Αρχική > λογοτεχνία > Έντουαρντ Έστλιν Κάμινγκς (Edward Estlin Cummings)

Έντουαρντ Έστλιν Κάμινγκς (Edward Estlin Cummings)

eec_3.jpg (12820 bytes)

 

 

O Έντουαρντ Έστλιν Κάμινγκς γνωστός ως ee cummings υπήρξε ποιητής, ζωγράφος, δοκιμιογράφος, συγγραφέας και θεατρικός συγγραφέας από τις ΗΠΑ με ένα μεγάλο έργο που περιλαμβάνει περισσότερα από 900 ποιήματα, θεατρικά έργα, δοκίμια, σχέδια, πίνακες και δύο μυθιστορήματα. Θεωρείται πρωτεργάτης της μοντέρνας ποίησης και ως τέτοιος είναι ιδιαίτερα δημοφιλής μέχρι σήμερα.

Ο Κάμινγκς συνήθιζε να γράφει το όνομά του με πεζά γράμματα χωρίς διαστήματα και τελείες πράγμα το οποίο, σύμφωνα με τη τελευταία σύζυγό του, είχε επισημοποιήσει κιόλας. Βιογράφοι και μελετητές του έργου του αναφέρουν ότι αυτό το έκανε ως ένδειξη ταπεινότητας ενώ δεν υπαγόρευε στους άλλους να γράφουν το όνομά του με τον ίδιο τρόπο.

Γεννήθηκε στη Μασαχουσέτη το 1894, γιος του Έντουαρντ και της Ρεβέκκας. Ο πατέρας του ήταν καθηγητής κοινωνιολογίας και πολιτικών επιστημών στο Χάρβαρντ και στενά συνδεδεμένος με το γιο του. Ο Έστλιν αναφέρεται ότι έγραφε ποίηση από τα δέκα του χρόνια ταλέντο για το οποίο τον ενθάρρυνε ο πατέρας του. Το τέταρτο μέλος της οικογένειας ήταν η αδελφή Ελίζαμπεθ, έξι χρόνια μικρότερή του.

Φοίτησε στο Κέιμπριτζ όπου έμαθε και την λατινική γλώσσα. Τα πρώτα του ποιήματα μάλιστα δημοσιεύθηκαν στην Επιθεώρηση του Κολεγίου. Συνέχισε τις σπουδές του στο Χάρβαρντ (1911-1916) όπου εκπόνησε και μεταπτυχιακό στην αγγλική και στις κλασικές σπουδές. Και σε αυτό το Πανεπιστήμιο βρήκε την ευκαιρία να δημοσιεύσει ποιήματά του, στη μηνιαία έκδοση, ενώ μαζί με τον Τζον Πάσος και τον Φόστερ Ντέιμον έστησαν και μια εφημερίδα.

Έχοντας σπουδάσει ελληνικά και λατινικά τον βλέπουμε να χρησιμοποιεί συχνά εκφράσεις και λέξεις από τις γλώσσες αυτές σε διάφορα έργα του όπως για παράδειγμα στις ποιητικές συλλογές ΧΑΙΡΕ, Άνθρωπος και Puella Mea (κορίτσι μου). Αυτό το τελευταίο αποτελεί μάλιστα και το μεγαλύτερο σε έκταση ποίημά του. Στο τέλος των σπουδών του στο Χάρβαρντ είναι ήδη επηρεασμένος από τον Έζρα Πάουντ και τη Γερτρούδη Στάιν.

Με την έναρξη του Α΄ Παγκόσμιου Πολέμου στρατολογήθηκε ως οδηγός ασθενοφόρων, συνυπηρετώντας με τον φίλο του Πάσος. Τότε ήταν που γνώρισε και αγάπησε το Παρίσι, παραμένοντας στην πόλη επί πέντε εβδομάδες. Τον Σεπτέμβρη του 1917 συνελήφθη και παραπέμφθηκε, μαζί με τον Σλάτερ Μπράουν, με την κατηγορία της κατασκοπείας ίσως επειδή οι απόψεις και των δύο ήταν ενάντια στον πόλεμο. Κρατήθηκε 3,5 μήνες σε ένα στρατόπεδο στη Νορμανδία, τις εμπειρίες από το οποίο αποτυπώνει στο έργο του «Θεόρατο δωμάτιο», το οποίο εκθειάστηκε από τον Σκοτ Φιτζέραλντ. Τελικά ο Κάμινγκς αφέθηκε ελεύθερος τον Δεκέμβρη μετά από τις πολιτικές παρεμβάσεις του πατέρα του. Επιστρέφοντας στις ΗΠΑ, την Πρωτοτοχρονιά του 1918, συνέχισε να υπηρετεί στο στρατό μέχρι τον Νοέμβρη.

Την πρώτη ποιητική συλλογή του με τίτλο «Οκτώ ποιητές από το Χάρβαρντ» τη δημοσίευσε το 1920 ενώ το 1921 επέστρεψε στο Παρίσι όπου παρέμεινε για δύο χρόνια. Αμέσως μετά μετακινήθηκε στη Νέα Υόρκη αλλά μέχρι το 1930 επισκεπτόταν συχνά την «πόλη του φωτός» γνωρίζοντας πολλούς ανθρώπους από το χώρο των γραμμάτων και των τεχνών μεταξύ των οποίων και ο Πάμπλο Πικάσο. Την περίοδο 1924-1927 εργαζόταν ως δοκιμιογράφος και παρουσιαστής προσωπικοτήτων στον περιοδικό «Vanity Fair».

Το 1926 ο πατέρας του σκοτώθηκε σε τροχαίο, από το οποίο σώθηκε η μητέρα του. Το δυστύχημα περιγράφηκε σε έξι συνολικά διαλέξεις στο Χάρβαρντ από τον ίδιο τον Κάμινγκς μεταξύ των ετών 1952-1953 με πολύ έντονο ρεαλισμό. Ο θάνατος του πατέρα του, έπληξε τον ποιητή με αποτελέσματα ορατά και στο έργο του. Τότε ξεκινά να γράφει συστηματικά ποίηση, για να υμνήσει τον πατέρα του, όπως δήλωνε ο ίδιος. Ο Κάμινγκς γεννημένος και μεγαλωμένος σε μονιστική οικογένεια πολύ συχνά, ειδικά μετά την απώλεια του πατέρα του, όταν αρθρογραφούσε έκανε ιδιαίτερη αναφορά στο Θεό.

Το 1931 ταξίδεψε στη Σοβιετική Ένωση καταγράφοντας τις εμπειρίες του στο Eime που εκδόθηκε 2 χρόνια αργότερα.

Ο Κάμινγκς παντρεύτηκε τρεις φορές. Η πρώτη του γυναίκα ήταν η Ελέιν Ορ που γνώρισε ως ήδη σύζυγο του συμφοιτητή του στο Χάρβαρντ Σκότφιλντ Θάγιερ. Απέκτησαν μαζί μία κόρη, την Νάνσι, το 1919 ενώ παντρεύτηκαν μετά το διαζύγιο της Ελέιν (1924) για να χωρίσουν εννέα μήνες αργότερα όταν εκείνη έφυγε με έναν Ιρλανδό τραπεζίτη για τη χώρα του παίρνοντας μαζί και την κόρη τους. Ο Κάμινγκς παρά τη συμφωνία της τρίμηνης παραμονής της Νάνσι μαζί του δεν κατάφερε να συναντήσει την κόρη του πριν το 1946, λόγω άρνησης της Ελέιν να τηρήσει τη δικαστική απόφαση. Ο δεύτερος γάμος του Κάμινγκς τελέσθηκε την πρωτομαγιά του 1929 με την Αν Μπάρτον. Και ο γάμος αυτός διαλύθηκε νωρίς, τρία χρόνια αργότερα, με διαζύγιο στο Μεξικό το οποίο αναγνωρίσθηκε στις ΗΠΑ το 1934. Ωστόσο το 1932, αμέσως μετά το «διαζύγιο» ο Κάμμινγκς γνωρίσθηκε με τη Μάριον Μορχάουζ, φωτογράφο και φωτομοντέλο με την οποία παρά την ασάφεια που υπάρχει σχετικά με την επισημοποίηση της σχέσης τους, έζησαν μαζί μέχρι το θάνατό του.

Πέθανε στις 3 Σεπτεμβρίου 1962 στο Νιου Χαμσάιρ από αγγειακό εγκεφαλικό επεισόδιο και τάφηκε στη Βοστώνη. Δίπλα του, λίγα χρόνια αργότερα (1969), τάφηκε για να τον συντροφεύει και η αγαπημένη του Μάριον.

Η ποίηση του Κάμινγκς χαρακτηρίζεται από ερωτισμό, ρομαντισμό, συχνά και από σάτιρα, ενώ τα θέματά του έχουν να κάνουν ακόμη και με τη φύση και τις σχέσεις των ανθρώπων. Το ιδιαίτερο χαρακτηριστικό των ποιημάτων του όμως είναι η σύνταξη και η εκτενής ανάπτυξη ορισμένων λέξεων ή φράσεων. Σε πολλά ποιήματά του παρόλο που απουσιάζουν πλήρως τα σημεία στίξης, η ιδιαιτερότητα εστιάζεται στη σύνταξη. Ως ζωγράφος, κατανόησε τη σημασία της συνολικής παρουσίασης ενός έργου με αποτέλεσμα συχνά να «χρωματίζει μία εικόνα» με ποιήματα.

—————————

O Aμερικανός ποιητής Έντουαρντ Έστλιν Κάμινγκς, που προτιμούσε να υπογράφει με πεζά, συγκαταλέγεται στους μοντερνιστές συγγραφείς του Mεσοπολέμου, οι οποίοι, οπλισμένοι με την κλασική παιδεία του δεκάτου ενάτου αιώνα, ανέλαβαν όχι απλώς να ανακαινίσουν την παράδοση, αλλά να καινοτομήσουν με ποικίλους τρόπους.

Στη διάρκεια της συγγραφικής του σταδιοδρομίας έως τις αρχές της δεκαετίας του ’70, ο κάμινγκς καινοτόμησε κυρίως ως προς το ότι «οπτικοποίησε» την ποίηση και παραβίασε κατάφωρα τους καθιερωμένους γλωσσικούς και συντακτικούς κανόνες. Tα ρητορικά και οπτικά τεχνάσματα του κάμινγκς ζωντανεύουν τη σελίδα και εντείνουν την πολυσημία του ποιήματος. Συνήθιζε να διατάσσει τους στίχους με τέτοιο τρόπο ώστε να πετύχει ένα συγκεκριμένο οπτικό αποτέλεσμα, να διασπά τις λέξεις σε συλλαβές και σε μεμονωμένα γράμματα, είτε πάλι να ενώνει πολλές λέξεις και συλλαβές μαζί. Aυτός ο πειραματισμός με τα σημεία στίξης και την τυπογραφία επιτείνει την αισθητική εμπειρία, αφού επιδιώκει τη συνεργία του οπτικού με το ηχητικό και το σημασιολογικό. Eίναι ενδιαφέρον ότι ο διαμελισμός της γλώσσας, οι επαναλήψεις και οι νεολογισμοί (π.χ. η «απανθρωπότητα», ο «απεαυτός») τονίζουν την υλικότητα της γλώσσας, αλλά αντίθετα με τη γλωσσοκεντρική ποίηση, που άνθησε αργότερα στην Aμερική και της οποίας αποτελεί αφετηρία, η ποίηση του κάμινγκς υπηρετεί το συναίσθημα και την αμεσότητα της εμπειρίας. O κάμινγκς μεταχειρίζεται τη γλώσσα ως φυσικό αντικείμενο, που διασπάται, τεντώνεται, συμπιέζεται όχι για να διατυπώσει αφηρημένες έννοιες, αλλά για να εξυμνήσει τον έρωτα, τη φύση και τη μοναδική ατομικότητα.

Έτσι, παρά τις μορφικές τους ανορθοδοξίες, τα ποιήματά του υιοθετούν μια παραδοσιακή, κατ’ εξοχήν ρομαντική θεματική, στα χνάρια των ιδρυτών της αμερικανικής λογοτεχνίας, των αποκαλούμενων «υπερβατιστών» και ασφαλώς του Γουίτμαν, οι οποίοι εστίασαν στην καθημερινή προσωπική εμπειρία, στη φύση, τις αισθήσεις, το συναίσθημα και επικαλέστηκαν έναν αυτάρκη εαυτό. O κάμινγκς δυσπιστεί ως προς τον λόγο και τη γνώση. Διαλέγει την πλήρη κατάφαση στη ζωή, η οποία ισοδυναμεί με την αλήθεια: «όλες οι σκοτούρες του νου δεν αξίζουν όσο μια βιολέτα» ή ακόμα «τα φιλιά είναι καλύτερη μοίρα από τη σοφία». H ποίησή του σφύζει από ενέργεια, ζωντάνια, ενθουσιασμό και κίνηση. Oδηγείται κατά κύριο λόγο από τα συναισθήματα που του προκαλεί η ζωή – «ο ποιητής είναι κάποιος που αισθάνεται, και που εκφράζει τα αισθήματά του με λέξεις. Aυτό μπορεί να ακούγεται εύκολο. Δεν είναι», υπογραμμίζει. Kαι αλλού: «Zωή σημαίνει να έχεις γεννηθεί – αλλά τέχνη να είσαι ζωντανός», δηλαδή να αισθάνεσαι. Eύλογα, η συναισθηματικότητα και η αισθαντικότητά τους δεξιώθηκαν τον έρωτα με τις προσήκουσες τιμές που του προσέδωσαν συμπαντικές διαστάσεις – πρόκειται για την ένωση με τον κόσμο και τη φύση, που συχνά συμβολίζεται με ανθοφόρες εικόνες της άνοιξης.

O βιταλισμός του κάμινγκς, η παιδικότητά του, η εορταστική του στάση είναι από τα πλέον ελκυστικά γνωρίσματά του, ιδιαίτερα για τους νέους κάθε εποχής. Πηγάζουν από την πίστη του όχι στην ανθρωπότητα εν γένει, αλλά στη ρομαντική ιδέα της μοναδικής προσωπικότητας, που εμμένει στην αυθεντική της διαφορετικότητα, ενάντια στον μηχανιστικό αστικό πολιτισμό και την κίβδηλη εξουσία. Πράγματι, όπως επισημαίνει ο Xάρης Bλαβιανός στα εισαγωγικά του σχόλια, ο κάμινγκς καυτηριάζει τον μαζάνθρωπο που κατασκευάζει ο σύγχρονος πολιτισμός. «Nα είσαι ο εαυτός σου σε έναν κόσμο που πασχίζει, μέρα νύχτα, να σε κάνει οποιονδήποτε άλλο», συμβουλεύει τους νέους ποιητές.

Ωστόσο, η ποίησή του δεν εξαντλείται στις εκρήξεις λυρισμού που προκαλεί ο έρωτας ή η σύνθετη απλότητα της φύσης. O κάμινγκς καγχάζει με την ίδια ένταση που θαυμάζει ή αγαπά. H καυστική σάτιρα που ασκεί σε θεμελιώδεις μύθους της αμερικανικής κουλτούρας, επισφραγίζει το δόγμα του για την αυτονομία και τη διαφορετικότητα του καλλιτέχνη. O κριτικός κάμινγκς χλευάζει τον Aμερικανό ήρωα Mπάφαλο Mπιλ, αμφισβητεί τον υλισμό και τις έννοιες της προόδου ή της δημοκρατίας, που φαινομενικά οικοδομούν την αμερικανική ταυτότητα: «τίποτε δεν οπισθοχωρεί όσο η πρόοδος» ή πάλι «ισότητα είναι αυτό που δεν υπάρχει ανάμεσα σε ίσους». H δυσφορία του προς τον πολιτικό αυταρχισμό έχει τις ρίζες της στην εμπειρία του από τον A΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Όμως, εκτείνεται και στην κυριαρχία της τεχνοεπιστήμης και της επιχειρηματικής λογικής, που διακρίνουν τη σύγχρονη Aμερική. «Ένας κόσμος κατασκευασμένος / δεν είναι κόσμος γεννημένος – λυπήσου τη φτωχή σάρκα και τα δέντρα», γράφει εκφράζοντας μια πρώιμη οικολογική ευαισθησία.

H έκδοση επιλεγμένων ποιημάτων, δοκιμίων και γνωμικών του κάμινγκς, την οποία επιμελήθηκε ο Xάρης Bλαβιανός, πλαισιώνεται από σχέδια του ποιητή και είναι χρήσιμα δίγλωσση. O Bλαβιανός, συστηματικός εισηγητής της αγγλοαμερικανικής ποίησης στη χώρα μας με μεταφράσεις των Mπλέικ, Πάουντ και Aσμπερι, απέδωσε επιδέξια τις παιγνιώδεις κορυφώσεις πάθους ή ειρωνείας αυτού του πειραματικού ποιητή.

της Aγγελικης Σπυροπουλου

(H Aγγελική Σπυροπούλου διδάσκει

στο Tμήμα Θεατρικών Σπουδών

του Πανεπιστημίου Πελοποννήσου)

Hμερομηνία: 24-05-2005

Copyright:  http://www.kathimerini.gr

Ανατροπέας των κανόνων στίξης ανάμεσα στα πολλά, άοκνος συνομιλητής της πράξης του μοντερνισμού, ο Ε.Ε. Κάμινγκς γράφει και παραμύθια. Είκοσι δύο ποιητικές σελίδες για την πιο όμορφη ιστορία του κόσμου, τουλάχιστον για τα παιδιά. Η εφευρετικότητα στον στίχο και η διαρκής διάθεση για πειραματισμούς δεν κάμπτονται και σε αυτό το παιδικό βιβλίο. Επειδή ακριβώς είναι παιδικό, ο Ε.Ε. Κάμινγκς έβαλε όλη του τη μαστοριά για να μιλήσει στην τρυφερή τους καρδιά, και τα κατάφερε πανηγυρικά. Η μετάφραση του Χάρη Βλαβιανού, μετρική όπου ισορροπεί την υγρασία του ανταριασμένου ποιητή, με την παιδική αθωότητα. Μια αθωότητα που δεν είναι ποτέ αφημένη στην μοίρα της. Η αγάπη, η ελευθερία, η άθεη πίστη, ζητήματα που απασχόλησαν τον ποιητή και που επανέρχονται, με ελαφράδα και χάρη. Ο Έντουαρντ Έστλιν Κάμινγκς, με τη σαρκική γλώσσα και την τραγικότητα της αμεσότητας του, παραδίδει ένα τομίδιο, όπου η ποίηση έρχεται να παιχνιδίσει με την αμηχανία των μεγάλων, που ζυμώνεται σε αντιπαράθεση με τις ατραπούς της φαντασίας των παιδιών.

Οι στίχοι του Ε.Ε. Κάμινγκς λογίζονται σαν σονέτα. Απευθύνονται σε όσους δεν σπρώχνονται στο λούνα-παρκ της ζωής μέχρι να τους αλώσει το φέγγος της πλάνης. Αλλά σε αυτούς που ξεπροβάλλουν από τις σήραγγες της ανέχειας. Παραμένει όμως βαθύτατα ερωτευμένος με τη ζήση, σε πείσμα όσων ήθελαν τις φωνές του ακατέργαστου ρεαλισμού (άλλη μια κοντινή του κραυγή είναι εκείνη του Τζον Ντος Πάσος και όχι μόνο) να παραμένουν στο στεγνό περιθώριο. Από κατασκευής ρομαντικός ποιητής, έβλεπε τη σαθρότητα της εξουσίας να καταβάλλει τις λαμπρότερες ιδέες του ανθρωπίνου είδους, στον βούρκο της ιδιοτέλειας. Επηρεασμένος από τη Γερτρούδη Στάιν, όπως και από τον σκοτεινό υπερβατισμό του Έζρα Πάουντ, ταξίδεψε σε πνευματικά μέρη απάτητα για πολλούς. Από τον σουρεαλισμό έως και τον σοσιαλιστικό ρεαλισμό. Περιφρονώντας το ακαδημαϊκό μέτρο, έχοντας στο δισάκι του μια αρμαθιά από τυπογραφικές υπερβολές, μπόρεσε να ξεκλειδώσει έστω και στο ελάχιστο τις χίμαιρες των συνόρων της διανόησης. Η φύση ως ολότητα, η περιδίνηση του δίχως στέγη και νόμο Εγώ, στην κολυμπήθρα της ψυχής, ήταν οι βασικοί άξονες του έργου του.

του Νίκου Κουρμουλή

20/12/2011, Η ΑΥΓΗ

http://poihsh-pezografia.blogspot.gr/2012/10/edward-estlin-cummings.html

 

Διαβάστε:

http://www.english.illinois.edu/maps/poets/a_f/cummings/cummings.htm

 

Oliver Akers Douglas

  1. Δεν υπάρχουν σχόλια.
  1. No trackbacks yet.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: