Αρχική > φιλοσοφία > Είναι ζητούμενο η ταπεινότητα;

Είναι ζητούμενο η ταπεινότητα;

lilithsplace:
“ Woman with a downward gaze, Half Figure, 1921 - Harald Giersing (1881–1927)
”

 

Woman with a downward gaze, Half Figure, 1921 – Harald Giersing (1881–1927)

Του Νίκου Τσούλια

 

      Μπορώ να καταθέσω εξ αρχής την άποψή μου περί του συγκεκριμένου θέματος και θα προσπαθήσω στη συνέχεια να επιχειρηματολογήσω προς τη συμπερασματική του πρόταση. Ισχυρίζομαι λοιπόν ότι είναι προσχηματικά ζητούμενο η ταπεινότητα απλά και μόνο γιατί έχουμε μπουχτίσει από τις φενακισμένες όψεις των «προσώπων» μας και από την επικράτηση των ανθρώπων / «φελλών» στη δημόσια ζωή, από την ανούσια προβολή και από τον υπερφίαλο εγωισμό αλλά είναι ζητούμενο προς τους άλλους και όχι προς τον εαυτό μας. Θέλουμε να είναι όλοι οι άλλοι ταπεινοί αλλά όχι και εμείς… Έτσι, με βάση την παραπάνω διαπίστωση, ισχυρίζομαι ότι αφού όλοι απαιτούμε το ζητούμενο από τους άλλους, τελικά παύει να υπάρχει και ως ζητούμενο!

      Η ταπεινότητα δεν είναι μια κρατούσα αξία. Και δεν χρειάζεται ιδιαίτερη ανάλυση και βασανιστική περί τούτου σπουδή, αρκεί να σκεφτούμε αν κανένας στη σημερινή κοινωνία αναφέρεται σ’ αυτή την απόλυτα παρατημένη αξία: στην οικογένεια, στο σχολείο, στους δημόσιους θεσμούς, στην σφαίρα της πολιτικής. Αντίθετα, εκείνο που βιώνουμε είναι η συνεχής και χωρίς όρια προβολή του εαυτού μας ακόμα και πολύ πέραν των πιο τρανταχτών / υπαρκτών στοιχείων της πραγματικότητας. Ως αποτέλεσμα αυτής της γενικευμένης τάσης προβολής, έχουμε την επικράτηση αυτών που είναι πιο επιτήδειοι σ’ αυτό το «σπορ». Και τελικά αυτό είναι που μας ενοχλεί, ότι δεν καταφέρνουμε εμείς να κερδίζουμε από την ταπείνωση της ταπεινότητας και από την προβολή της κίβδηλης προσωπικότητας.

      Η ταπεινότητα ήλθε στο προσκήνιο της ιστορίας της ανθρωπότητας από τον ιδρυτή του Χριστιανισμού, τον Χριστό. Η ίδια η γέννησή του, η διδασκαλία του και όλη η ζωή του αποτέλεσε «δείγμα γραφής» για την ταπεινότητα. Η συνέχεια όμως στο Χριστιανισμό κάθε άλλο παρά στοιχεία ταπεινότητας ανέδειξε… Μπορούμε να ισχυριστούμε ότι ανάμεσα στο φωτεινό αστερισμό των πρώτιστων αξιών του Χριστού ανήκουν η αγάπη και η ταπεινότητα. Αλλά δεν μπορούμε να ισχυριστούμε το ίδιο για το σημερινό χριστιανικό κόσμο, γιατί έχει ως κυρίαρχες αξίες ακριβώς τις αντίθετες, την προς κάθε κατεύθυνση έχθρα, τον χωρίς όρια και όρους ανταγωνισμό, τη διαρκή και χωρίς κανένα μέτρο προβολή, τον αλαζονικό εγωισμό. Ουσιαστικά, η έννοια του Χριστιανισμού έχει χάσει οριστικά το βασικό πυρήνα του κοσμοθεωρητικού του στερεώματος από την απόλυτη προσκόλλησή του στην ιδεολογία του καπιταλισμού και από τα κάθε λογής κελεύσματα των ποικίλων μορφών εξουσίας και οριοθετείται μόνο στην παραδοσιακή λατρεία του και στο θεσμικό του πλαίσιο, όπως έχει διαμορφωθεί από τη δίκην κρατικής δομής διοίκηση της Εκκλησίας.

      Ο ουμανισμός, αν και έχει τις ρίζες του και στον ορθολογισμό, δεν έχει καταφέρει να αναδείξει τη φοβερή αξία της ταπεινότητας – αξία που θα αποτελούσε και σημαντικό στοιχείο για μια ουσιαστική αντίληψη για τη ζωή. Γιατί η ταπεινότητα αναδεικνύει το ουσιώδες των πραγμάτων της ανθρώπινης κατάστασης και διαμορφώνει ένα ειλικρινές και αυθεντικό πλαίσιο συνεννόησης και συνεργασίας των ανθρώπων και των πολιτών μακριά από τα τόσα και τόσα φτιασιδώματα με τα οποία έχουμε φορτώσει την ιστορία μας υπονομεύοντας έτσι και την όποια απόπειρά μας για ελευθερία και χειραφέτηση.

      Το να εκφράζουμε το πραγματικό μας πρόσωπο ή και να το απομειώνουμε από ό,τι κίβδηλο φορτώνεται – ίσως και χωρίς τη θέλησή μας – πάνω του, το να εκδηλώνουμε την πραγματική μας ταυτότητα και την αυθεντική μας προσωπικότητα δεν αποτελούν στοιχεία που προσβλέπουν στην ανεξαρτησία του πνεύματός μας και στη διαμόρφωση της αυτοπραγμάτωσής μας και του αυτεξούσιού μας; Όταν συναναστρεφόμαστε έναν άνθρωπο ταπεινό δεν νιώθουμε μια αίσθηση μεγαλείου, ότι είναι απαλλαγμένος από τα τόσα και τόσα καταναλωτικά υλικά αγαθά – μέσω των οποίων προσπαθούμε να διαμορφώσουμε έναν πλασματικό κόσμο της ευτυχίας – και ότι προσβλέπει σε μια τελείωση του εαυτού του αναζητώντας την ουσία και το νόημα της ζωής;

      Η ταπεινότητα δεν αποτελεί τον προθάλαμο ούτε πολύ περισσότερο το εφαλτήριο για οποιασδήποτε μορφής ηττοπάθεια και παραίτηση από τον αγώνα της ζωής, όπως με πολύ φτηνό τρόπο προσπαθούμε να την προσπεράσουμε για να ενταχθούμε δήθεν αιτιολογημένα και νομιμοποιημένα στον κατασκευασμένο κόσμο της προβολής, του προσωπικού βερμπαλισμού, του φτιασιδωμένου μας ειδώλου. Ίσα – ίσα αποτελεί φοβερή δύναμη για τον άνθρωπο, που έχει άποψη για τη ζωή και έχει κατανοήσει το ποιος είναι ο πραγματικός αγώνας της ζωής. Κρύβει μια πολύ ξεχωριστή ομορφιά, γιατί ο ταπεινός άνθρωπος έχει υπερβεί ό,τι δεσμεύει με κίβδηλο τρόπο τον εαυτό του και έχει «μετατοπίσει» τη ζωή του από το «φαίνεσθαι» στο «είναι» των πραγμάτων.

     Ο άνθρωπος, που μπορεί να στοχαστεί επί της ουσίας της ζωής και να ασκεί ουσιαστική αυτοκριτική απογυμνώνοντας τον εαυτό του από τις «υλικές κατασκευές» και από τα ποικίλα φτιασιδώματα, είναι αυτός που θα κατανοήσει ότι η ταπεινότητα είναι ο πιο ασφαλής δρόμος για να γευθεί την ίδια τη ζωή του!

lawrenceleemagnuson:
“ Fairfield Porter (USA 1907-1975)
Mallows (1965)
oil on board 16 x 11.25 in.
”

Fairfield Porter (USA 1907-1975), Mallows (1965)

Κατηγορίες:φιλοσοφία Ετικέτες: , ,
  1. Δεν υπάρχουν σχόλια.
  1. No trackbacks yet.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: