Αρχική > φιλοσοφία > Τι αφήνουμε πίσω μας…

Τι αφήνουμε πίσω μας…

dappledwithshadow:

Vincent van GoghPark at Asnieres in Spring1887

Vincent van Gogh, Park at Asnieres in Spring, 1887

Του Νίκου Τσούλια

      Απορώ γιατί δεν το σκεφτόμαστε, γιατί δεν το συζητάμε, γιατί δεν το υλοποιούμε. Απορώ πιο πολύ γιατί δεν φαίνεται να μας απασχολεί και «φεύγουμε» ή σαν να πηγαίνουμε κάπου από όπου σίγουρα θα ξαναγυρίσουμε ή, το εντελώς αντίθετο, να «πηγαίνουμε σαν το σκυλί στο αμπέλι». Απορώ γιατί δεν υπάρχει καθόλου προβληματισμός και ανησυχία για το τι αφήνουμε πίσω μας

      Κι όμως δεν υπάρχει άνθρωπος που να μην έχει τη σκέψη του διαρκώς και εντόνως στο «μεγάλο μετά», τουλάχιστον από την ηλικία που του παρουσιάζεται από μόνο του το υπαρξιακό ζήτημα. Δεν είναι ο μόνιμος και ο πιο ισχυρός συνοδός στη διάρκεια της ζωής μας, η ανησυχία στο πού πάμε; Αλλά γιατί αυτή η αγωνία δεν συνδέεται με το έτερόν του ήμισυ, το τι αφήνουμε πίσω μας;

      Άραγε ευθύνονται οι θρησκείες που καθησυχάζουν ότι θα ξαναβρεθούμε, σαν να ξέρουν οι ανόητες περί του τι συμβαίνει; Μήπως συμβάλλουν προς την ίδια αντίληψη τα διάφορα μηδενιστικά ρεύματα ότι τελικά τίποτα από εμάς δεν υπάρχει, αφού θα εξαφανιστεί από το απλό διάβα του χρόνου; Μήπως τελικά, είναι ο διάχυτος φόβος του επέκεινα που απλώνεται σαν μαύρη σκιά και δεν μας αφήνει να συζητήσουμε το πιο ουσιώδες ζήτημα της ζωής και να απλοποιήσουμε στο βαθμό που επιτρέπει η σκέψη μας το όλο σκηνικό της ζωής;

      Γιατί, τι θεωρώ εγώ σημαντικό και τα πράγματα θα μπορούσαν να ανατραπούν στην περίεργη σιωπή μας; Εκτιμώ ότι η ουσιώδης και ίσως η μόνη συζήτηση που μπορούμε να κάνουμε γύρω από τα όρια της «από εδώ» και της «άλλης πλευράς» είναι στο απόσταγμα της ζωής μας. Εμείς συνεχίζουμε να υπάρχουμε (!), γιατί υπάρχουν άλλοι άνθρωποι πίσω μας, που πορεύονται στο αιώνιο ταξίδι της ζωής. Και αυτό δεν αφορά μόνο ή μάλλον κυρίως το γονιδιακό μας πλούτο που πράγματι μένει ως νήμα σταθερό και ακλόνητο στη ροή του χρόνου αλλά αφορά το πνευματικό / πολιτισμικό «παράδειγμά» μας, το συνολικό δημιούργημά μας, το είδωλό μας που προσλαμβάνονται από τους ανθρώπους και περνάνε από γενιά σε γενιά και μπορεί μεν στους ανώνυμους να φαίνεται ότι ξεθωριάζει μετά από δυο – τρεις γενιές αλλά δεν είναι καθόλου έτσι γιατί στον πυρήνα κάθε γενιάς και κάθε ανθρώπου συμπυκνώνονται τα αποστάγματα του γενεαλογικού δέντρου αδιόρατα μεν λειτουργούντα δε μέσα από την αιώνια πνευματική παρακαταθήκη.

      Ναι, δεν έχουμε καν μελετήσει το τι κληρονομούμε κάθε φορά από τις προηγούμενες γενιές. Δεν έχουμε καν αναλογιστεί το πώς λέξεις και νοήματα, ιδέες και θεωρίες σε ό,τι προσδιορίζουμε ως «παράδοση» και ως «λαϊκό πολιτισμό» περνάνε διαμέσου των ανθρώπων και μετασχηματιζόμενα από κάθε γενιά και κάθε άνθρωπο ταξιδεύουν δια μέσου των αιώνων αγνοώντας τη βαριά σκόνη του χρόνου. Και δεν εννοώ την οργανωμένη παρακαταθήκη που σχηματοποιείται μέσα από τη θεσμική κυρίως εκπαίδευση ή μέσα από τους ποικίλους θεσμούς της κοινωνίας. Εννοώ τη ροή μέσα από την προφορική παράδοση, για την οποία αρκεί μια και μόνο αφήγηση κάθε φορά για διασχίσει γενιές και γενιές, αιώνες και αιώνες.

      Βρίσκει εύκολα κανένας ιστορίες στα χωριά που μοιάζουν να είναι ζωντανά απολιθώματα, περιστατικά που έχουν αναφορά στην επανάσταση του 1821 ή ακόμα στη μυθολογία μας και είναι νήματα που δεν συνδέονται με τη σχολική ροή των πραγμάτων αλλά ατόφιες και αυθεντικές εικόνες του απώτερου παρελθόντος. Βρίσκουμε λέξεις στα πιο απομονωμένα χωριά που έχουν ιδιώματα που βαστάνε από τους καιρούς της αρχαιότητας. Όλα αυτά τα ολοζώντανα απομεινάρια μπορούν να μας εμπεριέχουν; Σαφώς και ναι, αφού αν δεν συνέβαινε αυτό δεν θα υπήρχε αυτό το συνεχές παιχνίδι.

      Αλλά ας έλθουμε και πάλι στο βασικό πυρήνα του θέματός μας. Το ζήτημα «τι αφήνουμε πίσω μας» αποτελεί – κατά τη γνώμη μου πάντα – τη λυδία λίθο της ίδιας της ζωής μας και του νοήματός της. Δεν αναφέρομαι σε εκείνα τα πρόσωπα που οι θεωρίες τους και οι ιδέες τους διαμορφώνουν την ιστορία σύμπασας της ανθρωπότητας, γιατί αυτοί ανοίγουν ολόκληρους ορίζοντες, ενώ οι υπόλοιποι κάποια μικρά μονοπάτια. Και τι μπορεί να αφορά η κληρονομιά μας; Πολλά «σχήματα» του εαυτού μας παίρνουν από μόνα τους θέση γι’ αυτή την εξέλιξη και ίσως να αρκεί και ένα μόνο στίγμα μας.

      Μια εκδήλωση αυθεντικής αγάπης, μια «μορφή» βοήθειας και αλληλεγγύης που γίνονται χαρακτηριστικά παραδείγματα για τη θεωρητική σύλληψή τους ή για την τόλμη τους, μια φράση που συμπυκνώνει κομμάτια ολόκληρης ζωής (πως δημιουργούνται άλλωστε οι παροιμίες και τα αποφθέγματα;), ένα πνευματικό έργο, ένα ταπεινό βιβλίο, για παράδειγμα, που μπορεί να περνάει από χέρι σε χέρι και να λέει τις αφηγήσεις του σε ανθρώπους άγνωστους (ποιος δεν έχει κάποιο παλιό βιβλίο στο σπίτι του που ο συγγραφέας του ποτέ δεν θα το φανταζόταν;), ένα υλικό έργο – μια εικόνα στην εκκλησία του χωριού ή μια πέτρινη βρύση σε μια πηγή όμορφου βουνού. Δεν έχει καμιά σημασία το αν υπάρχει το όνομα του δημιουργού, το απόσταγμά του κρατάει το πνεύμα του και την ύπαρξή του…

amare-habeo:

Vilho Lammen (

Finnish, 1898–1936) 

The province’s port (Maakunnan portti), 1930
Oil on panel, 39.5 × 50 cm

Vilho Lammen ( Finnish, 1898–1936), The province’s port (Maakunnan portti), 1930

  1. Δεν υπάρχουν σχόλια.
  1. No trackbacks yet.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: