Αρχική > κοινωνία > Η φτώχεια, άλλοτε και τώρα…

Η φτώχεια, άλλοτε και τώρα…

Αποτέλεσμα εικόνας για φτωχεια στη δεκαετια του 1960

 

Του Νίκου Τσούλια

 

      Εκείνο που κυρίως διαφοροποιεί το όλο στερέωμα της φτώχειας μεταξύ των παλιότερων καιρών, της δεκαετίας του 1960, για παράδειγμα, και των σημερινών εποχών δεν είναι αυτό καθ’ εαυτό το περιεχόμενο της φτώχειας όσο η στάση των Ελλήνων απέναντι στη φτώχεια. Συγκεκριμένα στην εκάστοτε παροντική αντιμετώπιση της φτώχειας της παλιότερης και της σημερινής εκδοχής επιδρούσαν διαφορετικά οι προσλαμβάνουσες παραστάσεις από τις άλλες όψεις του χρόνου, πέραν εκείνης του παρόντος, το πώς βλέπαμε το παρελθόν και το μέλλον!

      Και να γιατί. Τότε οι Έλληνες είχαν εξέλθει από την απόλυτη μαύρη εικόνα του πολέμου και της κατοχής. Βίωναν τις επιπτώσεις τους όπως και εκείνες του εμφυλίου πολέμου και του αυταρχικού κράτους της δεξιάς, αλλά είχαν την αίσθηση ότι απομακρύνονταν από την απόλυτη φρίκη που είχαν ζήσει. Αγαπούσαν τη δουλειά και έβλεπαν το μέλλον τους αισιόδοξα και αγωνιστικά. Η δεκαετία του 1960 σήμαινε σε κοινωνιολογικό επίπεδο την άνοδο της μεσαίας τάξης, την πολιτιστική άνοιξη, την χαραυγή της αστικής δημοκρατικής πολιτικής. Υπήρχε δηλαδή ένα παρόν που απομακρυνόταν γρήγορα από τα βάρβαρα και μεσαιωνικά βιώματα του πολέμου και επιτάχυνε τον όλο και πιο ορμητικό ερχομό ενός φωτεινού μέλλοντος. Τότε η φτώχεια είχε ως ιστορικό προηγούμενο την απόλυτη φρίκη της κατοχής και συγκριτικά οι πολίτες ένιωθαν τη βελτίωση της κοινωνικής και της οικονομικής πραγματικότητας. Είναι αλήθεια ότι δεν πολυαγαπούσαμε τους νόμους, γιατί ήταν άδικοι και ευνοούσαν τους κολλητούς της εξουσίας και τους κομματάρχες, που αλώνιζαν ιδιαίτερα στην αγροτιά. Αλλά τηρούσαμε το νόμο έστω και από φόβο.

      Αλλά ποια είναι το πλαίσιο της ευρύτερης χρονικής αναφοράς της σημερινής φτώχειας; Ερχόμαστε από έναν αχαλίνωτο καταναλωτισμό, από μια αγοραία συλλογική φαντασίωση λατρείας των υλικών αγαθών, από τη βίωση ενός δανεισμένου ονείρου. Το παρελθόν μας ήταν γεμάτο αφθονία. Δεν προλαβαίναμε να καταναλώνουμε. Όχι, δεν αυξανόταν η παραγωγή μας – τα φέρναμε όλα από το εξωτερικό και όχι μόνο αυτά που δεν μπορούσαμε να παράξουμε (υψηλή τεχνολογία, αυτοκίνητα…) αλλά και αυτά με τα οποία μπορούσαμε να πλημμυρίσουμε τις ξένες αγορές (αγροτικά προϊόντα, τρόφιμα…). Δεν προλαβαίναμε ούτε και να ονειρευόμαστε, γιατί η επιθυμία γινόταν πραγματικότητα πριν καλά καλά φωλιάσει στη σκέψη μας! Και αν δεν έφταναν τα δικά μας λεφτά, μας έδιναν οι Τράπεζες όσα θέλαμε. Εντάξει, πώς να καταλάβουμε ότι μας πέρναγαν θηλιά στο λαιμό, αφού δεν μας το έλεγαν οι πολιτικοί μας;

      Τώρα δεν αγαπάγαμε τη δουλειά – είχε γίνει αγγαρεία. Όλοι θέλαμε με κάποιο μαγικό τρόπο «να πιάσουμε την καλή» και να αράξουμε… Όχι δεν τηρούσαμε τους νόμους – γιατί οι μεγάλοι τους τηρούν; Άλλωστε οι νόμοι είναι άδικοι. Όχι, νόμος είναι το δίκιου του εργάτη και του καθενός ξεχωριστά. Η συλλογιστική μας ήταν κυνικά ειλικρινής και αφοπλιστική δικαιολογητική, για να μην έχουμε αναστολές και ενδοιασμούς. Έκανε η πολιτεία το Φ.Π.Α. Επί χρόνους και καιρούς κοιτούσαμε το πώς δεν θα τον πληρώνουμε και όταν ως καταναλωτές τον πληρώναμε, δεν αποδιδόταν εκεί που είχε νομοθετηθεί. «Γιατί να πληρώνουμε φόρους; Γιατί να μη λαδώσω αφού έτσι θα κάνω τη δουλειά μου γρήγορα και χωρίς προβλήματα και ενοχλήσεις. Εδώ όλοι γεμίσαμε την Ελλάδα με αυθαίρετα κτίσματα. Εδώ βασιλεύει η συναλλαγή και η διαφθορά, εγώ θα σώσω την κατάσταση. Ας εφαρμόσουν πρώτα τη νομιμότητα οι άλλοι και μετά θα ακολουθήσω». Μόνο που δεν υπήρξαν άλλοι, γιατί σχεδόν όλοι το ίδιο λέγαμε και δεν είχαμε ακροατήριο να ακούσει τη συμβουλή μας. Τη νομιμότητα την τηρούσαν όσοι δεν μπορούσαν να κάνουν αλλιώς…

      Η φτώχεια τότε ήταν σκοτάδι πριν το ξημέρωμα και ο ορίζοντας αχνοφαινόταν όλο και πιο καθαρά, όλο και πιο φωτεινά, τώρα είμαστε στο σούρουπο που όλο και πιο πολύ νυχτώνει και το βαθύ σκοτάδι δεν έχει τελειωμό… Τότε η φτώχεια έφερνε πιο κοντά τους ανθρώπους και αναδεικνυόταν μια μορφή αυθόρμητης αλληλεγγύης χωρίς να έρχεται από καμιά πολιτική αντίληψη αλλά ως στάση ζωής. Τώρα η φτώχεια βγάζει μίσος προς κάθε κατεύθυνση και για εκείνους που έχουν περισσότερα από εμάς αλλά και για εκείνους που δεν έχουν τίποτα! Τότε δεν υπήρχε η έννοια του λαϊκισμού και της δημαγωγίας. Ποιος και τι να υποσχεθεί, αφού η σκέψη των ανθρώπων ήταν ζυμωμένη με σκληρή πραγματικότητα και με μια διάθεση ξεπεράσματός της μέσα από τη σκληρή δουλειά και από τους κοινωνικούς αγώνες για δημοκρατία και για το τέλος του πολιτικού αυταρχισμού. Ενώ τώρα υπήρχαν όλες οι πολιτικές ελευθερίες – η δημοκρατία μας είχε ολοκληρώσει τον κύκλο του πολιτικού πλουραλισμού και μας οδηγούσε σε όλο και μεγαλύτερες υποσχέσεις. Η πλειοδοσία στην πολιτική αρένα έδινε και έπαιρνε – γιατί να την αγνοήσουμε;

      Είμαστε σε ένα βαθύ σκοτάδι. Αλλά δεν είναι το σκοτάδι του ουρανού. Είναι το απόλυτο σκοτάδι, γιατί έχουμε κλειστά τα μάτια μας και βλέπουμε όνειρα που έχουν γίνει εφιάλτες, γιατί η συνεχής ονειροπλασία μάς απομάκρυνε από την ίδια την πραγματικότητα. Αλλά σε ένα τέτοιο σκοτάδι μήπως πρέπει να βρούμε πρώτα το δικό μας φως, το φως του πνεύματός μας, να στοχαστούμε και να προβληματιστούμε;

 

 

Αποτέλεσμα εικόνας για αστεγοι στην Αθηνα

 

 

Αποτέλεσμα εικόνας για αστεγοι στην Αθηνα

 

 

Αποτέλεσμα εικόνας για αστεγοι στην Αθηνα

Advertisements
  1. 18/02/2017 στο 7:09 πμ

    Πολύ καλό, καλημέρα Νίκο, καλό σ/κ.

  2. N.T.
    18/02/2017 στο 10:34 πμ

    Αγαπητέ Δημήτρη,

    Σκέπτομαι και τη δική μας ευθύνη, την ευθύνη των δεκάδων χιλιάδων εκπαιδευτικών.
    Γιατί δεν μαθαίνουμε τους πολίτες να σκέπτονται ορθολογικά, γιατί δεν διαπαιδαγωγούμε τους νέους με τέτοιο τρόπο, ώστε να διαμορφώνουν τη ζωή τους δίκαια και αποτελεσματικά!

    Νίκος Τσούλιας

  1. 17/02/2017 στο 12:17 πμ

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: