Αρχική > πολιτική > Κίνημα Αλλαγής: Επιστροφή στο μέλλον;

Κίνημα Αλλαγής: Επιστροφή στο μέλλον;

*✿**✿**✿**✿*✿**

Χρίστος Δούκας

04/01/2018

Άμλετ: Οράτιε, υπάρχουν πάρα πολλά σε γη και ουρανό
που η φιλοσοφία ούτε καν τα ονειρεύεται
Σαίξπηρ, «Άμλετ», Ι.5

Στην τριλογία «Επιστροφή στο Μέλλον», το διαστημόπλοιο με το πλήρωμά του ταξιδεύει στο χρόνο μεταξύ παρόντος, παρελθόντος και μέλλοντος.

Η επιστημονική αφετηρία ανάλογων έργων επιστημονικής φαντασίας είναι ότι κοντά στο φυσικό όριο της ταχύτητας του φωτός, πραγματοποιείται μεγάλη διαστολή του χρόνου (τα ρολόγια πηγαίνουν πίσω) και συστολή του χώρου (οι αποστάσεις μικραίνουν), ώστε οι ταξιδιώτες του διαστήματος κατά την επιστροφή τους στη γη φαίνονται συγκριτικά νεώτεροι, δηλ. έχουν ταξιδεύσει στο μέλλον. Το σενάριο είναι υποθετικό, διότι δεν υπάρχουν σήμερα οι προϋποθέσεις για ένα ανάλογο ταξίδι. Αν αυτό δεν είναι εφικτό, μπορούμε να σκεφτούμε μια άλλη «σμίκρυνση» του χώρου-χρόνου που συντελείται στην εποχή μας σε πραγματικές συνθήκες.

O κόσμος έχει μικρύνει. Απέχει από μπροστά μας λίγα εκατοστά, όσο απέχουν οι τηλεοράσεις και οι οθόνες των υπολογιστών, με το τοπικό να γίνεται παγκόσμιο, το παγκόσμιο τοπικό. Κοινωνικοί γεωγράφοι όπως ο David Harvey, έχουν αναλύσει την κατάσταση αυτή ως μια διαδικασία «συμπύκνωσης» του χώρου-χρόνου, λόγω της αύξησης της ταχύτητας στα μέσα μεταφοράς-επικοινωνίας. Έτσι προωθείται νέα συσσώρευση, ανάπτυξη των δυνάμεων παραγωγής και των κοινωνικο-πολιτισμικών σχέσεων. Κατά τη “βιομηχανική επανάσταση”, τα μέσα επιτάχυνσης της κίνησης (σιδηρόδρομος, ατμόπλοια, τηλέγραφος), ήταν εφαλτήριο της μετάβασης στις καπιταλιστικές σχέσεις με σεισμικές κοινωνικές δονήσεις που καταγράφονται στα ιστορικά-λογοτεχνικά βιβλία. Ανάλογη (αλλά όχι ίδια) σμίκρυνση συντελείται στην εποχή μας, με επίκεντρο τις νέες τεχνολογίες πληροφορίας-επικοινωνίας. Οι μεγιστάνες του πλούτου, για μια ακόμα φορά έχουν το πάνω χέρι στις ανακατατάξεις στην οικονομία-παραγωγή, στις κρατικές-κοινωνικές σχέσεις με τίμημα ανισότητες, χρεωκοπίες, σχέσεις υποτέλειας κ.α. Βαρύ είναι το τίμημα για κράτη με αδύναμες δομές, απο-επένδυση, δημοσιονομικό εκτροχιασμό, όπως η Ελλάδα.

H Ελλάδα, στις συνθήκες αυτές, βρίσκεται ενώπιον ενός ιστορικού μετασχηματισμού, που όλο αναβάλλεται ή ματαιώνεται. Είναι αυτονόητο ότι η αξίωση μετασχηματισμού, απευθύνεται κατά κύριο λόγο στο δημοκρατικό-προοδευτικό χώρο των Μεγάλων Αλλαγών στην κοινωνική και πολιτική δημοκρατία. Αλλά το θέμα δεν είναι να αντιμετωπίσουμε το παρόν με τα γυαλιά του παρελθόντος. Είναι αντίθετα, να αντικρύσουμε τα σημερινά προβλήματα με το πρίσμα της συνεχούς μεταμόρφωσής τους (αιτίες-επιτυχίες-αποτυχίες-παθογένειες), με στόχο να αναζητήσουμε νέες λύσεις στις νέες συνθήκες. Όπως το έχει διατυπώσει ο Rosanvallon, «να δώσουμε το παρελθόν πίσω στο παρόν του».

Ας σταθούμε λίγο περισσότερο στην αναζήτηση πιθανών αλλαγών. Μια υπόθεση που μπορούμε να σκεφθούμε, είναι να φαντασθούμε ένα Μέγα-Πρόγραμμα που θα απαντά σε όλα τα προβλήματα. Κάτι σαν μια μεγάλη εγκυκλοπαίδεια της πολιτικής που μπορεί κανείς εύκολα, ξεφυλλίζοντάς την, να βρει απαντήσεις σε κάθε πρόβλημα Ή ακόμα σαν Πρόγραμμα-Ιερά Βίβλος, ώστε να μην κινδυνεύει από τυχόν «ασεβείς» που θα επεδίωκαν να το αμφισβητήσουν. Ένας σοφός, κάποιοι ειδήμονες από το μέλλον, σε «ζωντανή σύνδεση» με την παγκόσμια ιστορία, θα μπορούσαν να το συγγράψουν και με μερικές κινήσεις στη παγκόσμια σκακιέρα να επιλύσουν όλα τα προβλήματα (ανεργία, φόροι, περικοπές κ.α.) ώστε όλοι να αισθανθούμε ευτυχισμένοι. Το σενάριο όμως αυτό δεν απέχει και πολύ από τις μυθοπλασίες των κυβερνητικών, αλλά πλέον έχουμε καταλάβει τί σημαίνουν παρόμοιες μυθοπλασίες.

Μια άλλη υπόθεση είναι να αρχίσουμε από το πρώτο συνθετικό της νέας ονομασίας: Κίνημα. Από τις πολλές χρήσεις του όρου μπορούμε να επιλέξουμε εκείνη που αναφέρεται σε κινήσεις «από κάτω», σαν μια σύνδεση του κατακερματισμένου κοινωνικού ιστού προς μια νέα συλλογική διεκδίκηση-ύπαρξη. Ορισμένα άρθρα τον τελευταίο καιρό, θέτουν αυτό το πρόβλημα της υπέρβασης κοινωνικών στερεότυπων και συμπεριφορών, ως ζητούμενο για την αναμόρφωση των θεσμών. Πώς όμως μπορούν να αλλάξουν οι συμπεριφορές χωρίς να αλλάξουν οι θεσμοί-πολιτικές; Το δίλημμα φαίνεται ανυπέρβλητο. Μια κάποια λύση στο δίλημμα είναι να ξεκινήσει κανείς από τις στάσεις/συμπεριφορές εκείνων που αναλαμβάνουν τα εγχειρήματα των αλλαγών. Τώρα πια που σχεδόν όλοι δηλώνουν υπέρ των μεταρρυθμίσεων, οι επίδοξοι μεταρρυθμιστές δεν θα πρέπει να ξεχνούν-και συνήθως το ξεχνούν-ότι οι παρεμβάσεις τους αναφέρονται σε ανθρώπους και όχι σε αριθμούς, στατιστικά στοιχεία «δικαιούχων» ενός επιδόματος εδώ, κάποιας ρύθμισης εκεί, που δεν σταματούν τη φτωχοποίηση.

Θα μπορέσει η προοδευτική παράταξη να βάλει τη σφραγίδα της στο μετασχηματισμό προς μια κοινωνία ευκαιριών για όλους/ες; Είναι μια ισορροπία σε τεντωμένο σχοινί μεταξύ ισότητας-διαφορετικότητας, ατομικού-συλλογικού, βούλησης-πραγματισμού, συναισθημάτων-ορθολογισμού, διεκδίκησης- υπευθυνότητας, αυτονομίας-συγκλίσεων, αμφισβήτησης-δημοκρατικού διαλόγου. Το διακύβευμα είναι μεγάλο. Αλλά τί άλλο είναι η δημοκρατική/προοδευτική παράταξη από ένα Κίνημα Αλλαγής κοινωνικών-πολιτικών δυνάμεων που στις ευτυχέστερες περιόδους του κατάφερε, μέσα σε αντίξοες συνθήκες, να απελευθερώσει κοινωνικούς και προσωπικούς χώρους ζωής; Χώρους που δίνουν ευκαιρίες επιλογών, ιδιαίτερα στη νεολαία, να ονειρευτεί και να δημιουργήσει.

JOSÉ ROSÁRIO: POR DENTRO DE UMA OBRA - Túlio Dias

JOSÉ ROSÁRIO: POR DENTRO DE UMA OBRA – Túlio Dias

  1. Δεν υπάρχουν σχόλια.
  1. No trackbacks yet.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: