Αρχική > φιλοσοφία, Ψυχολογία > Ακατέργαστη ύλη της ζωής μας

Ακατέργαστη ύλη της ζωής μας

huariqueje: Apple Blossom  -  Nicolae Grigorescu 1968–90 Romanian 1838-1907

Apple Blossom  –  Nicolae Grigorescu

Του Νίκου Τσούλια

      Μεγάλο μέρος του εαυτού μας είναι και παραμένει καθ’ όλη τη διάρκεια της ζωής μας ακατέργαστο. Και τι εννοώ μ’ αυτό τον όρο; Εννοώ ότι πρόκειται για σημαντικές όψεις μας που δεν γίνονται ποτέ γνωστές, δεν εκλογικεύονται και δεν καλλιεργούνται. Αποτελούν μια terra incognita που αν και διαισθανόμαστε ότι υπάρχει, αδυνατούμε να εισέλθουμε εντός της είτε γιατί δεν έχουμε προσπαθήσει πολύ είτε γιατί είναι εκ των πραγμάτων δύσκολη υπόθεση είτε ακόμα και γιατί φοβόμαστε.

      Πρόκειται για περιοχές που αφορούν όλους τους ανθρώπους αλλά και τον καθένα μας χωριστά με τις προσωπικές μας ιδιαιτερότητες. Δεν κομίζω γλαύκα εις Αθήνας. Η ψυχολογία έχει εστιάσει εδώ και χρόνια πολλά – αλλά και πριν απ’ αυτή το ελεύθερο και ερευνητικό πνεύμα του ανθρώπου – σε ό,τι έχει οριστεί ως «υποσυνείδητο» και ως «ασυνείδητο». Έχουμε μάλιστα την εδραία πεποίθηση ότι εδώ φωλιάζουν και φοβερές ανεξέλεγκτες από τη λογική μας δυνάμεις που σε οριακές περιπτώσεις και κάτω από έκτακτες συνθήκες μπορούν να μας διαλύσουν κάθε βεβαιότητα αλλά και να μας οδηγήσουν στα σκοτάδια της καταστροφής.

      Αν μελετήσουμε την ιστορία της ανθρωπότητας, θα βρούμε κατ’ επανάληψη μεγάλα γεγονότα βαρβαρότητας που δύσκολα ερμηνεύονται με τον ορθολογισμό ή ακόμα και με οποιαδήποτε έννοια χρησιμοθηρίας ή επιβολής εξουσίας και χειραγώγησης. Μπορούν, για παράδειγμα, να εξηγηθούν ποτέ οι μαζικές και φρικιαστικές μηχανές του θανάτου στο Άουσβιτς και στο Νταχάου ή τα βασανιστήρια της Ιεράς Εξέτασης; Δεν πρόκειται για συμβάντα που στομώνουν κάθε απόπειρα ορθοκρισίας και αιτιολογίας;

      Αλλά οι ακατέργαστες περιοχές του ανθρώπου δεν αφορούν μόνο τις μαύρες όψεις μας. Πόσα και πόσα φωτεινά ξέφωτα δεν έχουν κατακτηθεί από τη δύναμη του πνεύματος του ανθρώπου, γιατί κατάφερε να διεισδύσει σε άγνωστες περιοχές της σκέψης και να ανατρέψει ολόκληρο τον τρόπο της ίδιας της σκέψης μας; Αυτό δεν έκανε π.χ. ο Αϊνστάιν με τη Θεωρία της Σχετικότητας, μέσω της οποίας έδωσε μια εντελώς νέα ματιά στον τρόπο που βλέπουμε τον Κόσμο και το χωροχρόνο και τελικά τη ζωή μας και τον εαυτό μας;

      Η εν λόγω υπόθεση αφορά τον καθένα μας στο μικρόκοσμό του και στην προσωπική του επικράτεια. Εκτιμώ δε ότι όλο αυτό το ακατέργαστο μέρος του εαυτού μας διαρκώς διαστέλλεται όσο δεν προσπαθούμε με τη δύναμη του πνεύματός μας να προωθούμε την ελευθερία μας. Ο άνθρωπος έχει μια «ιερή δωρεά», τη σκέψη του και τη συνείδησή του. Αλλά αν αυτά δεν τα καλλιεργεί διαρκώς και συστηματικώς, αν δεν αγωνίζεται να τα φωτίζει και να κατακτά κάθε αναβαθμίδα τους, τότε αυτά προκαλούν σκιές και μπορούν όχι μόνο να ακυρωθούν αλλά και να γίνουν τόπος δοκιμασίας και μαρτυρίας μας. Και πού βασίζω αυτή την άποψή μου, στο γεγονός ότι ο νους μας διαρκώς – ακόμα και χωρίς τη θέλησή μας – χωρίς κανένα χρονικό διάκενο είναι σε κατάσταση ερμηνείας και πλήρους εξήγησης των όσων συμβαίνουν γύρω μας και μέσα μας.

      Οι ακατέργαστες περιοχές μας γίνονται ορατές από τον καθένα μας έστω και οριακά. Ανακύπτει δε η ορατότητά τους από επιμέρους λειτουργίες μας. Ό,τι δεν κατανοούμε στη συμπεριφορά μας και συχνά μας ξαφνιάζει, ό, τι έχει εδραιωθεί για τα καλά στην εικόνα που δημιουργούμε για τον κόσμο και έχει πάρει τη μορφή προκατάληψης, ό,τι έχουμε διαμορφώσει ως ανορθολογική ερμηνεία και παγιδεύει τη δυναμική της λογικής μας, ό,τι ενισχύει την κακία μας και τα ελαττώματά μας δημιουργώντας ένα μαύρο στερέωμα στην ψυχή μας όλα αυτά – και προφανώς και άλλα της ίδιας «συνομοταξίας» – είναι παράγωγα ακατέργαστων πλευρών μας.

      Μπορεί όλο αυτό το μαύρο κομμάτι μας να αποτελεί απομεινάρι της ζωικής καταγωγής μας και όπως μάλιστα ερμηνεύουν η Βιολογία και η Ιατρική τα διάφορα μέρη του εγκεφάλου μας αυτό έχει βάση αναφοράς. Αλλά σε τίποτα δεν αλλάζει την άποψή μας. Άλλωστε γεννιόμαστε εν δυνάμει άνθρωποι και αυτό συνιστά τη γενετική μας κληρονομιά που αποτελεί την «ανθρωποποίησή» μας. Γινόμαστε άνθρωποι γιατί ζούμε σε κοινωνία ανθρώπων και μέσα σ’ αυτή κατακτάμε τη δυνατότητα της σκέψης και της γλώσσας και κάνουμε αγώνα σ’ όλη τη ζωή μας για τον «εξανθρωπισμό» μας μέσα από τη θεσμική εκπαίδευση, από την κοινωνική μας λειτουργία, από τις ανθρώπινες σχέσεις, από την προσωπική μας μορφωτική και πνευματική καλλιέργεια.

      Οι ακατέργαστες περιοχές μας εμποδίζουν την προαγωγή της αυτογνωσίας μας και την καλλιέργεια της αγάπης και της ομορφιάς, στομώνουν τον αγώνα μας για την ελευθερία του πνεύματός μας και για την αυτοπραγμάτωσή μας. Είναι, ως εκ τούτου, αναγκαία η εκλογίκευσή τους από κάθε άνθρωπο ατομικά και από την κοινωνία συνολικά. Και ίσως να αποτελούν και το πεδίο όπου οι άνθρωποι θα κατακτήσουν τις μεγάλες αξίες της αδελφοσύνης, της αλληλεγγύης, της ισότητας.

lilithsplace: Exodus #14, “Aaron and Hur stayed up their hands and they were steady until the going down of the sun”, 1960 –– Peter Lipman-Wulf (1905–1993)copper engraving and drypoint

“Aaron and Hur stayed up their hands and they were steady until the going down of the sun”, 1960 –– Peter Lipman-Wulf

  1. Δεν υπάρχουν σχόλια.
  1. No trackbacks yet.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: