Αρχική > φιλοσοφία, Ψυχολογία > Της ψυχής τα μυστικά

Της ψυχής τα μυστικά

Kandinsky

Kandinsky

Του Νίκου Τσούλια

      Δεν υπάρχει άνθρωπος που δεν έχει τα δικά του μεγάλα μυστικά, τα μυστικά της ψυχής του, που μπορεί να μείνουν εσαεί μυστικά και ποτέ να μη δούνε το φως της ημέρας. Καμιά φορά αυτά «οδηγούνται» στην εξομολόγηση όταν υπάρχει και το στοιχείο της ενοχής – αν πρόκειται για βαθιά θρησκευόμενο άνθρωπο – ή σε μια απολογία προς το τέλος της ζωής μας – αν το βάρος του θεωρείται δυσβάστακτο – ή στην εκμυστήρευση σε έναν πολύ αγαπητό φίλο μας.

      Αλλά γιατί αυτά τα μυστικά τα βαστάμε βαθιά μέσα στην ψυχή μας; Υπάρχουν μερικοί σοβαροί λόγοι που συμβαίνει αυτό. Ένας έρωτας ανεκπλήρωτος, μια αγάπη που δεν βρήκαν τους δικούς τους δρόμους της αμοιβαιότητας και της συνέκφρασης παραμένουν συνήθως ως εφτασφράγιστος θησαυρός για χρόνους πολλούς που δύσκολα βγαίνει στην επιφάνεια. Γιατί αν γίνεται εμφανής, τότε γίνεται απόλυτος εφιάλτης και δύσκολα μπορεί κάποιος να τον διαχειριστεί. Άλλωστε, πώς θα μπορούσε κάποιος να ζει ήσυχα αν, για παράδειγμα, έχει πάρει ως σύντροφο ζωής κάποια / κάποιον, ενώ η σκέψη είναι «αλλού» και να έχει αυτό το σχιζοφρενικό διχασμό σε κοινή θέα; Και έτσι καταχωνιάζεται από τα μάτια των άλλων, ανεξάρτητα από το αν ο φέρων το μυστικό νιώθει τη συνεχή παρουσία του μεγάλου μυστικού συνήθως ως ένα δύσκολο μαρτύριο και πολύ σπάνια ως μια γλυκιά ανάμνηση.

      Μπορεί να είναι ένα επαγγελματικό όνειρο που δεν ευοδώθηκε είτε για λόγους αντικειμενικούς είτε για λόγους υποκειμενικούς. Και αν αυτό έχει προκύψει από δική μας αδυναμία ή από λάθος μας, τότε κλείνουμε αυτό το μυστικό μέσα μας και γίνεται ένα απόλυτα προσωπικό ζήτημα. Αν έχουμε να αντιμετωπίσουμε ένα πολύ μεγάλο ανεκπλήρωτο όνειρο ή μεγαλεπήβολο σχέδιο έχοντας επίγνωση του δικού μας λάθους, τότε θεωρούμε ότι είναι προτιμότερο να μην εμφανίζεται γιατί αποκτά και άλλες περισσότερες συναισθηματικές διαστάσεις και ψυχολογικές επιπτώσεις.

      Μπορεί να είναι μια αδικία που προκαλέσαμε είτε συνειδητά είτε όχι και αυτή η αδικία να έχει επιφέρει σοβαρή ζημιά σε άλλον άνθρωπο. Εδώ τα πράγματα είναι πολύ δύσκολα, γιατί πλήττεται η συνείδησή μας και αμαυρώνεται ο ηθικός μας κώδικας. Σ’ αυτή την περίπτωση δεν μπορούμε να έχουμε το μυστικό μέσα μας, γιατί προϊόντος του χρόνου βαραίνει και μας πνίγει. Εδώ υπάρχει η έννοια της «κάθαρσης», μια φοβερή επινόηση των αρχαίων Ελλήνων. Μόνο αυτή μπορεί να μας λυτρώσει και να μας αλαφρύνει το βαρύ φορτίο της ενοχής. Κάθαρση σημαίνει αφενός παραδοχή του λάθους και αφετέρου εξομολόγηση και απολογία στο άτομο που έχουμε πλήξει. Δεν υπάρχει άλλος δρόμος. Όσο προσπαθούμε να σκεπάσουμε ένα τέτοιο μυστικό με τη «σκόνη του χρόνου», τόσο αυτό θα αναδύεται και η μορφή του θα γίνεται όλο και πιο ευκρινής, όλο και πιο απειλητική. Άλλωστε εξομολόγηση και απολογία είναι δύο όμορφες λειτουργίες, που τις επινόησε η ανθρώπινη φύση μας, για να μπορούμε να συναντήσουμε το «θείο», για να μπορούμε να εξανθρωπιστούμε και για να δημιουργήσουμε τη κρυστάλλινη εικόνα της συνείδησής μας.

      Έχουμε απόλυτη ανάγκη να έχουμε έναν απόλυτα δικό μας πυρήνα στον προσωπικό κόσμο μας. Θέλουμε κάτι να είναι κτήμα μόνο δικό μας. Σ’ αυτό το θεμελιώδες έρεισμα συχνά δομούμε την προσωπικότητά μας. Αν καμιά φορά κάποια χαραμάδα αφήνει σε πρόσκαιρη θέα κάποιες όψεις των μεγάλων μυστικών μας, είναι αυτό που μας κάνει να αναρωτιόμαστε και να ομολογούμε το γνωστό «άβυσσος η ψυχή του ανθρώπου». Μπορούμε να ισχυριζόμαστε ότι γνωρίζουμε καλά ένα κοντινό μας πρόσωπο, αλλά αρκεί καμιά φορά ένα ανεπάντεχο γεγονός για να διαπιστώσουμε ότι η εικόνα μας δεν είναι αυθεντική. Κανένας άνθρωπος δεν θα μπορούσε να αντέξει τη σκληρότητα του κόσμου και της πραγματικότητας, χωρίς να φτιάχνει ένα απόλυτα εσωτερικό δικό του κόσμο, με τα προσωπικά του ερμηνευτικά εργαλεία και με τη δική του κοσμοθεώρηση.

      Και αν το ονοματεπώνυμό μας και το είδωλο του εαυτού μας είναι τα πρόδηλα συστατικά στοιχεία της ταυτότητάς μας, είναι τα μυστικά της ψυχής μας το ουσιώδες μέρος της απόλυτα δικής μας ύπαρξης και αποτελεί ίσως και το πιο κρίσιμο στοιχείο της ιδιοπροσωπείας μας. Σε πολύ οριακές στιγμές και μάλλον σε άκρως δύσκολες περιστάσεις μπορούμε να πάμε σε ένα μερικό φανέρωμα του βαθιά καταχωνιασμένου για τους άλλους αλλά πάντα στην ψυχή μας ενεργού θησαυρού.

      Υπάρχει και κάτι άλλο. Τα μυστικά της ψυχής προσφέρουν γενναιόδωρα το στερέωμα του αγνώστου. Και υπάρχει αυταξία στο άγνωστο. Θέλουμε να είναι ένα μέρος του εαυτού μας άγνωστο στους άλλους, όπως θέλουμε και οι άλλοι γύρω μας να έχουν τις άγνωστες ουσιαστικές περιοχές. Γιατί το γνωστό είναι ανιαρό και δεν δημιουργεί προκλήσεις, ενώ το άγνωστο προσφέρεται για τα σκιρτήματα του στοχασμού και της έμπνευσης, για την ερευνητικότητα και τη δημιουργικότητα της σκέψης.

Wassily Kandinsky ~ White sound, 1908

Wassily Kandinsky ~ White sound, 1908

  1. Δεν υπάρχουν σχόλια.
  1. No trackbacks yet.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: