Αρχική > φιλοσοφία, Ψυχολογία > Σχιζοφρενικός έρωτας

Σχιζοφρενικός έρωτας

In Bed: The Kiss, Henri de Toulouse-Lautrec

Του Νίκου Τσούλια

      Ο έρωτας ως γέννημα και θρέμμα του Χάους και ως πατέρας των θεών δεν είναι μόνο χαοτικός και δημιουργικός˙ μπορεί να σε οδηγήσει στα ουράνια αλλά και να σε καταβαραθρώσει στην πιο βαθιά άβυσσο. Αν αφεθείς ολοκληρωτικά στη δική του περιδίνηση, μπορεί να σε καταβροχθίσει˙ αλλά και αν προσπαθήσεις να τον αγνοήσεις, μπορεί να σου καταστρέψει ολόκληρη τη ζωή σου. Δεν σου αφήνει καμιά δυνατότητα ορθολογισμού – γιατί αλλιώς δεν μπορείς να απολαύσεις τη μαγεία του – και έτσι ίσως να είσαι στο έλεός του!

      Μπορεί να είναι και σχιζοφρενικός ο έρωτας. Να σε βάλει σε μια απόλυτα μόνιμη και φοβερά σκληρή αντίθεση ανάμεσα στο δικό του σύμπαν και σε εκείνο της εκτός της δικής του επικράτειας στερέωμα της απτής πραγματικότητας. Και δεν έχεις καμιά δυνατότητα επιλογής. Είσαι διχoτομημένος και διχασμένος. Την ίδια στιγμή και για κάθε στιγμή νιώθεις ταυτόχρονα ευτυχισμένος άγγελος και τραγικός ήρωας!

      Ο έρωτας δεν παίζει. Και αν επιχειρήσεις να παίξεις μαζί του, θα σε διαλύσει – δεν σου αφήνει να γευθείς καμιά χαρά της ζωής σου. Και αν αφεθείς στη δική του χαοτική φαντασίωση, στην απόλυτη κυριαρχία του συναισθήματός του, μπορεί η επιλογή σου να μην είναι ούτε κατά ίχνος δική σου και να μην έχεις καταλάβει τι ακριβώς συνέβη, πώς πήρες μια απόφαση που δεν είχε καμιά σχέση τελικά ούτε με το συναίσθημά σου ούτε με τη λογική σου.

      Τι είναι τελικά ο έρωτας; Κανένας δεν ξέρει – ούτε πώς και από πού έρχεται ούτε και στο πού αποβλέπει. Και τι γίνεται όταν ο έρωτας είναι σχιζοφρενικός; Όχι δεν εννοώ τη μορφή διχασμού μεταξύ της δικής του φαντασίωσης και της εκτός του έρωτα πραγματικότητας – γιατί είναι δύο όψεις που τέμνονται εν μέρει αλλά και συγκρούονται μεταξύ τους μετωπικά. Εννοώ εκείνη την περίπτωση που διχάζεσαι μεταξύ δύο «προσώπων» του έρωτα. Και μην ισχυριστεί κανένας ότι κάτι τέτοιο δεν μπορεί να συμβεί, γιατί δήθεν ο έρωτας είναι μονομερής και απόλυτος, γιατί απλώς ξέρει τις πιο ήπιες μορφές του και τίποτα πέραν τούτου.

      Δεν το επιλέγεις να σου συμβεί. Συμβαίνει από μόνο του, χωρίς ποτέ να μπορέσεις να ερμηνεύσεις τίποτα απολύτως. Δεν είναι μαγκιά ούτε και ηρωισμός να είσαι ταυτόχρονα τρελά ερωτευμένος με δύο πρόσωπα. Δεν είσαι θύτης ούτε και σε καμιά προνομιακή θέση, επειδή δήθεν μπορείς να επιλέξεις ανάμεσα σε δύο όμορφες επιλογές. Είσαι θύμα και νιώθεις ότι είσαι θύμα του εαυτού σου και αυτό είναι μια ασύλληπτη κατάσταση. Θύτης και θύμα στο ίδιο πρόσωπο είναι από μόνο του μια τραγική περίπτωση και όταν αυτό αφορά το χαοτικό κόσμο του έρωτα, είναι κάτι πιο τραγικό και από το τραγικό.

      Όχι μόνο δεν μπορείς να επιλέξεις, αλλά νιώθεις και ενοχή για πράξεις που εκφράζονται από εσένα αλλά δεν είναι δικές σου, όπως ακριβώς συμβαίνει στις τραγωδίες. Και ισχυρίζομαι ότι τραγωδία δεν είναι μόνο όταν χάνεται ή όταν βασανίζεται μια ζωή υπό την επίδραση δυνάμεων εκτός του πεπρωμένου του ανθρώπου – όπως αυτός μπορεί να το ορίσει –, αλλά και όταν δεν μπορείς να αποφασίσεις για το πρόσωπο που λατρεύεις και με το οποίο ξέρεις ότι θα ζήσεις μια ζωή˙ και ίσως πέραν αυτής, λόγω των τρελών φαντασιώσεων του έρωτα και του πάθους του.

      Η τραγικότητα βρίσκεται σε κάθε απόφασή σου. Νιώθεις ότι όχι μόνο δεν επιλέγεις αλλά και ότι κάνεις λάθος «επιλογή» και έχεις την ενοχή της, γιατί σε κάθε περίπτωση είναι λανθασμένη! Και δεν είναι απ’ αυτές τις αποφάσεις που τις παίρνεις κάποια στιγμή στη ζωή σου και οι επιδράσεις της ξεθωριάζουν με το χρόνο – όχι συμβαίνει ακριβώς το αντίθετο. Όσο περνάνε τα χρόνια και οι καιροί αλλάζουν αυτή η μη δική σου επιλογή σε φορτώνει όλο και περισσότερο θλίψη και στεναχώρια, απογοήτευση και πίκρα.

      Η καρδιά σου έχει μείνει εκεί που ο έρωτας σου έδωσε τη δική του σχιζοφρένεια και αντί να γευθείς τον παράδεισο της απόλυτης ευτυχίας, δοκιμάζεσαι σε μια κόλαση που τη χρεώθηκες εσύ ως δήθεν δημιουργός της και νιώθεις τη συνείδησή σου και τις Ερινύες να σε βασανίζουν μια ζωή. Γιατί είναι φοβερό να αισθάνεσαι ένοχος για εκείνη την πράξη που σου στέρησε την ευτυχία στο όνειρο, ενώ είσαι και το απόλυτο θύμα. Και αν επιλέξεις έξω από τα δύο πρόσωπα του έρωτα, γιατί νιώθεις ότι θα έχεις το διχασμό και τη σχιζοφρένεια μαζί συντρόφους σου μια ζωή, και βγεις έξω από το δίλημμα, τότε κουβαλάς μια άλλη σχιζοφρένεια, εκείνη μεταξύ της ομορφιάς της ψυχής σου και της ερήμωσής της…

The Lovers, by René Magritte

  1. 07/02/2020 στο 10:36 ΠΜ

    Κύριε Τσούλια δεν είναι πεπρωμένο του ανθρώπου να βιώνει ως τραγωδία την έλξη από περισσότερους του ενός συντρόφους.

    Ας αναρωτηθούμε αν τα χαρακτηριστικά των ανθρώπων που προκαλούν και ικανοποιούν την ερωτική επιθυμία λειτουργούν αυτόνομα ή συνδέονται με άλλα χαρακτηριστικά, κληρονομικά ή επίκτητα, που αφορούν σε άλλες τάσεις και δραστηριότητές τους. Υπάρχει κάποιο πηγαίο αίτιο, συναφές με τη φύση του ανθρώπου, το οποίο κάνει την ερωτική έλξη και την επιλογή του ερωτικού συντρόφου να μην υποκινούνται από αμιγώς ενστικτώδεις ορμές και συναφή συναισθήματα, αλλά να υπόκεινται σε άλλα χαρακτηριστικά, όπως το κοινωνικό στάτους, η δύναμη, η εξουσία, το υλικό συμφέρον, η προσδοκία επιτυχίας και καταξίωσης; Αντίστροφα, ικανοποιεί πράγματι ζωτικές ανάγκες του ανθρώπου να επιστρατεύει τα ερωτικά χαρακτηριστικά για άλλες επιδιώξεις, όπως ο πλούτος, η κοινωνική αναρρίχηση, η εξουσία;

    Το «Ρωμαίος και Ιουλιέτα» του Shakespeare αποτελεί έναν ύμνο στον ανόθευτο έρωτα, αλλά συνάμα και ένα θρήνο για τα δεινά που του προκαλούν εγωιστικές ή κυριαρχικές παρεμβάσεις και διάφοροι κοινωνικοί συμψηφισμοί. Είναι, όμως, τόσο ριζωμένες κάποιες τάσεις από την πρωτόγονη εποχή, που χρειάστηκε το ύστατο δεινό, ο θάνατος, για να αναδειχθεί η ματαιότητά τους και η βλάβη που επιφέρουν στην ανθρώπινη ψυχολογία, έτσι ώστε οι μεν Montagues και Capulets να φτάσουν να το συνειδητοποιήσουν και επί τέλους να συμφιλιωθούν, ο δε Πρίγκηπας να εκφράσει την ελεγεία του για τους ερωτευμένους, ότι “Ποτέ δεν υπήρξε ιστορία με περισσότερα δεινά, από αυτήν του Ρωμαίου και της Ιουλιέτας”

    Ακόμα και στην κοινωνία του μονατομικού ψυχολογικά ανθρώπου, αν ο έρωτας προσφέρει την υπέρτατη ικανοποίηση του libido, όπως το αντιλαμβάνεται ο Freud, αυτός θα έπρεπε να χαίρει αυτονομίας, χωρίς μείξεις με άλλες επιβεβαιώσεις ή ικανοποιήσεις του ενός εγώ. Διαφορετικά, αν αποτελούσε μια συνισταμένη πολλών συνδυασμένων ικανοποιήσεων, δεν θα υπήρχε λόγος να διακρίνεται ως η υπέρτατη ικανοποίηση.
    Όταν λαμβάνει κανείς υπόψη άλλους παράγοντες, για την επιλογή του ερωτικού συντρόφου, τότε ο σκοπός, της μέγιστης ικανοποίησης του libido, αναγκαστικά αλλοιώνεται, αφού η ερωτική πράξη δεν είναι η κατάληξη του πόθου, αλλά ένας συγκερασμός πολλών στοιχείων, ορισμένα από τα οποία μπορεί να δρουν και ανασταλτικά. Είναι προφανές ότι στη σύνδεση του έρωτα με άλλα, άσχετα προς αυτόν, χαρακτηριστικά, έχουν αφετηρία μια σειρά από σεξουαλικά προβλήματα, αλλά και διαστροφές, οι οποίες δεν είναι παρά μια μάλλον ατελέσφορη προσπάθεια να αρθεί, με άλλα μέσα, η ερωτική στέρηση.

    Αλλά και όταν χρησιμοποιεί κάποιος τα ερωτικά του χαρακτηριστικά ως μέσο για άλλους σκοπούς, τότε το ένα και μοναδικό εγώ διακατέχεται από άλλη έγνοια, μακριά από την ερωτική ανάγκη, και έτσι δεν μπορεί να αποκομίσει παρά ψήγματα ικανοποίησής της. Από τα επαγγέλματα της πόρνης και του ζιγκολό, ως τους αριβιστές που πωλούν κόρτε για να προωθηθούν κοινωνικά και τις γυναίκες που προσφέρουν το σώμα τους στο βωμό της επαγγελματικής αναρρίχησης ή στη διαφήμιση, για να προσδώσουν ερωτικό συνειρμό σε προϊόντα, η ερωτική ικανοποίηση μάλλον πρέπει να αγγίζει το ναδίρ.
    Οι συνθήκες αυτονομίας της ερωτικής δραστηριότητας του ανθρώπου αναδεικνύονται με εναργή τρόπο, μέσω της αναγνώρισης των πολλαπλών εγώ του, ένα μέρος των οποίων αναφέρεται σε αυτή. Όπως κάθε άλλη ροπή του μπορεί να εκπορεύεται από μια ποικιλία αναγκών και να εκδηλώνεται με αντίστοιχες συμπεριφορές, όχι απαραίτητα συνεκτικές, κατά τον ίδιο τρόπο και οι ερωτικές του ροπές μπορεί να κατευθύνονται προς μια ποικιλία συντρόφων και ερωτικών χαρακτηριστικών, χωρίς καμιά ενοχή. Τα εγώ που εκδηλώνονται στον έρωτα μπορεί να είναι από συγγενικά και αλληλεπηρεαζόμενα ως εντελώς ξένα μεταξύ τους. Οι ψυχολογικές εκδηλώσεις, υπό μορφή συναισθημάτων, που συνδέονται με το καθένα, δεν αποκλείεται να υπόκεινται σε επίκτητες επιρροές, αλλά και κληρονομικές, οι οποίες έχουν μεταβιβαστεί στο DNA.

    Στην ταινία του Sydney Pollack “The way we were”, τα “καλύτερα χρόνια” τωνKatie Morosky (Barbra Streisand) και Hubbell Gardiner (Robert Redford) ήταν εκείνα που ο έρωτάς τους μπορούσε να διαφεύγει τις μίξεις με άλλες αποκλίνουσες αρχές τους.

    Με τη μονατομική έξη του ανθρώπου, αυτές οι μίξεις έχουν δημιουργήσει στον καθένα ένα μείγμα συναισθημάτων γύρω από την ερωτική πράξη, που σε πολλές περιπτώσεις νοιώθει ότι την δυναστεύουν και δεν την αφήνουν να εκδηλωθεί απερίσπαστη. Όπως συμβαίνει με όλα τα άλλα εγώ, αν ο άνθρωπος απαλλάξει και τα ερωτικά εγώ από την έγνοια σύμπτυξής τους ή υπαγωγής τους σε ένα, τότε θα απολαμβάνει απερίσπαστος τον έρωτα, με έναν ή περισσότερους ερωτικούς συντρόφους και αυτό, με τον καιρό, θα αποκατασταθεί και στο DNA του.

    Ποια είναι η γνώμη σας

  2. N.T.
    07/02/2020 στο 5:32 ΜΜ

    Σε πολλά σημεία συμφωνώ μαζί σας. Άλλωστε, μια θεώρηση έκανα όσον αφορά μια οριακή μορφή του έρωτα. Έχω γράψει δεκάδες σχετικά άρθρα – με διάφορες οπτικές και με ξεχωριστό προσανατολισμό. Είναι ένα ζήτημα που ποτέ δεν πρόκειται να εξαντληθεί! Μην ξεχνάμε ότι η γραφή μας – η σκέψη μας – υπερβαίνει το απόλυτα προσωπικό βίωμά μας. Μπορώ να σταθώ μόνο στην τελευταία σας παρατήρηση, γιατί θέτετε πολλές ουσιαστικές πλευρές του ζητήματός μας. Στο DNA δεν εγγράφονται κοινωνικά ή πολιτισμικά χαρακτηριστικά παρά μόνο αμιγώς βιολογικά. Σε κάθε περίπτωση, το σχόλιό σας έχει μορφή άρθρου. Αν συμφωνείτε, θα ήθελα να το αναδημοσιεύσω και ως άρθρο στο ιστολόγιό μου. Σας ευχαριστώ πολύ!

  3. 10/02/2020 στο 12:57 ΠΜ

    Θα ήταν τιμή μου να το αναδημοσιεύσετε και σας ευχαριστώ πολύ.

  4. 10/02/2020 στο 1:18 ΠΜ

    Κε Τσούλια, σε περίπτωση που αναδημοσιεύσετε το σχόλιό μου ως άρθρο, ο τίτλος που θα πρότεινα είναι «Η αυτονομία του έρωτα» και το ονοματεπώνυμό μου Θανάσης Γκούμας

  1. No trackbacks yet.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: