Αρχική > φιλοσοφία > Στοργή για τους ηλικιωμένους

Στοργή για τους ηλικιωμένους

 

Vincent Van Gogh, Old Peasant (Patience Escalier), 1888

Του Νίκου Τσούλια

 

      Η ζωή είναι ένα ενιαίο φυσικό και πολιτισμικό «συμβάν», διαρκώς αναπαραγόμενο. Ζούμε πάντα ένα και συγκεκριμένο μεν στάδιο της ηλικίας μας (παιδικότητα, εφηβεία, νεανικότητα, ωριμότητα…), αλλά για να κατανοήσουμε τη ζωή και να συλλάβουμε το όλο μεγαλείο της πρέπει να κατανοούμε σε κάθε φάση της ηλικίας μας όλες τις όψεις της ζωής, που περάσαμε και θα περάσουμε – αυτό το τελευταίο θεωρητικά και δυνητικά αφού το μέλλον μας δεν είναι δεδομένο.

      Αλλά δεν είναι μόνο μια εξωτερική ανάγκη η ταυτόχρονη κατανόηση όλων των φάσεων της ηλικίας μας. Προκύπτει από μια βαθιά εσωτερική ανάγκη, γιατί γευόμαστε μαζί με το εκάστοτε φευγαλέο παρόν μας και τον απόηχο του παρελθόντος μας και την προαναγγελία του μέλλοντός μας. Δεν είναι μόνο ψυχική ανάγκη η προσφυγή προς τις δύο κατευθύνσεις του χρόνου, ως νοσταλγία και ως ονειροπόληση, αλλά και ως βασικό στοιχείο ερμηνείας της ζωής και της αυτογνωσίας μας. Ποιος μπορεί να ισχυριστεί ότι γεύεται τον εαυτό του, ότι μπορεί να κατανοήσει ακόμα και τις πιο απλές πτυχές της προσωπικότητάς του χωρίς να αναλογίζεται στοιχεία της πορείας που έχει ήδη κάνει, χωρίς να προοικονομεί το πώς θα είναι η αυριανή διαδρομή του;

      Είναι πολύ όμορφο να βλέπεις στους δρόμους και σε κάθε δημόσιο χώρο να κυκλοφορούν ηλικιωμένοι, να συμμετέχουν σε κοινωνικές δραστηριότητες και σε κάθε λογής πολιτισμικές πρωτοβουλίες, και να μη σκεπτόμαστε καν εκείνο το βάρβαρο, που τόσο εύκολα το εκστομίζουμε και ως επίδειξη μαγκιάς, «τι ζητάει αυτός εδώ πέρα;». Να μην είναι καταχωνιασμένοι και περιθωριοποιημένοι. Αυτό σημαίνει ότι έχει κατακτηθεί μια ποιότητα ζωής. Γιατί όλοι είμαστε εν δυνάμει ηλικιωμένοι. Το να προβάλλουμε τον εαυτό μας στη φάση του ηλικιωμένου συνεπάγεται θεωρητικά ότι προσδοκούμε να ζήσουμε μέχρι αυτή την ηλικία – γιατί κάτι άλλο διαφορετικό παραπέμπει σε άσχημες εξελίξεις. Το προοδευτικό μέλλον μιας κοινωνίας δεν χτίζεται μόνο στο νεανικό όνειρο ή στην επαγγελματική φιλοδοξία ή στην κοινωνική ανέλιξη, αλλά και στη μέριμνα και στη φροντίδα που επιφυλάσσει στους «απόμαχους» της ζωής…

      Αν σ’ όλα αυτά συμφωνούμε έστω εν μέρει, τότε θα πρέπει να σκύβουμε με ευλάβεια απέναντι στους ηλικιωμένους, στις ανάγκες τους και στην ανημπόρια τους. Να μπορούμε να προβάλλουμε τον εαυτό μας στη δική τους μορφή: για να μπορούμε να εξοικειωνόμαστε σε ό,τι μας φοβίζει, σε ό,τι θέλουμε να αποφύγουμε, σε ό,τι είναι η πιο μεγάλη υποχρέωση – μετά από εκείνη απέναντι στα παιδιά μας. Αλλά πρέπει να αποκτήσουμε μια «θεωρία για τη ζωή», να διαμορφώσουμε μια στάση τέτοια που θα σέβεται την ομορφιά της ζωής σ’ όλο της στερέωμα: στο χαμόγελο του μωρού και στην παιδική ζωηράδα, στην εφηβική ανταρσία και στη νεανική φιλοδοξία, στην επαγγελματική επιτυχία και στην κοινωνική καταξίωση, στα πράσινα μάτια μιας όμορφης κοπέλας και στο ερωτικό άγγιγμα αλλά και στην κάθε μορφή αναπηρίας και στη δυσκολία του βαδίσματος του γέρου, στο τρεμούλιασμα των χεριών του αιωνόβιου και στη σκιά της κατάθλιψης του καθενός και της καθεμιάς.

      Η ζωή είναι τόσο όμορφη γιατί εκτός των άλλων χαρακτηρίζεται από περατότητα και από τρωτότητα. Κανένας μας δεν μπορεί να φανταστεί μια μορφή ζωής αιωνιότητας και διαρκούς νεότητας και αν θα μπορούσε να έχει κάποια ομορφιά. Η πιο εμβληματική μορφή του Ελληνισμού, ο Οδυσσέας, θα επιλέξει τη θνητότητα, την Πηνελόπη και την «εστία» του και όχι την αθανασία και τη θεότητα. Η ηρωικότητά του, η πνευματική του οξύνοια και η διαρκής επινοητικότητά του έγκεινται ακριβώς στην συνεχή πάλη για τις αξίες του ανθρώπου, του θνητού ανθρώπου, του ανθρώπου που ο χρόνος θα του φορτώνει ρυτίδες και γεράματα…

      Οι ηλικιωμένοι αξιώνουν σεβασμό όχι απλά και μόνο για τη μεγάλη ηλικία τους και την όποια ευπάθειά τους αλλά και γιατί έχουν προσφέρει στη ζωή και στον άνθρωπο και βρίσκονται πιο κοντά τουλάχιστον θεωρητικά στο μεγάλο φόβο. Υπάρχει και κάτι άλλο. Οι γονείς μας είναι πάντα γονείς μας, ανεξάρτητα από την οποιαδήποτε εξέλιξη των πραγμάτων. Δικαιούνται να πουν ότι μας έφεραν στη ζωή, ότι μας «ανάστησαν» και μας ανέθρεψαν ίσως και με πολλά βάσανα. Κάθε μάνα και κάθε πατέρας είναι ιερό πρόσωπο. Αλλά και πέραν τούτων, κάθε άνθρωπος είναι ιερό πρόσωπο και ιδιαίτερα ο ηλικιωμένος.

      Οι σχέσεις μας με τους ηλικιωμένους θα πρέπει να είναι σχέσεις σεβασμού και αγάπης εκ μέρους μας. Κανένας και τίποτα δεν μπορεί να ανατρέψει αυτή την ποιότητα των σχέσεων, που θεμελιώνει τη βαθύτερη αγωνία μας για τη ζωή και για τον άνθρωπο. Σεβόμενοι τον ηλικιωμένο πρώτα – πρώτα σημαίνει ότι έχουμε κατακτήσει μια ουσιώδη ουμανιστική αντίληψη για τη ζωή και για τον άνθρωπο, ότι σεβόμαστε τον ίδιο τον εαυτό μας.

An old man with a bald head is sitting on a yellow chair by his fire. There is a low fire in the grate. He is dressed in blue clothes. He is holding his head in his hands.

Vincent van Gogh, 1890, Sorrowing Old Man (‘At Eternity’s Gate’)

Advertisements
  1. Δεν υπάρχουν σχόλια.
  1. No trackbacks yet.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: