Αρχική > κοινωνία, νέες τεχνολογίες > Κινητό τηλέφωνο, ακίνητη σκέψη

Κινητό τηλέφωνο, ακίνητη σκέψη

Του Νίκου Τσούλια

      Κάθε φορά που «εισάγεται» ένα καινοτομικό και επαναστατικό τεχνολογικό εργαλείο στην ιστορία του ανθρώπου, δεν έχουμε μόνο ένα ευρύ μετασχηματισμό στο πολιτισμικό του στερέωμα αλλά και ένα μεγάλο φάσμα εκτεταμένων αλλαγών στην καθημερινή ζωή. Αυτό συνέβη, για παράδειγμα, με την εισαγωγή του τηλεφώνου, του ραδιοφώνου, της τηλεόρασης, του ίντερνετ.

      Το ίδιο συμβαίνει πλέον και με το κινητό τηλέφωνο, που είναι σαν ένα νέο είδος στη ζωή μας πολύ πέραν εκείνου του σταθερού και μιας χρήσης – της επικοινωνίας – τηλεφώνου. Από εκείνη την εποχή που τα τηλέφωνα ήταν ελάχιστα και το πολύ ένα σε κάθε χωριό – που περίμενες στην ουρά για την κλήση – μέχρι το σημερινό σκηνικό των κινητών τηλεφώνων των πολλαπλών χρήσεων και σε κάθε μέλος της οικογένειας, τα πράγματα στην επικοινωνία μας – και όχι μόνο – έχουν αλλάξει δραματικά.

     Και ενώ λοιπόν είναι φυσιολογικό να δεχόμαστε τις ποικίλες μεταλλάξεις στη ζωή μας, δεν έχουμε καμιά κριτική νοοτροπία περί αυτών παρά μόνο σερνόμαστε σε κάθε λεπτομέρεια που φέρνει το κάθε φορά νέο τεχνολογικό εύρημα. Η περίπτωση του κινητού τηλεφώνου είναι ίσως η πιο χαρακτηριστική, γιατί είναι προσωπική συσκευή και φοβερά εύχρηστη.

      Ποια είναι όμως η χωρίς όρους και όρια χρήση του κινητού τηλεφώνου; Η πολυχρησία του σε αναγκάζει να μιλάς συνέχεια, να φλυαρείς, να μη μένεις ποτέ μόνος σου – να συλλογιστείς και να στοχαστείς, να ονειρευτείς και να σχεδιάσεις, να θυμηθείς και να νοσταλγήσεις, να φανταστείς και να ονειροπολήσεις, ακόμα και να χαζέψεις και να αφαιρεθείς. (Το μέλλον και το παρελθόν τσουβαλιάζονται σε ένα χύμα παρόν χωρίς τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά τους να έχουν καμιά σημασία).

     Αλλά όλα αυτά είναι εκφράσεις και εκδηλώσεις της κίνησης της ίδιας της σκέψης μας. Ακόμα και το τόσο σημαντικό πεδίο της σιωπής – μέσα στο οποίο αυτοσυγκεντρωνόμαστε και συμπυκνώνονται τόσοι και τόσοι προβληματισμοί μας – πολιορκείται από μια ειδική ομιλία, που σπάνια έχει κάποιο συγκεκριμένο περιεχόμενο.

      Δεν είναι όμως μόνο η στόμωση της σκέψης, που με τόση ευκολία την προκαλούμε. Βγαίνει μια παρέα φίλων και γνωστών – ιδιαίτερα νέων και παιδιών – για να συναντηθεί και να τα πει, και όλοι μιλάνε με τις ώρες με κάποιους άλλους και τελικά μπορεί να χωρίσει η παρέα, χωρίς να έχει πει και πολλά πολλά. Κανονίζουμε ένα ραντεβού και ποτέ δεν γινόμαστε συγκεκριμένοι, γιατί υπάρχει η δυνατότητα του κινητού τηλεφώνου, με αποτέλεσμα η συνεννόηση να χάνει την αξία της. Περπατάμε στο δρόμο και μιλάμε μιλάμε πάντα κάπου (…) και δεν παρατηρούμε τίποτα. Δεν ονειρευόμαστε με μια όμορφη κοπέλα που περνάει δίπλα μας.

     Δεν βλέπουμε μια ξεχωριστή σκηνή του δρόμου, γιατί απλά δεν είμαστε στο δρόμο. Οδηγάμε μιλώντας στο κινητό ακόμα και στον Εθνικό δρόμο και παρά το γεγονός ότι διαπιστώνουμε να καταπίνουμε τα χιλιόμετρα χωρίς να έχουμε την αίσθηση της διαδρομής – άρα είμαστε εκτός πραγματικότητας – δεν κάνουμε την τόσο απλή και τόσο αναγκαία κίνηση να μη χρησιμοποιούμε το κινητό και παρά το γεγονός ότι η εν λόγω χρήση του είναι φοβερά επικίνδυνη για τη ζωή τη δική μας αλλά και των άλλων.

      Διαβρώνεται δηλαδή ο ίδιος ο ορθολογισμός μας, που μπορεί να είναι τόσο οδυνηρός, μέσα από τη νοοτροπία της διαρκούς επαφής μας με το κινητό τηλέφωνο. Παίζει ρόλο στην εξαπάτησή μας για διαρκή και χωρίς ανάγκη χρήση του, η ευκολία της λειτουργίας – ακόμα και με τα χέρια μας ελεύθερα – αλλά και το μέγεθός του. Θα ήθελα να αναφέρω ένα ενδεικτικό παράδειγμα.

     Όταν στις συνεδριάσεις του Διοικητικού Συμβουλίου της ΟΛΜΕ αιτιολογούσα την ανάγκη να είναι κλειστά τα κινητά, ανέφερα το εξής επιχείρημα. Θα μπορούσαμε να συνεδριάζουμε έχοντας και τα έντεκα μέλη του Συμβουλίου μια συσκευή σταθερού τηλεφώνου μπροστά μας και με έντεκα συσκευές πάνω στο τραπέζι των συνεδριάσεων που ανά πάσα στιγμή θα μπορούσαν να κτυπήσουν, να κάνουμε καμιά ουσιαστική συζήτηση; Η εικόνα αυτή ήταν που έπεισε όλους ότι πράγματι με τα κινητά τηλέφωνα ανά χείρας ή στην τσέπη δεν μπορούσε να γίνει καμιά δουλειά.

      Υπάρχει και κάτι άλλο. Δεν καταλαβαίνω γιατί πρέπει να σηκώνουμε το τηλέφωνο κάθε φορά που χτυπάει, ακόμα και όταν κάνουμε μια λειτουργία που δεν πρέπει να διακοπεί (γεύμα, οδήγηση, συζήτηση κλπ). Προφανώς δεν ισχυρίζομαι ότι δεν είναι θετική εξέλιξη το κινητό τηλέφωνο – αρκεί και μόνο να σκεφτούμε ότι ανά πάσα στιγμή μπορούν οι γονείς να μάθουν τι κάνουν τα παιδιά τους που έχουν βγει αργά το βράδυ. Εκείνο που ισχυρίζομαι είναι ότι πρέπει να κάνουμε ορθολογική χρήση του, ότι δεν μπορούμε να είμαστε «πίσω» από ένα κινητό, ότι υπάρχει καθημερινότητα ή έστω ένα μέρος της χωρίς την ανάγκη και την παρουσία του.

      Είναι τόσο μεγάλη η εξάρτησή μας από το κινητό που μπορεί να απορήσει κάποιος: πώς ζούσαμε τόσα χρόνια χωρίς αυτό, πώς υπήρχε ζωή και ευτυχία χωρίς αυτό… Εκτός αν δεχτούμε, ότι τώρα είμαστε πιο ευτυχισμένοι και κατά διαστολή ότι θα περιμένουμε να «αυξάνεται» η ευτυχία μας κάθε φορά που ένα τεχνολογικό εύρημα μπαίνει στη ζωή μας…

  1. Δεν υπάρχουν σχόλια.
  1. No trackbacks yet.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: