Αρχική > βιολογία, επιστήμη > Θα είναι τα έμβρυά μας του …χεριού μας;

Θα είναι τα έμβρυά μας του …χεριού μας;

 

Προβληματισμοί επί της γενετικής τροποποίησης

 

Του Νίκου Τσούλια

 

 

      Αν επιχειρήσουμε να κορφολογήσουμε τα μεγάλα ιστορικά γεγονότα του περασμένου αιώνα που διαδραμάτισαν σημαντικό ρόλο στην πορεία της ανθρωπότητας, σίγουρα θα επιλέξουμε την Οκτωβριανή Επανάσταση του 1917, τους δύο Παγκόσμιους Πολέμους, την κατάρρευση της Σοβιετικής Ένωσης το 1989, την Ευρωπαϊκή ενοποίηση, το Γαλλικό Μάη του 1968 αλλά το μυαλό μας δεν θα πάει ούτε στη Θεωρία της Σχετικότητας του Αϊνστάιν στη δεκαετία του 1920 ούτε στην ανακάλυψη της διπλής έλικας του DNA το 1953.

      Κι όμως – για να μείνω στο ένα από τα δύο επαναστατικά επιστημονικά συμβάντα – η ανακάλυψη της δομής του γενετικού μας υλικού και του αντίστοιχου κώδικα έχει μεγαλύτερες επιρροές στο μέλλον της ανθρωπότητας και στο άνοιγμα νέων οριζόντων στον πολιτισμό μας από τα ιστορικά / πολιτικά γεγονότα που προαναφέρθηκαν. Αν λάβουμε υπόψη μας το πού κινούνται σήμερα οι επενδύσεις αιχμής, θα δούμε ότι έχουν βάση τη Βιοτεχνολογία και τη Μηχανική Γενετική στους τομείς της υγείας, των φαρμάκων, της γεωργίας, της κτηνοτροφίας, της βιομηχανίας, της προστασίας του περιβάλλοντος κλπ και θα κατανοήσουμε ότι επιδρούν σε σημαντικό βαθμό στις μελλοντικές εξελίξεις.

      Οι αλλαγές στην οικονομία – με την πιο ευρεία έννοια του όρου – ουσιαστικά κατατείνουν στην αλλαγή «παραδείγματος παραγωγής» και κανένας δεν μπορεί να γνωρίζει τις δραματικές αλλά και ελπιδοφόρες αλλαγές που ήδη δρομολογούμενες έχουν αρχίσει να αντικαθιστούν το βιομηχανικό μοντέλο. Αλλά – για να εστιάσουμε στο σημερινό μας θέμα – στην ιατρική τα πράγματα έχουν ήδη θέσει τα αποτυπώματα μιας νέας εποχής. Οι ανακατατάξεις είναι τόσο έντονες που δεν «προλαβαίνουν» τόσο το θεσμικό πλαίσιο των χωρών όσο και η παραδοσιακή ηθική να αντιμετωπίσουν τις νέες προκλήσεις. Η Βιοηθική κάθε μέρα συναντά νέα ζητήματα που προκαλούν ταλαντεύσεις στην όποια μορφής ισορροπίας και δυσκολίες στη διαχείρισής τους.

      Τα προγεφυρώματα της νέας Ιατρικής έχουν τεθεί. Η γονιδιακή θεραπεία διανύει ήδη την τρίτη δεκαετία εφαρμογής της και επεκτείνεται με «δρομαίον βήμα», όπως θα έλεγε ο Αλέξανδρος των Γραμμάτων μας. Η νέα Ιατρική θα είναι πλέον πιο προσωποκεντρική και πιο γονιδιοκεντρική, αφού θα εγκαταλείψει το γενικό χαρακτήρα της και θα εστιάζει στην πηγή των προβλημάτων. Αλλά μέχρι πού θα είναι τα όρια παρέμβασης της Μηχανικής Γενετικής; Και αν στο εν λόγω ερώτημα η απάντηση είναι σαφώς θετική όσον αφορά τα το γενετικό υλικό των σωματικών μας κυττάρων – αφού οι όποιες επιπτώσεις οριοθετούνται στο άτομο και μόνο -, δεν είναι εύκολη η απάντηση στο γενετικό υλικό των γαμετών μας ή στα έμβρυά μας. Και αυτό γιατί μια σοβαρή (αρνητική) επίπτωση «εισέρχεται» οργανικά στην πορεία της εξέλιξης του ανθρώπινου είδους και θα την κουβαλάμε στη συνέχεια.

      Η ανατρεπτική είδηση έρχεται από τη Μεγάλη Βρετανία το Φεβρουάριο του 2016 και αφορά ένα νέο βήμα γενετικής παρέμβασης. «Την άδεια να προχωρήσουν σε πειράματα γενετικής επέμβασης σε ανθρώπινα έμβρυα για θεραπευτικούς σκοπούς,  έδωσε  στους ερευνητές του δημόσιου Ινστιτούτου Φράνσις Κρικ στο Λονδίνο, η Βρετανική Αρχή για την Ανθρώπινη Γονιμοποίηση και Εμβρυολογία (Human Fertilisation and Embryology Authority) ή (HFEA). Είναι η πρώτη φορά που σε ανεπτυγμένη χώρα, και μάλιστα της Ευρώπης, δίδεται επίσημα η άδεια να χειραγωγείται εργαστηριακά και επιδιορθωτικά το DNA ανθρώπινων εμβρύων».

       Βέβαια το στάδιο παρέμβασης είναι πολύ πρώιμο, μέχρι εκείνο των επτά ημερών ζωής του εμβρύου που δεν θα έχει μάλιστα ούτε εμφυτευτεί στη μήτρα. Ωστόσο, η ζωή και η ιστορία έχουν καταδείξει ότι όταν ανοίγει ένα βήμα προς μια πορεία, το βήμα αυτό ακολουθείται και από άλλα προς τον ίδιο δρόμο. Προφανώς ο σκοπός των ερευνητών / επιστημόνων είναι απόλυτα ηθικός και κοινωνικά αναγκαίος, αφού θα διερευνήσουν τις δυνατότητες πιο αποτελεσματικής υποβοηθούμενης γονιμοποίησης. Και ποιος μπορεί να προβάλλει ενστάσεις όταν η επιστήμη αποσκοπεί στο να δώσει μια λύση τεκνοποίησης στα ενδιαφερόμενα ζευγάρια και να γευθούν τη μεγάλη χαρά των γονέων; Αλλά η δράση του ανθρώπου όταν ανοίγει νέα μονοπάτια σε τόσο σημαντικά γεγονότα, έχει πάντα και τη σκοτεινή όψη. Αν έχουμε άγνωστες επιπτώσεις στην ανάπτυξη του εμβρύου, πώς θα τις αντιμετωπίσουμε˙ θα έχουμε δρόμο επιστροφής; Και αν αυτό το μονοπάτι ανοίξει στη συνέχεια την όρεξη για απόπειρες ευγονικής – και μάλιστα στο όνομα της δήθεν βελτίωσης του είδους μας -, ποιος και πώς μπορεί να καθορίσει την έννοια του «σωστού»;

     Ο άνθρωπος δεν είναι πλέον ένας απλός ηθοποιός στη σκηνή της ζωής. Γίνεται και σκηνοθέτης και διαμορφώνει το σκηνικό και το σενάριο του έργου της εξέλιξης. Μπορεί να αντικαταστήσει έστω εν μέρει το ρόλο της Φύσης και να αναλάβει αυτός την πάντα άγνωστη πορεία της εξέλιξης και με ποιο στόχο;

 

 

 

 

Recto: Studies of the foetus in the womb. Verso: Notes on reprod

Ντα Βίντσι

  1. Δεν υπάρχουν σχόλια.
  1. No trackbacks yet.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: