Αρχική > πολιτική > Είμαστε χώρα της Ανατολής ή της Δύσης;

Είμαστε χώρα της Ανατολής ή της Δύσης;

Αρχείο:Greece topo.jpg

 

Του Νίκου Τσούλια

     Στη συγκρότηση της ταυτότητάς μας ως λαού υπεισέρχονται πάντα και στοιχεία αλλότρια: πολιτισμικά και ιστορικά, ιδεολογικά και κοσμοθεωρητικά. Σε ατομικό επίπεδο, διαμορφώνουμε τον εαυτό μας με βάση έναν γλωσσικό κώδικα και με ένα κοινωνικό περιβάλλον στην ίδια την πορεία της δημιουργίας της προσωπικότητάς μας και της αυτοολοκλήρωσής μας.

     Ουσιαστικά, το προσωπικό μας σύμπαν επωάζεται και αναπτύσσεται μέσα στο αντίστοιχο πολιτιστικό και δεν μπορεί να νοηθεί χωρίς αυτό. Επομένως το ερώτημα που ετέθη μας αφορά και δεν είναι θεωρητικό ζήτημα.

     Μπορεί όμως να τεθεί μια νότα αμφισβήτησης κατά πόσο πρέπει να τεθεί διάζευξη και να πρέπει να απαντηθεί μονομερώς το δίλημμα προς τη μια ή την άλλη πλευρά. Και είναι ορθή μια τέτοια παρατήρηση. Μπορούμε όμως να την προσπεράσουμε αναφέροντας πως η ανάλυση είναι σχετική δεν έχει καμιά απολυτότητα αλλά υπακούει στη σχηματοποίηση Ανατολής – Δύσης, που είναι υπαρκτή και πάντως χρησιμοποιείται στη ζωή και στην πολιτική.

     Και επίσης πρέπει να αναφερθεί ότι δεν είναι ενιαία τα πολιτιστικά χαρακτηριστικά είτε της Δύσης είτε της Ανατολής στο διάβα του χρόνου. Άλλη η Δύση των διαφωτισμού και του κοινοβουλευτισμού, της δημοκρατίας και του κοινωνικού κράτους και άλλη η Δύση της αποικιοκρατίας, των Σταυροφοριών και του ιμπεριαλισμού. Άλλη η Ανατολή των Σουμέριων και των Βαβυλώνιων και άλλη η Ανατολή των θεοκρατικών κρατών και των δεσποτικών καθεστώτων.

     Για να προσεγγίσουμε το θέμα μας, εκτιμώ ότι το πρώτο δεδομένο που πρέπει να σημειωθεί είναι μια συνοπτική ιστορική σημείωση, το ποια ήταν η σχέση μας με τις πολιτισμικές έννοιες της Ανατολής και της Δύσης στη ροή των αιώνων. Αρχικά, τα ελληνικά φύλα που ζούσαν στη χώρα μας δανείστηκαν γνώσεις και θεωρίες από την Ανατολή. Η Μεσοποταμία αλλά και η Αίγυπτος ήταν βασικοί τροφοδότες του στοχασμού μας· η δε Φοινίκη και του αλφαβήτου μας. Γονιμοποιήθηκαν αυτά τα στοιχεία και συνέβαλλαν στην εντυπωσιακή ανάπτυξη του δικού μας πολιτισμού και προφανώς ανατροφοδότησαν και την αρχική πηγή τους. Είχαμε δηλαδή μια ώσμωση με την Ανατολή.

     Η συνέχεια – θεωρούμενη σε μακροπεριόδους – γίνεται με την κυριαρχία των Ρωμαίων. Τώρα ο ελλαδικός πολιτισμός αποτελεί τη βάση για την ανάπτυξη του ανερχόμενου πολιτισμού της Ρώμης και είναι γνωστές οι αναφορές στην επίδραση του δικού μας πολιτισμού επί του Ρωμαϊκού, αφού ο νέος πολιτισμός προσδιορίζεται ως ελληνορωμαϊκός! Τώρα έχουμε μια πολύ πιο ουσιαστική και πιο γενικευμένη σχέση με τη Δύση. Τροφοδοτούμε τη Δύση.

     Η επόμενη φάση αφορά τη Βυζαντινή περίοδο. Η πάλαι ποτέ ενιαία ρωμαϊκή αυτοκρατορία διχοτομείται από ένα σημείο και μετά και τα δύο τμήματά της – δυτικό και ανατολικό – ακολουθούν ξεχωριστές πολιτισμικές πορείες και σε συγκεκριμένες περιόδους και εχθρικές σχέσεις, αρκεί να αναφέρουμε τις Σταυροφορίες και την άλωση της Πόλης από τους δυτικούς και στη συνέχεια στην οικονομική αφαίμαξη του Βυζαντίου από τις ναυτικές δυνάμεις της Δύσης.

     Η κατάκτηση της Κωνσταντινούπολης από τους Τούρκους και το τέλος της βυζαντινής αυτοκρατορίας συνοδεύεται από τη μετανάστευση πολλών ελλήνων λογίων κυρίως προς τη Δυτική Ευρώπη και ο πολιτισμός μας τροφοδοτεί για άλλη μια φορά τη Δύση. Μάλιστα αυτό το πολιτιστικό ρεύμα επηρεάζει σημαντικά στη δημιουργία της Αναγέννησης και του Διαφωτισμού της Δύσης.

     Η απελευθέρωση της χώρας μας από τους Τούρκους και η σταδιακή ανάπτυξη του ελληνικού κράτους τροφοδοτείται με αρκετά δάνεια στοιχεία από τη Δύση. Ο νεοελληνικός διαφωτισμός απορρέει τόσο από τις πολλαπλές μορφωτικές ανάγκες του λαού μας όσο και από την εισαγωγή στοιχείων από τη Δύση, στοιχείων που έχουν παραχθεί και με την παλιότερη δική μας εξαγωγή πολιτισμού στο 15ο αιώνα. Η ανάπτυξη του νεοελληνικού κράτους διαμορφώθηκε κυρίως με τις αντιλήψεις της Δύσης. Φυσικά αυτή η σχέση όχι μόνο δεν ήταν ανέφελη αλλά είχε και σκοτεινές- τραυματικές περιόδους με χαρακτηριστικές περιπτώσεις εκείνες της επιβολής της απριλιανής Χούντας το 1967 και της συμπεριφοράς του ΝΑΤΟ στην τουρκική εισβολή στην Κύπρο.

     Με την πάροδο του χρόνου η χώρα μας εντάσσεται όλο και πιο οργανικά και θεσμικά στις πολιτικές υπερδομές της Δύσης (ΝΑΤΟ, Ε.Ο.Κ., Ευρωπαϊκή Ένωση) και ουσιαστικά συμπορεύεται μαζί της. Ακόμα και στις σημερινές δύσκολες εποχές της κρίσης που αναπτύχθηκε και ένα επιμέρους αντιευρωπαϊκό ρεύμα, οι απόπειρες για εύρεση στηριγμάτων στην Ανατολή (Ρωσία) απέτυχαν πλήρως.

     Η Ελλάδα βρίσκεται πράγματι σε σταυροδρόμι γεωγραφικό, ιστορικό, πολιτισμικό. Είναι στα όρια των σημερινών γεωστρατηγικών ανακατατάξεων, και αυτό σημαίνει ότι πρέπει να έχει ισχυρή εθνική εξωτερική πολιτική και να προάγει το διεθνές δίκαιο. Είναι μεν χώρα της Δύσης – δεν θα μπορούσε άλλωστε να είναι διαφορετικά αφού ο πολιτισμός της είναι η βάση του Δυτικού πολιτισμού – αλλά έχει και στοιχεία από την Ανατολή.

     Είναι χώρα που στηρίζει το σημερινό στάτους των εθνικών συνόρων. Είναι υπέρμαχος της φιλίας των λαών και μάχεται για την ειρήνη στην περιοχή. Βρίσκεται στην παραμεθόριο των δύο πολιτισμικών ενοτήτων και ως εκ τούτου δεν μπορεί παρά να είναι γέφυρα κατανόησης και συνεργασίας μεταξύ Δύσης και Ανατολής.

 

Αποτέλεσμα εικόνας για Ελλαδα

Κατηγορίες:πολιτική Ετικέτες: , ,
  1. Δεν υπάρχουν σχόλια.
  1. No trackbacks yet.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: