Αρχική > φιλοσοφία > Η χαμένη αθωότητα της ντροπής

Η χαμένη αθωότητα της ντροπής

Λίμνη του Πηνειού, στο βάθος ο Ερύμανθος

 

Του Νίκου Τσούλια

      Όταν αντιλαμβανόμουν στους εκάστοτε καινούργιους μαθητές κάποιους εξ αυτών να είναι ντροπαλοί, ένιωθα μια ευχάριστη έκπληξη, θεωρούσα ότι είναι μια «παιδαγωγική ευκαιρία», μια πρόκληση για ξεχωριστές εκπαιδευτικές δημιουργίες.

     Βέβαια πάντα αναλογίζομαι – χωρίς να δίνω οριστική απάντηση – αν η ντροπή είναι προτέρημα ή ελάττωμα, αν και η μεσότητα του Αριστοτέλη είναι και εδώ η θεώρηση / λύση. Το αν η σημερινή κοινωνία εκτιμά τη ντροπή ή όχι νομίζω ότι όλοι συμφωνούμε ότι τη θεωρεί ως απόλυτα μειονεκτικό στοιχείο και γι’ αυτό το λόγο αναλογίζομαι…

      Οι γονείς ανησυχούν όταν τα παιδιά τους είναι ντροπαλά, γιατί αντιλαμβάνονται ότι δεν είναι δραστήρια και κινητικά μέσα στη σχολική αίθουσα και επομένως υπολείπονται στην αξιολόγησή τους και στη βαθμολόγησή τους (αυτό ισχύει ως ένα σημείο) και ίσως και στην εκτίμηση των εκπαιδευτικών (αυτό δεν ισχύει). Αλλά οι εκπαιδευτικοί μπορούν και αναλύουν την όλη εικόνα και μπορούν να τη διαχειρίζονται με μια ευρεία παιδαγωγική αντίληψη και δεν θα πρέπει οι γονείς να ανησυχούν.

      Το πρόβλημα τίθεται διαφορετικά εκτός σχολείου. Πώς αντιμετωπίζει η σύγχρονη κοινωνία το νέο και τη νέα που ντρέπεται; Πώς βλέπει η κοινωνία μας τα άτομα που έχουν αναστολές, που όχι απλά και μόνο δεν προβάλλονται αλλά αντίθετα απομειώνουν αυτά τα ίδια τις δυνατότητές τους; Ποιο είναι το κυρίαρχο αξιακό μας σύστημα, όταν έχει αποβάλλει ριζικά την έννοια της ντροπής;

      Αλλά η «παιδαγωγική ευκαιρία» είναι μια αφόρμηση για να θέσεις το πραγματικό σκηνικό της αγωγής και της διαπαιδαγώγησης, να στοχαστείς στην κλίμακα αξιών και να σχεδιάσεις τους βασικούς εκπαιδευτικούς στόχους πέραν του μονοσήμαντου έργου της μεταβίβασης της γνώσης, είναι μια δυνατότητα να φέρεις το κλίμα της σχολικής αίθουσας επί του πεδίο της ανθρώπινης μικροκοινότητας και να αναζητείς την καλλιέργεια των σχέσεων και των δεσμών μεταξύ μαθητών και μαθητριών. Όλο αυτό το στερέωμα μπορεί να ανατρέψει την παραδοσιακή λειτουργία της διδακτικής ώρας και να της προσδώσει τη ζωντάνια και τη δημιουργικότητα που τόσο πολύ λείπουν από τη σχολική μας λειτουργία.

      Το αίσθημα της ντροπής είναι η χαμένη αθωότητα των παλιότερων εποχών. Αλλά το αίσθημα της ντροπής υπήρξε παράλληλα και η απώλεια ευκαιριών ζωής χιλιάδων και χιλιάδων μαθητών και μαθητριών. Το ελλειμματικό (και ίσως σε αρκετές περιπτώσεις και ανύπαρκτο) παιδαγωγικό κλίμα στους κόλπους της οικογένειας και το εν πολλοίς αντιπαιδαγωγικό κλίμα του φόβου και του ξυλοδαρμού μέσα στα σχολεία στόμωναν κάθε απόπειρα ακόμα και της ονειροπόλησης για χιλιάδες παιδιά να συνεχίσουν στο Γυμνάσιο μετά την αποφοίτησή τους από το Δημοτικό σχολείο.

       «Ήθελα να πάω στο Γυμνάσιο, γιατί μού άρεσαν τα βιβλία, αλλά ντρεπόμουνα να κατέβω στην πόλη που είχε το Γυμνάσιο. Όταν το σκεπτόμουνα, με έπιανε πανικός. Ακόμα και τώρα θυμάμαι αυτή τη φοβία. Άμα ερχόταν κανένας μουσαφίρης στο σπίτι μας, εξαφανιζόμουνα και περίμενα για να φύγει ή αν καθόταν για φαγητό, περιτριγύριζα το σπίτι και κοντοπλησίαζα σιγά – σιγά μέχρι που με μάζευε κάποιος.

     Βέβαια εγώ έμενα και έξω από το χωριό και ντρεπόμουνα ακόμα και τους ανθρώπους του χωριού μου όταν ερχόμουνα στα μαγαζιά για να ψωνίσω. Τα άλλα παιδιά του χωριού μπορούσαν και έτρωγαν ψωμί με νερό και ζάχαρη ή με λάδι και ζάχαρη μέσα στην πλατεία του χωριού, ενώ εγώ δεν μπορούσα. Ποτέ δεν το έκανα. Όταν έφτανα στα πρώτα σπίτια λίγο έξω από το χωριό, πετούσα το ψωμί που μού είχε απομείνει. Και να σου πω και την αμαρτία μου, για να μη νομίζεις ότι είμαι κανένας άγιος… Μια φορά που γύριζα σπίτι – τότε όλοι οι πιτσιρικάδες όλο και κοιτάζαμε προς το χώμα όχι από ντροπή και μόνο αλλά μήπως βρούμε και κάτι χρήσιμο, κανένα παιχνίδι σπασμένο ή δεν ξέρω και εγώ τι άλλο – σε μια στροφή του δρόμου μέσα σε μια βατουκλιά είδα πεσμένες δεκάρες και πεντάρες. Σκεπτόμουνα να τις πάρω, αλλά έλεγα και αν με δει κάποιος;

     Ξανασκεπτόμουνα και έλεγα μα αφού δεν είναι κανενός τώρα γιατί να μην τα πάρω, αλλά μετά έλεγα μέσα μου δεν μπορώ θα το μαρτυρήσω μόνος μου θα προδοθώ … Έφευγα και ξαναγύριζα πάλι πάνω από τις πενταροδεκάρες και ξανά τα ίδια. Θα το έκανα αυτό πάνω από τρείς φορές. Μέχρι που σκέφτηκα έναν φίλο μου, το του είπα, μην είσαι χαζός κανένας δεν θα το μάθει, μου είπε και τα μοιραστήκαμε. Ξέρεις ότι ακόμα το έχω βάρος ότι πήραμε αυτά τα χρήματα;». Είναι ο κυρ – Κώστας που απολαμβάνει τον εγγονό του γιατί είναι θαρρετός και δεν ντρέπεται να μιλάει ακόμα και σε ξένους που τους βλέπει πρώτη φορά.

      Ο καιροί αλλάζουν…

Λίμνη του Πηνειού, στο βάθος ο Ερύμανθος

  1. Δεν υπάρχουν σχόλια.
  1. No trackbacks yet.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: