Αρχική > φιλοσοφία, κοινωνία > Μπορεί να υπάρξουν παράδεισοι και ουτοπίες;

Μπορεί να υπάρξουν παράδεισοι και ουτοπίες;

Gray Cloud Magenta Water #145, 1991 - Wolf Kahn

Gray Cloud Magenta Water, Wolf Kahn

Φωτεινές και γκρίζες όψεις της ζωής…

Του Νίκου Τσούλια

 

     Η ζωή είναι γεμάτη φωτεινές και γκρίζες όψεις, και πρέπει βαθιά να το συνειδητοποιήσουμε, γιατί όλοι μας προσπαθούμε να ωραιοποιήσουμε την εικόνα πρόσληψής της και της ερμηνείας της. Προφανώς αυτή η κρατούσα τάση έχει «ευγενικά» αφετηριακά σημεία. Ποιος δεν θέλει μια ανέμελη ζωή, χωρίς προβλήματα και δυστυχία;

     Εκείνο που έχει σημασία είναι το γεγονός ότι επιδιώκουμε με τον πιο συνειδητό τρόπο να αποφύγουμε την πραγματικότητα με παραμύθια και φληναφήματα. Και το δευτερογενές αλλά και εξίσου βασικό στοιχείο είναι ότι αυτή η αντίληψή μας προσθέτει περισσότερη σκιά στα βιώματά μας. Γιατί, όταν διαμορφώνουμε μια κοσμοθεωρία ότι η ζωή είναι ανέφελη και όλο φως, τότε στον ερχομό του οποιουδήποτε αρνητικού γεγονότος, μας πιάνει πανικός και αδυναμία αντιμετώπισης του προβλήματος.

     Εδώ ευθύνονται και εκείνες οι θεολογίες και οι ιδεολογίες που υπόσχονται αυθαίρετα είτε παραδείσους είτε ουτοπίες αντίστοιχα, χωρίς καμιά αίσθηση της πραγματικότητας αλλά αντίθετα με προφανή στόχο την χειραγώγηση της σκέψης μας. Και μάλιστα ισχυρίζονται ότι είναι αυτές – και μόνο αυτές – που θα χαρίσουν την απόλυτη ευτυχία στον άνθρωπο! Αυτό συνιστά και τη μεγαλύτερη σκοπιμότητα και εξαπάτηση του ανθρώπου. Γιατί, πολύ απλά, από πουθενά δεν προκύπτει ότι έχουν μια τέτοια δυνατότητα. Και ξέρουν οι ηγέτες αυτών των θεολογιών και ιδεολογιών ότι αυτό που επαγγέλλονται είναι μια συνειδητή εξαπάτηση, που υπηρετεί μόνο τη «νομιμοποίηση» και την αναπαραγωγή της δικής τους εξουσίας.

     Δεν είναι καθόλου τυχαίο το εξής γεγονός. Οι μεγαλύτερες καταστροφές στην ιστορία της ανθρωπότητας έγιναν ή με σκοπό την επικράτηση της θεολογικής θεώρησης (σχεδόν από όλες τις εκδοχές των θρησκειών) ή την επιβολή ενός κόσμου ουτοπίας ή ενός κόσμου δήθεν τελειότητας μέσα από μια μορφή επαναστατικής βίας ή ακόμα και δικτατορίας. Αρκεί, προς τούτο, να δούμε τι γέννησαν και τι άφησαν τελικά πίσω τους αυτές οι εκδοχές… Ο βίαιος και αποικιακός εκχριστιανισμός, για παράδειγμα, που επεχείρησε η Δύση σχεδόν σε όλο τον κόσμο, είναι ίσως η μεγαλύτερη μορφή βαρβαρότητας.

     Υπάρχει – κατά τη γνώμη μου – και μια άλλη πλευρά του θέματός μας, που χρήζει προσέγγισης. Γιατί είμαστε βέβαιοι ότι μια ζωή ολοφώτεινη χωρίς καμιά σκιά, ότι ο όποιος μεταφυσικός παράδεισος και η όποια κοσμική ουτοπία είναι προτιμότερες από τη ζωή που γνωρίζουμε; Πώς μπορεί να εξελίσσεται η ροή των πραγμάτων που αφορούν την κοινωνία και τον άνθρωπο, όταν δεν υπάρχουν προβλήματα και δυσκολίες που είναι τα συστατικά στοιχεία της έρευνας και του αγώνα μας για να βελτιώνουμε διαρκώς τη ζωή μας;

     Ποιο θα είναι το νόημα της ζωής, αν δεν υπάρχει ο αγώνας – συλλογικός και προσωπικός – για τη δημιουργία των ξεχωριστών στοιχείων που θέλει κάθε άνθρωπος, για το ξεπέρασμα των δυσκολιών, για την αναζήτηση και την έρευνα του «νέου» και του «καλύτερου» πεδίου σε κάθε φάση αναφοράς μας, για τη διαρκή δημιουργικότητα;

     Εδώ προκύπτει ένα απλό ερώτημα. Η ίδια η ζωή μας, η ιστορία μας, η εμπειρία κάθε ανθρώπου, η πραγματικότητα – κοινωνική και φυσική –, η αποσταγμένη σοφία και γνώση μας τελικά έχουν καταδείξει μεγάλες αναμφισβήτητες αλήθειες. α) Η όποια μορφή ζωής είναι πάντα πεπερασμένη, και δεν θα μπορούσε να είναι διαφορετικά, γιατί πολύ απλά δεν θα συνέβαινε ποτέ βιολογική εξέλιξη και επομένως δεν θα είχε εμφανιστεί και το ανθρώπινο είδος. β) Η φύση του ανθρώπου είναι τρωτή. γ) Η φύση δεν είναι δημιουργημένη για να υπηρετεί μόνο και μόνο τις ανάγκες του ανθρώπου. δ) Οι νόμοι της φύσης είναι παγκόσμιοι και υπερβαίνουν κάθε διαφορετική θεώρηση και σκοπιμότητα του ανθρώπου.

     Η άποψή μου είναι απλή και εκτιμώ ορθολογική. Πρέπει να κατακτήσουμε μια κουλτούρα ρεαλισμού, αγώνα και δημιουργικότητας. Τα προβλήματα είναι συστατικό στοιχείο της ζωής. Και όση δυστυχία και αν κρύβουν, έχει αξία να αγωνιζόμαστε να την υπερβαίνουμε. Άλλωστε, η Ομορφιά του κόσμου και το Νόημα της ζωής είναι ακριβώς στον αγώνα που κάνουμε για να τα καλλιεργήσουμε, να τα προωθήσουμε, να τα κατακτήσουμε στη μεγαλύτερο δυνατή έκταση.

 

Musicians, 1927 - Carlos Merida

Musicians, Carlos Merida

 

Half Hidden, 2009 - Wolf Kahn

Half Hidden, Wolf Kahn

  1. Δεν υπάρχουν σχόλια.
  1. No trackbacks yet.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: