Αρχική > επιστήμη > Ντμίτρι Μεντελλέεφ: Οι διδασκαλίες ενός προφήτη

Ντμίτρι Μεντελλέεφ: Οι διδασκαλίες ενός προφήτη

© Getty Images / iStockphoto

 

1 Μαρτίου 1869 είναι η ημερομηνία μιας ανακάλυψης που άλλαξε την πορεία της επιστήμης στον κόσμο. Την ίδια ημέρα, ο Ντμίτρι Μεντελλέεφ ολοκλήρωσε το έργο του στον περιοδικό πίνακα των στοιχείων, ο οποίος θα διαδραματίσει θεμελιώδη ρόλο στο μέλλον της χημείας, της φυσικής, της βιολογίας, της αστρονομίας και της γεωχημείας – αλλά και σε αυτό που ονομάζεται τώρα βιώσιμη ανάπτυξη.

Ναταλία Ταρασόβα και Ντμίτρι Μουσταφίν

Τα Ηνωμένα Έθνη κήρυξαν το 2019 ως το Διεθνές Έτος του Περιοδικού Πίνακα των Χημικών Στοιχείων για την 150η επέτειο από τη δημοσίευση του πρώτου μοντέλου του περιοδικού πίνακα στην ανασκόπηση της ρωσικής χημικής κοινωνίας από τον επιφανή ρώσο επιστήμονα Ντμίτρι Μεντελλέεφ, ένας από τους πατέρες της σύγχρονης χημείας. Εκείνη την εποχή, όταν η γνώση της δομής του ατόμου ήταν σε μεγάλο βαθμό ανακριβής, ο περιοδικός νόμος μπορούσε να διατυπωθεί μόνο από έναν άνθρωπο που ήταν προικισμένος με μια εξαιρετική προγνωστική δύναμη, τη διαίσθηση μιας ιδιοφυΐας.

Ωστόσο, στη βιβλιογραφία του Mendeleev, λιγότερο από το ένα δέκατο της έρευνάς του είναι αφιερωμένο στη χημεία. Η συντριπτική πλειοψηφία του έργου του αφορά άλλους επιστημονικούς τομείς, όπως η αεροναυπηγική, η μετεωρολογία, η εξερεύνηση της Αρκτικής, ο σχεδιασμός διακόπτη πάγου, η λαϊκή εκπαίδευση, η καταγγελία πνευματισμού, η νομική εμπειρογνωμοσύνη και η οικονομία – για να αναφέρουμε μερικά από τα ζητήματα στα οποία το εγκυκλοπαιδικό μυαλό ενδιαφερόμενος.

Μεγάλο μέρος της έρευνάς του ήταν αφιερωμένο σε αυτό που σήμερα ονομάζουμε έννοια της αειφόρου ανάπτυξης, της ορθολογικής διαχείρισης των φυσικών πόρων και της οικολογίας. Παρόλο που προφανώς δεν υπήρχαν αυτά τα πεδία γνώσης και ακαδημαϊκών κλάδων, ο επιστήμονας αντιλήφθηκε την ανάγκη να αποφευχθεί η υπερβολική εκμετάλλευση των φυσικών πόρων – να ενημερωθούν οι άνθρωποι για την εξάντληση των ορυκτών και να ζητηθεί η εξημερωμένη κατανάλωση πετρελαίου , το νερό και ο άνθρακας. Ο Μεντελλέεφ τόνισε την ανάγκη να επικεντρωθεί στην αεριοποίηση του άνθρακα και να αλλάξει τις μεθόδους εξόρυξης και μεταφοράς πετρελαίου. Υποστήριξε την αξιοπρεπή χρήση του εδάφους για να βελτιώσει τη γονιμότητά του. Ανταποκρινόταν στον εκσυγχρονισμό της Ρωσίας.

Ο Mendeleev επικρίθηκε έντονα σε αυτό που ονομάζουμε τώρα ολιγαρχία και διαφθορά. Πιστεύει ότι πρέπει να εξαλειφθεί κάθε δυνατότητα μονοπωλίου των φυσικών πόρων. Αλλά αυτές οι προειδοποιήσεις δεν ελήφθησαν υπόψη κατά τη χρονική στιγμή ή τον εικοστό αιώνα, όταν η Ρωσία ιδιωτικοποίησε τα κοιτάσματα πετρελαίου και ορυχείων. Τον δέκατο ένατο αιώνα, η ισχυρή ολιγαρχία πετρελαίου και άνθρακα πολέμησε μια αδυσώπητη και νικηφόρα μάχη εναντίον του Μεντελλέεφ, για να αποδείξει ότι δεν ήταν σπουδαίος επιστήμονας.

Ακόμη και τα μέλη της Ακαδημίας Επιστημών της Αγίας Πετρούπολης επέλεξαν τελικά τον Φεντόρ Μπέιλσταϊν (τον οποίο μπορούν να θυμούνται σήμερα μόνο λίγοι ειδικοί) για τον Mendeleev όταν έπρεπε να εκλέξουν έναν νέο συνάδελφο στο ίδρυμά τους. Αναφέρθηκαν στη μέτρια ποσότητα έρευνας που πραγματοποίησε ο Mendeleev στον τομέα της χημείας.

Κανείς δεν είναι προφήτης στη δική του γη. Ωστόσο, οι προφητείες του Μεντελλέεφ για τη διαχείριση των φυσικών πόρων – και γενικά για την αειφόρο ανάπτυξη – είναι εξίσου σημαντικές με τον περιοδικό νόμο και τον περιοδικό πίνακα των στοιχείων, τα οποία έφεραν το όνομά του στις τάξεις των πιο διάσημων Ρώσων μελετητών. 

Το Διεθνές Έτος 2019 και η παγκόσμια αναγνώριση του περιοδικού πίνακα στοιχείων, υπογραμμίζουν για άλλη μια φορά την ανάγκη ανάπτυξης συστημάτων στον χαοτικό μας κόσμο. Εξάλλου, είναι συστήματα που μας επιτρέπουν να κατανοήσουμε την ίδια την ιδέα της κανονικότητας και να μας δώσουν την προγνωστική ικανότητα να αντιμετωπίσουμε τις προκλήσεις της βιώσιμης ανάπτυξης.

 

DIMendeleevCab.jpg

DIMendeleev, 1 Ιανουαρίου 1897

Κατηγορίες:επιστήμη Ετικέτες: , ,
  1. Δεν υπάρχουν σχόλια.
  1. No trackbacks yet.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: