Αρχική > λογοτεχνία > Αλεξάνδρα Μητσιάλη: «Οι άνθρωποι με το παράδειγμά τους κάνουν τις εποχές μεγάλες»

Αλεξάνδρα Μητσιάλη: «Οι άνθρωποι με το παράδειγμά τους κάνουν τις εποχές μεγάλες»

Γιώργος Κιούσης

http://www.presspublica.gr

Απρίλιος 28, 2016

 

Ο Τάκης, η Σταυρούλα, η Αλέγρα, ο Πέπο, ο Άρης, η Ελένη, ο Έκτορας, η Αγγελική και η Λούνα ζουν στη Θεσσαλονίκη τα σκοτεινά χρόνια της γερµανικής Κατοχής. Μέσα σε µια πόλη που η µπότα των Γερµανών προσπαθεί να ταπεινώσει απ’ άκρη σ’ άκρη, αγωνίζονται να επιβιώσουν και ταυτόχρονα να αντισταθούν στον ναζισµό. Ζουν εµπειρίες που τους καθορίζουν και πολλές φορές δίνουν µάχη για να ξεφύγουν από τον θάνατο που τους κυκλώνει. Και µέσα στα µεγάλα ιστορικά γεγονότα ξετυλίγονται απεγνωσµένοι έρωτες, αδερφικές φιλίες, πράξεις αυταπάρνησης, επιστροφές από χρωστούµενα του παρελθόντος. Και κάποτε είναι τα ζάρια της τύχης που αποφασίζουν για τον θάνατο και τη ζωή.

Οι «Ξυπόλυτοι ήρωες» είναι ένα ιστορικό µυθιστόρηµα για την Κατοχή και την Αντίσταση, για το ξυπόλυτο τάγµα και το ξεκλήρισµα των Εβραίων της πόλης. Οι «Ξυπόλυτοι ήρωες» είναι πάνω από όλα η ιστορία των απλών, καθηµερινών ανθρώπων της που απέκτησαν το ανάστηµα όσων γράφουν την ιστορία µε τις ίδιες τους τις πράξεις.

Μιλάμε με την Αλεξάνδρα Μητσιάλη, συγγραφέα του βιβλίου «Ξυπόλητοι ήρωες» εκδόσεις Πατάκη.

-Ξυπόλητοι ήρωες, η ιστορία των αφανών ηρώων της Κατοχής και της Αντίστασης στη Θεσσαλονίκη;

Η Εθνική Αντίσταση είχε, εκτός από τους επώνυμους ηγέτες και αγωνιστές της, ένα πολυπληθές δίκτυο υποστήριξης μέσα και έξω από τις οργανώσεις της. Ήταν πολλοί οι άνθρωποι που αντιστέκονταν στη χιτλερική καταπίεση με διάφορους τρόπους είτε επίσημα ενταγμένοι στην ΕΠΟΝ, το ΕΑΜ είτε στις παρυφές τους είτε αυτοσχεδιάζοντας. Οι Ξυπόλυτοι Ήρωες επικεντρώνουν σ’ αυτούς τους ανθρώπους της πόλης.

-Η πολεμική καθημερινότητα με φόντο το ξεκλήρισμα των Εβραίων της πόλης;

Το ξεκλήρισμα των Εβραίων της Θεσσαλονίκης δεν ήταν απλά το φόντο της πολεμικής καθημερινότητας αλλά μια από τις πιο αποτρόπαιες εκδοχές της ναζιστικής βαρβαρότητας στη χώρα. Η μεγάλη εβραϊκή κοινότητα της Θεσσαλονίκης εξολοθρεύτηκε με συνοπτικές διαδικασίες σε ελάχιστο χρονικό διάστημα σε συνεργασία των γερμανικών αρχών με τους έλληνες συνεργάτες τους αλλάζοντας την ιστορία και το πρόσωπο της πόλης. Ένα φοβερό πλιάτσικο ακολούθησε την εξολόθρευση από το οποίο πλούτισαν και αναδείχτηκαν «σπουδαίες» οικογένειες και άνθρωποι του μετεμφυλιακού καθεστώτος.

-Πως καταπιαστήκατε με αυτό το θέμα;

Γιατί είχα ανάγκη να μελετήσω την ιστορία της Θεσσαλονίκης εκείνη την περίοδο γνωρίζοντας μέσα από αυτή τη μελέτη την ίδια την πόλη και τους ανθρώπους της: τους δρόμους, τα κτίρια, τις αγορές της, την καθημερινότητα της φτώχιας και της βιοπάλης που συμβίωνε με τον πλούτο και την πολυτέλεια και ανακαλύπτοντας πλευρές της που μόνο ο μακρινός απόηχός τους φτάνει ως εμάς, ας πούμε, ο δωσιλογισμός, οι ορφανοί από το ξυπόλυτο τάγμα, οι εβραίοι, η απελευθέρωση της πόλης από τον ΕΛΑΣ. Είναι πολλές φορές που μοιάζει να ζούμε σε έναν άχρονο χρόνο, σαν ο τόπος όπου περπατάμε κάθε μέρα να μην έχει παρελθόν, σαν να μην υπάρχουν νήματα που να μας συνδέουν με τους ανθρώπους που προϋπήρξαν, σαν να κοιταζόμαστε συνέχεια σ’ ένα καθρέφτη όπου βλέπουμε μόνο τον εαυτό μας. Αν, όμως, πλησιάσουμε αυτό το παρελθόν τότε το βλέμμα μας γίνεται ξαφνικά διεισδυτικό και το μυαλό μας αποκτάει βάθος και καινούριες δυνατότητες.

-Σε τι ηλικιακό κοινό απευθύνεται;

Αυτό το βιβλίο μπορεί να διαβαστεί, νομίζω, με το ίδιο ενδιαφέρον τόσο από ένα νεανικό κοινό όσο και από ένα κοινό ενήλικο. Οι νέοι άνθρωποι θα «γνωρίσουν» ενώ οι μεγαλύτεροι θα «αναγνωρίσουν» και αμφότεροι θα ταξιδέψουν στις εικόνες και τους ρυθμούς μιας πόλης με πολύ έντονη προσωπικότητα σε μια πολύ σημαντική περίοδο της ελληνικής ιστορίας, γεμάτη αποστομωτικές αποκαλύψεις και αδιάλειπτη δράση.

-Η λογοτεχνία είναι μια απόδειξη ότι η πραγματικότητα, έστω και τραγική, δεν αρκεί;

Η λογοτεχνία είναι μία απόδειξη ότι η τέχνη είναι αναγκαία, συν τοις άλλοις, και για να προσεγγίζουμε και να επαναπροσεγγίζουμε τις τραγικές πλευρές της ανθρώπινης πραγματικότητας αλλάζοντας οπτικές γωνίες, εμβαθύνοντας σε πρόσωπα και πράγματα και βοηθούμενοι από τη χρονική απόσταση να αφηγούμαστε ξανά και να ζούμε από την αρχή αναστοχαζόμενοι πράξεις, αξίες, γεγονότα.

-Το κείμενο διαπνέεται από ένα άρωμα αισιοδοξίας μέσα στο ζόφο, σήμερα;

Το κείμενο διαπνέεται από την ελπίδα και την αποφασιστικότητα των ανθρώπων που παλεύουν για τη ζωή τους ενάντια σε ένα ξεκάθαρο εχθρό. Όταν οι άνθρωποι αγωνίζονται ενάντια στην καταπίεση και τη βαρβαρότητα οι απώλειες και οι ήττες δεν μετρούν το ίδιο. Από κει και πέρα υπάρχουν εποχές που αναγκάζουν τους ανθρώπους να υψώσουν το ανάστημά τους τόσο όσο κι οι ίδιοι δε θα πίστευαν ότι μπορούν. Και υπάρχουν άνθρωποι που με τη δράση και το παράδειγμά τους κάνουν τις εποχές μεγάλες.

-Πως ασχοληθήκατε με τη συγγραφή;

Δεν έτυχε… Ήταν πολλοί οι παράγοντες που λειτούργησαν έτσι ώστε να οδηγηθώ σ’ αυτό τον δρόμο.

-Μπορεί τα μυθιστορήματα και η ποίηση να μην αλλάζουν τον κόσμο, επιδρούν όμως ευεργετικά σε εμάς. Τι μας μαθαίνει η λογοτεχνία;

Δε μας «μαθαίνει» με τη διδακτική έννοια του όρου. Πολλαπλασιάζει τις ζωές που ζούμε, πληθαίνει τους ανθρώπους που γνωρίζουμε και επομένως τα μάτια μέσα από τα οποία βλέπουμε τον εαυτό μας, τους άλλους, τον κόσμο. Είχαν ρωτήσει κάποτε την Κική Δημουλά αν ονειρεύεται. Κι εκείνη είχε απαντήσει: «και βέβαια ονειρεύομαι, φτάνει ένας μισθός για να ζήσει κανείς;» Αν παραφράζαμε λιγάκι την ερώτηση: «διαβάζετε λογοτεχνία;» θα απαντούσα: «μα βέβαια, φτάνει μια ζωή για να ζήσει κανείς;»

-Είστε φιλόλογος σε σχολείο, πως καλλιεργείτε στους μαθητές σας τη φιλαναγνωσία;

Προσπαθώντας να δώσω νόημα στο μάθημα της Λογοτεχνίας, μέσα από το οποίο οι μαθητές διαμορφώνουν δυστυχώς σχεδόν αποκλειστικά την σχέση τους με αυτήν, διαβάζοντάς τους αποσπάσματα από βιβλία μου και κάνοντας προγράμματα μέσα από τα οποία διαβάζουν ολόκληρα λογοτεχνικά έργα.

-Μορφώνεσαι πραγματικά όταν αποφασίσεις μόνος σου τι θα διαβάσεις;

Όχι, γιατί πάντα η μόρφωση, δηλαδή η μορφή που δίνεις στον εαυτό σου ή παίρνεις τελικά, εξαρτάται από το περιεχόμενο και τους τρόπους αυτών που διαβάζεις και όχι από το αν τα «διαλέγεις» εσύ ο ίδιος ή όχι. Και βάζω το «διαλέγεις» σε εισαγωγικά, γιατί συνηθέστατα αυτό που νομίζεις ότι αποφασίζεις μόνος να διαβάσεις είτε είσαι μικρός είτε ενήλικος δεν είναι αποτέλεσμα «ελεύθερης βούλησης» ή μιας λογοτεχνικής καλλιέργειας αλλά αποτέλεσμα της εμπορικής διαφήμισης και της μαζικής κουλτούρας που διαμορφώνει τα κριτήρια επιλογής του βιβλίου και τελικά την απόφασή σου για την τελική αγορά. Θα έλεγα, λοιπόν, ότι η λογοτεχνική μόρφωση έχει κι αυτή τα «υποχρεωτικά» μονοπάτια της που αν δεν τα διαβείς θα δυσκολευτείς να βγεις στις μεγάλες λεωφόρους των «ελεύθερων αποφάσεων».

Η Αλεξάνδρα Μητσιάλη γεννήθηκε και μεγάλωσε στην Κέρκυρα. Σπούδασε στη Φιλοσοφική Σχολή του Αριστοτέλειου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης και εργάζεται ως φιλόλογος στη δημόσια εκπαίδευση. Ταυτόχρονα γράφει λογοτεχνία για μικρούς και μεγάλους. Βιβλία της ήταν υποψήφια για το Κρατικό Βραβείο Παιδικής Λογοτεχνίας (Το Αστερόσπιτο 2009, Με λένε Νιλουφέρ 2012, Η κούκλα που ταξίδευε στον κόσμο 2013, Το υπόσχομαι 2013) καθώς και για άλλα βραβεία (Το Αστερόσπιτο και Η Νύχτα των Πυγολαμπίδων λογοτεχνικό περιοδικό Διαβάζω 2008 και 2009 αντίστοιχα, Θα σε σώσω ό,τι κι αν γίνει Κύκλος του Ελληνικού Παιδικού Βιβλίου και Αναγνώστης 2014, Κύριε Χρόνε, σου έχω πολλά παράπονα, Κύκλος του Ελληνικού Παιδικού Βιβλίου 2015).

Στο μυθιστόρημά της Θα σε σώσω ό,τι κι αν γίνει απονεμήθηκε το Κρατικό Βραβείο Λογοτεχνίας για νέους το 2014.

Τα βιβλία της είναι:

• «Ξυπόλυτοι Ήρωες» μυθιστόρημα , εκδ. Πατάκη 2016
• «Ο δάσκαλός μας είναι…πειρατής» εκδ. Πατάκη, 2016
• «Να με αντέχεις» μυθιστόρημα, εκδ. Παπαδόπουλος, 2015
• «Κύριε Χρόνε, σου έχω πολλά παράπονα» εκδ. Πατάκη, 2014
• «Το απίστευτο σχέδιο της Μυρτώς και του Περικλή» μυθιστόρημα για παιδιά, εκδ. Πατάκη, 2013
• «Θα σε σώσω ό,τι κι αν γίνει» μυθιστόρημα, εκδ. Παπαδόπουλος, 2013
• «Ο γλάρος του Μίλτου» στο συλλογικό έργο Ο Μίλτος, η Μίνα, η Ροζαλία, ο Τσε και…η βαλίτσα, εκδ. ΕΨΥΠΕ, 2013
• «Η Κούκλα που ταξίδευε στον κόσμο» εκδ. Παπαδόπουλος, 2012
• «Το υπόσχομαι…» εκδ. Πατάκη, 2012
• «Με λένε Νιλουφέρ» εκδ Πατάκη, 2010
• «Η Νύχτα των πυγολαμπίδων» εκδ. Πατάκη, 2010
• «Θέλω να σας πω την αλήθεια» εκδ. Πατάκη, 2009
• «Το Αστερόσπιτο» εκδ. Πατάκη, 2008
• «Δούρειος Άνεμος» μυθιστόρημα, εκδ. Νεφέλη, 2008
• «Το καλοκαίρι κοιμάται στο πατάρι μας» εκδ. Κάστωρ 2004
• «Οδός αθώων, θάλαμος 17» μυθιστόρημα, εκδ. Πατάκη 2002
• «Θα σε μάθω να πετάς» νουβέλα, εκδ. Όμβρος 1997

 

http://www.presspublica.gr/%CE%B1%CE%BB%CE%B5%CE%BE%CE%AC%CE%BD%CE%B4%CF%81%CE%B1-%CE%BC%CE%B7%CF%84%CF%83%CE%B9%CE%AC%CE%BB%CE%B7-%CE%BF%CE%B9-%CE%AC%CE%BD%CE%B8%CF%81%CF%89%CF%80%CE%BF%CE%B9-%CE%BC%CE%B5-%CF%84%CE%BF/

 

rembrandt

 

rembrandt

Advertisements
  1. 05/04/2017 στο 3:48 ΠΜ

    Reblogged στις Manolis.

  1. No trackbacks yet.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: