Αρχική > Ψυχολογία > Να δούμε κατάματα τα ψυχολογικά προβλήματα

Να δούμε κατάματα τα ψυχολογικά προβλήματα

Αποτέλεσμα εικόνας για psychology

Του Νίκου Τσούλια

      Είναι σύνηθες οι κοινωνίες να αντιμετωπίζουν τα αιρετικά προβλήματα ή τα ζητήματα που κρύβουν πολλά «αγκάθια» με καθυστέρηση και με πολλές φοβίες. Συνήθως κακοφορμίζουν οι σχετικές καταστάσεις από τις ανοιχτές πληγές και μετά ερχόμαστε εκ των υστέρων να θεραπεύσουμε ό,τι μπορούμε. Ένας τέτοιος χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι τα ψυχολογικά προβλήματα και τα ψυχικά νοσήματα.

      Βέβαια οι κάθε λογής ψυχικές ασθένειες στη χώρα μας ακόμα διατηρούν το χρώμα της ενοχής και της αποσιώπησης. Δύσκολα «αναγνωρίζονται» και ακόμα πιο δύσκολα γίνονται αποδεκτά τα ψυχολογικά προβλήματα. Το όλο ζήτημα δεν είναι μια νησίδα προκατάληψης, αλλά απλώνεται σε κάθε σκέψη μας, σε κάθε άνθρωπο, σε κάθε κοινωνική ομάδα. «Ας μην υποτιμάμε τις προκαταλήψεις. Είναι ισχυρές, υπολείμματα αξιόλογων, ακόμα και αναγκαίων, σταδίων της ανθρώπινης εξέλιξης. Διατηρούνται από συναισθηματικές δυνάμεις και ο αγώνας εναντίον τους είναι ένας αγώνας δύσκολος»[i]. Πρόκειται προφανώς για σημαντική καθυστέρηση στη νοοτροπία μας, η οποία αφενός μεν επιβαρύνει την κατάσταση των ασθενών – γιατί όσο δεν αναγνωρίζεις ένα πρόβλημα τόσο δεν καταφεύγεις σε μια έγκαιρη επίλυσή του – και αφετέρου δημιουργεί μια σκιά ενοχής στον ασθενή και στον περίγυρό του που δυσκολεύει κάθε ορθολογική αντιμετώπιση του προβλήματος. Πρόκειται για μεσαιωνικές αντιλήψεις, οι οποίες επιβαρύνουν και αναπαράγουν το όλο πρόβλημα με ακόμα μεγαλύτερες συνέπειες από ό,τι παρουσιάζουν τα ίδια τα πρωτογενή ψυχολογικά προβλήματα.

      Ενδεικτικό στοιχείο του όλου νοσηρού κλίματος είναι το γεγονός ότι δύσκολα κάποιος / κάποια επισκέπτεται τον ψυχίατρο, ενώ το κάνει σχετικά ευκολότερα όταν μιλήσουμε για ψυχολόγο. Ο ψυχολόγος είναι σχετικά πιο αποδεκτός, ακριβώς γιατί η προσφυγή σ’ αυτόν υποδηλώνει πιο ήπιο πρόβλημα και αντιμετώπιση χωρίς φαρμακευτική αγωγή. Κοντά σ’ αυτή τη γκρίζα όψη του όλου σκηνικού πρέπει να σημειωθεί το γεγονός ότι συχνά παίζουμε με τις λέξεις της διάγνωσης, ότι αλλάζουμε το σημασιολογικό περιεχόμενο του γλωσσικού κώδικα και κατά κανόνα προσδιορίζουμε το κάθε ψυχολογικό πρόβλημα με την ετικέτα του πιο «ανώδυνου» εννοιολογικού φορτίου π.χ. της κατάθλιψης.

      Δυστυχώς δεν έχουμε ακόμα κατακτήσει μια κουλτούρα ορθολογισμού και αντί να επιλύουμε τα προβλήματα, βυθιζόμαστε σε μια άβυσσο του ανορθολογισμού επιτείνοντας το όλο πρόβλημα των ψυχικών ασθενειών. Εδώ οφείλουμε να καταθέσουμε μερικές αυτονόητες παρατηρήσεις, δηλαδή «υπαρκτά γεγονότα». α) Στον καθένα μας μπορεί να ενσκήψει κάποιο σχετικό πρόβλημα και κανένας δεν ξέρει τι του επιφυλάσσει η αυριανή ημέρα στον τομέα της υγείας, σωματικής και ψυχικής. β) Δεν υπάρχει καμιά επιστημονική αναφορά σε στοιχεία κληρονομικότητας, που θα ήταν ένας σχετικά αιτιολογημένος παράγοντας φοβίας. γ) Οι ψυχικές ασθένειες είναι πλέον μια πραγματικότητα – όπως ήταν και είναι οι σωματικές ασθένειες – και αντιμετωπίζονται ως έναν βαθμό από την επιστήμη και από την ιατρική και μάλιστα όταν γίνεται έγκαιρη παρέμβαση και ειλικρινής κατάθεση των συμπτωμάτων, τότε τα πράγματα καθίστανται ευκολότερα. δ) Το ποσοστό των ψυχικά ασθενών και της εμφάνισης των κάθε λογής ψυχολογικών προβλημάτων είναι πλέον και στη χώρα μας αρκετά υψηλό. Σχετικές έρευνες αναφέρουν ότι περίπου 20% των Ελλήνων θα αντιμετωπίσει σε κάποια φάση της ηλικίας των μιας μορφής ψυχολογικό πρόβλημα. Και ίσως να μην χρειάζεται και ο στατιστικός δείκτης, αρκεί να αναλογιστούμε ότι δεν υπάρχει άνθρωπος που δεν γνωρίζει στον περίγυρό του κάποιο αντίστοιχο πρόβλημα.

      Η ψυχή του ανθρώπου είναι ένα «χάος», μπορούμε να ισχυριστούμε, αρκεί να λάβουμε υπόψη μας τη γνωστή φράση «άβυσσος η ψυχή του ανθρώπου» που έρχεται από πολύ μακριά από το βάθος του χρόνου, για να δηλώσουμε την αδυναμία μας να προσεγγίσουμε ή και να αγγίξουμε το εν λόγω ζήτημα. Και έτσι η ψυχή έχει καταστεί η «μαύρη τρύπα» του ίδιου του ανθρώπου, η απροσέγγιστη περιοχή της σκέψης μας. Το παιχνίδι του στρουθοκαμηλισμού έχει παιχτεί πολλές φορές στην ιστορία του ανθρώπου. «Υπήρξε μια εποχή κατά την οποία η έρευνα στα ανθρώπινα πτώματα απαγορευόταν αυστηρά, όπως καταδικάζεται η εφαρμογή της Ψυχανάλυσης για την ανακάλυψη της εσωτερικής εργασίας του ανθρώπινου νου»[ii]. Αλλά όσο δεν πιστοποιούμε την λανθασμένη αντίληψή μας για να θέσουμε το όλο ζήτημα στη σφαίρα της επιστήμης και του ορθολογισμού, τόσο θα κρυβόμαστε πίσω από το δάκτυλό μας και θα αφήνουμε τις άλογες δυνάμεις του υποσυνειδήτου μας να αλωνίζουν τη σκέψη μας και τη ζωή μας. Και είναι βέβαιο ότι οι μελλοντικές κοινωνίες που θα έχουν προχωρήσει στο σημερινό σκοτεινό ζήτημα των ψυχικών ασθενειών θα αναλογίζονται με σκεπτικισμό και με απορία τη στάση μας να έχουμε κλειστά τα μάτια μας σ’ ένα τόσο σοβαρό κοινωνικό και ανθρωπολογικό πρόβλημα.

      Προφανώς η εμφάνιση των ψυχολογικών προβλημάτων είναι κυρίως κοινωνικής προέλευσης – και μάλλον πολιτισμικής – και όχι βιολογικής ή γενετικής. Το παρακμιακό αξιακό τοπίο που δημιουργεί ο σύγχρονος πολιτισμός της ανταγωνιστικότητας, της επιτυχίας, της λατρείας του χρήματος και των καταναλωτικών αγαθών, οι ρηχές και ανούσιες ανθρώπινες σχέσεις, το έλλειμμα νοήματος στη ζωή μας  και η σχεδόν καθολικά αλλοτριωμένη ζωή μας είναι αστείρευτες πηγές τροφοδοσίας των ψυχολογικών προβλημάτων.

      Ο αγώνας μας κατά αυτών δεν μπορεί να είναι – ως εκ τούτου – πρωτίστως ιατρικός και επιστημονικός, αλλά αγώνας πολιτισμού, αγώνας εξανθρωπισμού του πολιτισμού μας. Είναι αγώνας για να ευδοκιμήσουν η αγάπη και η τρυφερότητα, η ανεκτικότητα και η κατανόηση, η αλληλεγγύη και ο αλτρουισμός. Είναι ταυτόχρονα και αγώνας προσωπικός, αγώνας ζωής, γιατί «σε κάθε έναν από τους ανθρώπους υπάρχει το φως και η ζωή, ο καθείς είναι ιδιοκτησία του φωτός – και δε φωτίζεται από κάποιο φως όπως είναι ένα σκοτεινό αντικείμενο στο σκοτάδι, που είναι απλώς φορέας μιας ξένης λάμψης, αλλά το ίδιο το δικό του εύφλεκτο υλικό παίρνει φωτιά, κι είναι το ίδιο φλόγα» (Χέγκελ, Το πνεύμα του Χριστιανισμού και το πεπρωμένο του).

[i] Φρόιντ, Σ. (2010), Εισαγωγή στην ψυχανάλυση, Αθήνα: Δημοσιογραφικός Οργανισμός Λαμπράκη, σ. 30

[ii] ο.π., σ. 21

Αποτέλεσμα εικόνας για psychology

  1. Δεν υπάρχουν σχόλια.
  1. No trackbacks yet.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: