασί σε εκείνες τις εποχές δεν ήταν μόνο για ευχαρίστηση ή για γλέντια ή για το μεσημεριανό φαί˙ ήταν και για το χωράφι, για τη σκληρή δουλειά του χωραφιού.

      Το δρεπάνι ήταν το σύμβολο της καλοκαιρινής δουλειάς, του θερίσματος. «Πίσω» από το δρεπάνι θα ήταν εκτός από τους άντρες και οι γυναίκες και τα μεγαλωμένα παιδιά, δηλαδή τα παιδιά των μεγάλων τάξεων του δημοτικού σχολείου. Παρά τη σκληρή δουλειά του θερισμού και την αφόρητη ζέστη – που σημειωτέον οι αγρότες την ήθελαν για να ψωμώσει το ψωμί και για να σηκώσει βάρος το στάρι – εδώ ήταν και η χαρά του αγρότη. Γιατί η παραγωγή του σταριού περισσότερο και της βρώμης λιγότερο θα ξεχρέωνε την οικογένεια από το κιτάπι του βερεσέ.

      Αλλά η παραγωγή σταφίδας, σταφυλιών και κηπευτικών θέλει κοφίνια και καλάθια, μικρά και μεγάλα, άλλα για την πλάτη και άλλα για το χέρι. Οι καλαθόγυφτοι έφτιαχναν τα αντίσκηνά τους κατά μήκος της δημοσιάς και έβρισκες κάθε ποικιλία καλαθιού. Ο τρύγος – και μαζί και τα καλάθια- δε συνδεόταν μόνο με τη χαρά της σοδειάς αλλά και με την γεμάτη ευθυμία, πειράγματα και τραγούδια παρέα. Κάθε καλάθι και κάθε κοφίνι «έχει ακούσει» ιστορίες και ιστορίες, ξέρει τους καημούς των φτωχών ανθρώπων, ξέρει την ιστορία κάθε τόπου.

      Ατέλειωτος ο αριθμός και των μικρών και πιο ταπεινών εργαλείων. Η κόσα και το κασάρι ήταν για το ξάρισμα. Η ψαλίδα για το κλάδεμα. Και από κοντά για ποικίλες δουλειές το φτυάρι, η κλαδευτήρα, το αργιολόι, το καζάνι, η λίμα, το γράβαλο, η πηρούνα, το σκαλιστήρι, η κόφτρα, το τσεκούρι, η κασάρα, το καμτσίκι κλπ κλπ.

      Τα γεωργικά εργαλεία ήταν αναγκαία και βασικά όργανα για την αγροτική ζωή. Καθένα απ’ αυτά κρύβει και μια ιστορία. Συνέργησαν στο να μεγαλώσουν γενιές και γενιές. Είναι σύμβολα μιας εποχής που έβλεπε ανθρώπους της να δουλεύουν σκληρά, «ήλιο μ’ ήλιο», να αγωνίζονται για να βγουν από τη φτώχεια και να κατακτούν ένα σημαντικό βήμα προόδου.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

image

 

 

argolikivivliothiki.gr

  1. Δεν υπάρχουν σχόλια.
  1. No trackbacks yet.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: