Αρχική > λογοτεχνία > Μέρα σαν όλες τις άλλες

Μέρα σαν όλες τις άλλες

 

Γράφει η Ελένη Χωρεάνθη

 

Η  21 Μαρτίου 2019, Παγκόσμια Ημέρα Ποίησης, ειδικά η σημερινή, δεν είναι μια συνηθισμένη μέρα, δεν είναι «Μέρα σαν όλες τις άλλες» μέρες του χρόνου, αφενός γιατί είναι αφιερωμένη παγκοσμίως στην ποίηση και γιατί είναι μια ξεχωριστή μέρα για την εκδότρια / ποιήτρια, την Αναστασία Βασιλάκου, που γιορτάζει μαζί μας, με τόσο πολλούς αγαπητούς φίλους και συνεργάτες κι εκείνους που αγαπούν την ποίηση και είναι εδώ, σε τούτη τη φιλόξενη, ωραία αίθουσα του «Συλλόγου Αθηναίων».

«Μέρα σαν όλες τις άλλες», τιτλοφορείται, ωστόσο, η πρώτη συλλογή της Αναστασίας Βασιλάκου, συζύγου του καταξιωμένου εκδότη Σταύρου Ζαχαρόπουλου. Και θα επιμείνω σε τούτο το απλό χαρακτηριστικό.  Και είναι τόσο πολύ απλό, τόσο χαριτωμένα ευανάγνωστο, τόσο πολύ ανθρώπινο και τρυφερό να αποκαλείς την ημέρα που βλέπει το φως της δημοσιότητας η πρώτη ποιητική σου συλλογή, το απαύγασμα του μόχθου, του νου, της καρδιάς, της ψυχής σου: «Μέρα σαν όλες τις άλλες» μέρες της καθημερινότητάς σου, από τον τίτλο ομώνυμου ποιήματος.

Έτσι απλά, πέντε απλές, καθημερινές λέξεις, καθαγιασμένες, ωστόσο, από τη χρηστική σημασία τους, χρειάστηκε η Αναστασία Βασιλάκου, η Νατάσα μας, για να τιτλοφορήσει την πρώτη της ποιητική συλλογή.

Τυχαίο; Δεν το νομίζω. Τίποτα δεν είναι τυχαίο και τίποτα δεν γίνεται τυχαία. Μέρα σαν όλες τις άλλες, είναι και η μέρα, η αφιερωμένη στην ποίηση, απλούστατα γιατί η ποίηση βρίσκεται μέσα στην καθημερινότητά μας. Μέσα σε κάθε μας κίνηση, σε κάθε μας σκέψη, σε κάθε μας ενέργεια. Σε κάθε τι που έχει σχέση με τον ρυθμό, την αρμονία των χρωμάτων, με τον ειρμό των λέξεων και των φράσεών μας, με την ομορφιά και με την ηθική, με τη συμπεριφορά μας.

Κάθε φορά που πρόκειται να ασχοληθώ με ένα βιβλίο ποιητικό ή πεζό – δεν είναι λίγες οι φορές που το επιχειρώ- με απασχολούν δυο τρία βασικά πραγματάκια που θεωρώ σημαντικά: Τι έχω να πω, γιατί να το και σε ποιον απευθύνομαι. Όπως και το γιατί συμβαίνει κάτι και η απάντηση που οφείλω να δώσω: το διότι:

Όλοι οι μεσογειακοί λαοί και, ίσως εμείς οι Έλληνες περισσότερο, έχομε τον ρυθμό στο αίμα, στο DNA μας, τραγουδάμε. Οι πολιορκούμενοι Μεσολογγίτες, πεινασμένοι, διψασμένοι, καταδικασμένοι να πεθάνουν για την ελευθερία της πατρίδας τους, χόρευαν και τραγουδούσαν. Δεν είναι διόλου τυχαίο το γεγονός ότι πολλοί Έλληνες και πολλές Ελληνίδες, ιδιαίτερα τα τελευταία χρόνια, γράφουν και δημοσιοποιούν ποιήματα είτε σε διαδικτυακά περιοδικά είτε εκδίδοντας έντυπα ποιητικά βιβλία. Και μπορώ βάσιμα να πω ότι οι Ελληνίδες ποιήτριες είναι πολύ περισσότερες από τους Έλληνες ποιητές. Γιατί; Διότι, απλούστατα οι γυναίκες αφότου μπήκαν δυναμικά στην αγορά εργασίας, απόκτησαν δικαιώματα, ατομική ταυτότητα, είναι οικονομικά ανεξάρτητες,  μπορούν έτσι  όχι μόνο να έχουν αλλά να μπορούν και να τις εκφράζουν τις απόψεις, να δημοσιοποιούν γραπτώς τις σκέψεις, τους προβληματισμούς, τα «θέλω» τους. Να πού θέλω να καταλήξω:

Η Νατάσα Βασιλάκου είναι μια πολύ δραστήρια γυναίκα, μια πολύ πετυχημένη και προβεβλημένη επιχειρηματίας, που δραστηριοποιείται στον χώρο του βιβλίου όπου έχει αναδειχθεί εξαίρετη εκδότρια. Διαχειρίζεται και διευθύνει μόνη της τις ιδιαίτερα σημαντικές Ιατρικές Εκδόσεις ΒΗΤΑ, ανεξάρτητα από τον πασίγνωστο επιχειρηματικό κύκλο του συζύγου της στο ίδιο χώρο.

Ωστόσο, δεν την ικανοποιούν, δεν αρκείται στις συνεχιζόμενες εκδοτικές της επιτυχίες, στο να εκδίδει βιβλία των άλλων. Έρχεται ξαφνικά στην επικαιρότητα με μια ενδιαφέρουσα ποιητική συλλογή, γεγονός που φανερώνει και πιστοποιεί ότι δεν την καλύπτει απόλυτα η συγκεκριμένη εκδοτική της  δραστηριότητα, αλλά βρίσκει καιρό να ασχοληθεί και με τις τέχνες: γράφει ποίηση και μάλιστα προβληματισμένη ποίηση με λέξεις, ξέρει όμως να γράφει ποίηση με τα χρώματα, ζωγραφίζει θαυμάσια, χωρίς να αφήνει διόλου περιθώρια να ξεχωρίσει κανείς σε ποιον τομέα δίνει περισσότερο βάρος. Άλλωστε και τα ποιήματά της δίνουν συχνά αφορμές για δημιουργία πινάκων ζωγραφικής. Ιδού ένα από δείγμα γραφής:

Η τέφρα έφθασε

στον θόλο τ’ ουρανού

τον θολερό

από τη σύγκρουση των ψυχών

(Χιροσίμα 1)

Παρατηρώντας την εντυπωσιακή σύνθεση του εξωφύλλου όπου συναντώνται στις διαστρωματώσεις των χρωμάτων τα επιλεγμένα θέματα που διαπραγματεύεται ποιητικά με πολλή ευαισθησία, χωρίς κραυγές οργής ή πόνου, θαρρείς πως αγγίζει όλα τα πράγματα με τρυφερότητα και αγάπη. Και τα αναδεικνύει με το δικό της απλό, φυσικό τρόπο χωρίς να τσαλακώνει το νόημα και την ευαισθησία τους και δίχως να καταφεύγει  σε εξεζητημένες λεκτικές εκφράσεις. Και, ακριβώς αυτό αποτυπώνεται με τους γήινους απαλούς χρωματισμούς των λέξεων και από τον λεπτεπίλεπτο τρόπο που χρησιμοποιεί τις απλές καθημερινές λέξεις για να εκφράσει λιτά και πειστικά τα συναισθήματά της, όπως εδώ:

Γιατί το λέμε ρόδο

Γιατί το λέμε τριαντάφυλλο

δεν είναι από του Μάρτη

τις ριπές

τώρα τα δάκρυα φέρνουν στα μάτια

τα δακρυγόνα

(Χημική άνοιξη)

 

Ενώ παίρνει θέση στα δρώμενα και κάνει αθόρυβα κριτική, δεν φωνασκεί. Αντίθετα,  σιγανά και ταπεινά όπως πορεύεται στη ζωή έτσι και στην τέχνη, συνομιλεί με τα πράγματα, διαλέγεται με ό, τι αγγίζει και σαν τη μέλισσα που ρουφάει το νέκταρ των λουλουδιών, η Νατάσα τόσο από την καθημερινή της επαφή με τον κόσμο του περιβάλλοντός της συλλέγει στο θύλακο της ψυχής και της καρδιάς της την ποίηση των απλών πραγμάτων, όσο και από κάθε μυστική τρυφερή συνομιλία της με τα άνθη, με το ρόδο ή όπως αλλιώς το λένε, τριαντάφυλλο, θέλω να πω, από την επαφή της με τα όμορφα πράγματα και αποκαλύπτει την ομορφιά που κρύβεται πίσω από τη ορατή σκληρή, τη σύγχρονη χημική πραγματικότητα.

Περιγράφει καταστάσεις και γεγονότα που άφησαν τα σημάδια τους στη ζωή της και δημιουργήθηκε το υπόστρωμα που αποτελεί έναν από τους βασικότερους συντελεστές της καλλιτεχνικής δημιουργίας, γενικώς. Και είναι αυτά ακριβώς τα στοιχεία που φωσφορίζουν στο σώμα της ποίησής της. Όπως:

«Στα κουλουράκια λαμπύριζε η ζάχαρη.

Κρυσταλιζέ,

όπως είχε μάθει να τα φτιάχνει από τη θεία της·

ήταν από την Πόλη

κι ήξερε πως το χειροποίητο

έχει άλλη αξία για τον καλεσμένο».

(Μέρα σαν όλες τις άλλες)

Αυτές τις λεπτές αποχρώσεις, τους κρυμμένους ρυθμούς  ψαχουλευτά με την αφή και με τη διαίσθηση ανακαλύπτει και μας αποκαλύπτει, όπως και ο κάθε δημιουργός, με την «τέχνη της ποιήσεως», όπως ορίζει ο αιώνιος Καβάφης.

Σε ένα άλλο επίπεδο, τώρα, σ’ εκείνο του αισθήματος και των συναισθημάτων, λειτουργεί πιο βαθιά ο ποιητικός τόνος. Έτσι, όταν ο αναμενόμενος δεν πρόκειται να έρθει ποτέ και ο καιρός περνάει και δεν ξαναγυρίζει, και μόνο ουλές αφήνει στην ψυχή και στην καρδιά ρωγμές· και δίδυμες σταγόνες δάκρυα σε ταφικά μνημεία, η ποιήτρια με χαμηλούς, πολύ ανθρώπινους τόνους εκφράζει τον συναισθηματικό πλούτο που της δώρισε ο ψυχικός πόνος κι έγραψε ένα από τα ωραιότερα ποιήματα της συλλογής:

Ένιωσα το σφρίγος της σκέψης σου

να διαπερνά το κορμί μου

δεν πρόλαβες την αγάπη μου

μα κέρδισες τη δίδυμη σταγόνα

που ήρθε να ποτίσει

το ταφικό σου μνημείο.

(…)

Και συνεχίζει να καταθέτει τα συναισθήματά της κάποιες στιγμές με υποβόσκουσα πικρία που ζωγραφούνε στίχους με χρώματα αδρά, θεαματικά δημιουργώντας εντυπωσιακές εικόνες:

Ερωτικά κινείται η αύρα μου

καθώς με στέλνει απόστροφο

του σ’ αγαπώ στον τοίχο.  

(Απόστροφος)

Ωστόσο η Αναστασία Βασιλάκου, ζώντας και ιδροκοπώντας η ίδια ανάμεσα στο πλήθος των καθημερινών ανθρώπων της βιοπάλης, ως εργαζόμενη γυναίκα,  με πολύ αυξημένες ευθύνες, μετέχοντας ενεργά στα καθημερινά δρώμενα, δεν μένει απαθής μπροστά στο δράμα των συνανθρώπων της, προσκολλημένη στον εαυτό της και στη δική της μοίρα. Την απασχολεί και το κοινωνικο /πολιτικο/οικονομικό γίγνεσθαι της κάθε μέρας, η τύχη του σημερινού κόσμου, τα όσα συμβαίνουν γύρω μας, κάνει μάλιστα και καταγραφές των εξελίξεων με καλυμμένη ειρωνική διάθεση, δίνοντας έτσι σαρκαστικά τις διαστάσεις του δράματος που προκαλούν τα μεγάλα οικονομικά συμφέροντα των ισχυρών σε βάρος των λαών, προδιαγράφοντας ένα μέλλον πολύ χειρότερο από αυτό που ζει ο σύγχρονος κόσμος σε όλα τα μήκη και τα πλάτη της γης :

Ο κόσμος υφαίνει

το χαλί του Ευρώ

βιαστικά

όσο πιο γρήγορα το τελειώσει

τόσο το καλύτερο.

…………

Καθρέφτης το μέλλον

ζοφερό και τρισάθλιο

…και όμως η γη κινείται

ναι! γυρίζει τα εντόσθιά της

τα μέσα έξω…

(5 προς 6 Δεκεμβρίου 2001)

Μέσα από ένα υγρό τοπίο αισθημάτων και συναισθημάτων που η διακριτική ομίχλη καλύπτει τη συγκρατημένη θλίψη για την κάθε απώλεια, η προσεκτική ματιά του αναγνώστη, η δική μας ματιά, στα επί μέρους δρώμενα, διακρίνει αυτό το κάτι που κάθε μια «ιδανική φωνή κι αγαπημένη» χαράζει αδρά στο ταμπλό του ποιητικού σύμπαντος της Νατάσας τη μικρή, τη μεγάλη αιωνιότητα της αισιοδοξίας που ενυπάρχει στις λέξεις  και μεταβιβάζεται ως «πεπρωμένο» στην Τέχνη:

Ξημερώνει

πάνω στη σκέψη σου

η στάλα στέκεται στο ξέχειλο του ονείρου

με παίρνει από το χέρι

και με πάει κάπου

πώς το περίμενα!

σαν την ανάμνηση των Άλπεων

στα σύνορα του Αιγαίου

,,,,,,,,

Αξία έχει η διαδρομή.

Ποίηση λιτή, κατανοητή, απλή σαν της κάθε μέρας την ειδή, επιβάλλεται με την αλήθεια της μέσα από τον κυκεώνα των υπαρξιακών δεδομένων:

Αχώριστα συναισθήματα

Αγάπη και Πόνος

οδεύουν στην απεραντοσύνη

της συνύπαρξης.

(Συνύπαρξη)

Φέρνοντας στο προσκήνιο ένα από τα αθάνατα έργα του γλύπτη Γιαννούλη Χαλεπά το έργο «Χαρμολύπη», όπου από τη μεριά είναι η χαρά και από την άλλη η λύπη, οι δίδυμες κυρίες της ζωής μας πάνε μαζί κολλητά πλάτη με πλάτη. Η Αναστασία αυτό το αδιαχώριστο σχεδόν Αγάπης και Πόνου, το εκφράζει στιχουργικά δυναμικά και κάθετα στο ποίημα «Σταύρωση»:

Φώναξα

Μόνο φωνήεντα

τα σύμφωνα

τα στοίχισα

στην άκρη,

να βγει καθαρή

η κραυγή

ολοστρόγγυλη

να διώξει

την επιθανάτια

αγωνία

Αν και η ποιητική συλλογή της ήρθε στην επικαιρότητα κάπως αργά, όμως, η δροσιά, η απλότητα και η υποφώσκουσα τρυφερότητα που ιλαρύνουν το τοπίο, όταν κάποιες στιγμές πάει να σκουρύνει, φανερώνουν πως ετούτα τα ποιήματα με την πολυδιάστατη σύνθεση των απαλών λεκτικών χρωματικών συνδυασμών, έχουν γραφτεί σε στιγμές γαλήνης, ηρεμίας, στιγμές ευφρόσυνες, όταν ο διάκοσμος, με την πολυποικιλότητα μορφών ζωής έμοιαζε πίνακας ζωγραφικής και με «Άρωμα Μάρτη» και μάλιστα, τόσο επικαιρικά:

Μάρτης

οι μυρωδιές της φύσης

αναστάτωσαν τα ρουθούνια

αυτά με τη σειρά τους το μυαλό

έπαιζε η χλόη

με τις μαργαρίτες κρυφτό

το χώμα ανάδευε

την ευωδιά της προηγούμενης νύχτας

και το πλαστικό τριαντάφυλλο

στο στεφάνι

περίμενε τον ρόλο του

Τελειώνοντας, δεν μπορώ να μην σχολιάσω πώς λειτουργούν τα συναισθήματα της ποιήτριας στο συγκεκριμένο ποίημα:

Πρώτα λειτουργεί το συναίσθημα που προκάλεσα οι αισθήσεις: Οι μυρωδιές αναστάτωσαν τα ρουθούνια», ύστερα η ενέργεια πέρασε στο μυαλό, από το μυαλό γύρισε πίσω στην αρχή του, στη χλόη που παίζει κρυφτό με τις μαργαρίτες, για να μεταφερθεί στο χώμα από όπου ξεκίνησε, ολοκληρώνοντας τον κύκλο της. Αλλά την ιλαρή εικόνα τη θαμπώνει το «πλαστικό τριαντάφυλλο / στο στεφάνι / (που) περιμένει το ρόλο του».

Και μας προσγειώνει, μας επαναφέρει στη σύγχρονή μας εποχή που πάει να γίνει, ολοσχερώς, πλαστική πραγματικότητα.

* Πρόκειται για κείμενο ομιλίας μου στην εκδήλωση παρουσίασης της ποιητικής συλλογής με τίτλο «Μέρα σαν όλες τις άλλες» της Αναστασίας Βασιλάκου, που πραγματοποιήθηκε στην πανέμορφη, κατάμεστη αίθουσα του «Συλλόγου Αθηναίων» στην Πλάκα, την 21η Μαρτίου 2019.

Φωτογραφίες: Βασίλης Τσιάλας

 

https://www.fractalart.gr/mia-mera-san-oles-tis-alles/

Κατηγορίες:λογοτεχνία Ετικέτες: , ,
  1. Δεν υπάρχουν σχόλια.
  1. No trackbacks yet.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: