Αρχική > πολιτισμός, σχολείο > ΕΠΕΤΕΙΟΣ ΤΟΥ ΟΧΙ, ΤΗΣ ΚΑΤΟΧΗΣ, ΤΗΣ ΑΝΤΙΣΤΑΣΗΣ…

ΕΠΕΤΕΙΟΣ ΤΟΥ ΟΧΙ, ΤΗΣ ΚΑΤΟΧΗΣ, ΤΗΣ ΑΝΤΙΣΤΑΣΗΣ…

Αποτέλεσμα εικόνας για πινακες ζωγραφικής για 28 Οκτωβριου 1940

Α. Αλενδράκης, 28η Οκτωβρίου 1940

 

ΚΑΙ ΜΙΑΣ ΝΙΚΗΣ ΠΟΥ ΤΗΝ ΚΑΝΑΜΕ ΗΤΤΑ

3ο Γενικό Λύκειο Ζωγράφου

25-10-2013

Παρουσιάζουν οι μαθήτριες:

Βάσω Αποστολοπούλου

Πηνελόπη Σταμάτη

Ιωάννα Ψαρρά

 

1. Στο σημερινό μας αφιέρωμα για την επέτειο του ΟΧΙ, της τραγωδίας που το ακολούθησε με την κατοχή, την πείνα και τη φρίκη της φασιστικής πανούκλας, αλλά και μιας περίλαμπρης αντίστασης και νίκης που καταφέραμε με το αρχαίο μας δαιμόνιο να την μετατρέψουμε σε μνημείο διαχρονικό αυτοκαταστροφής, θελήσαμε να σταθούμε περισσότερο στον τρόπο με τον οποίο ο απλός λαός προσέλαβε τα ηρωικά και δραματικά γεγονότα της εποχής, πώς τα αξιοποίησε δημιουργικά και πώς τα ανέδειξε σε μνήμη και συνείδηση για το γένος.

Δίπλα στη λόγια δημιουργία που είναι ευρύτερα γνωστή, πλάι στην εγνωσμένη αξία της και την απίστευτη ποικιλία της στέκουν – στο περιθώριο των εορταστικών μας εκδηλώσεων – μικρά κι άγνωστα στους πολλούς διαμάντια – δημιουργίες της λαϊκής ψυχής με τη λιτότητα και την αυθεντικότητά της, με την πικρή καλογνωμιά μιας ξενιτειάς, ωσάν χλωμά ανθάκια που τα πήρανε σε κήπους μακρινούς να τα φυτέψουν. Δίπλα στο πάνθεον των διανοουμένων μας και των λογοτεχνών μας στέκουν σ’ ένα άλλο πάνθεον Πρωτεϊκές κι ακατέργαστες οι μορφές οι υπέροχες του ρεμπέτικου τραγουδιού μας:

ο Μάρκος Βαμβακάρης, ο Γιάννης Παπαϊωάννου, ο Βασίλης Τσιτσάνης, ο Παναγιώτης Τούντας, ο Σπύρος Περιστέρης, ο Στέλιος Κερομύτης, ο Δημήτρης Γκόγκος, ο Απόστολος Χατζηχρήστος, ο Μιχάλης Γενίτσαρης. Ελάχιστα ονόματα μονάχα και αναξιοποίητα παραδείγματα για το πόσο εν τέλει ευλογημένος και μακάριος λαός είμαστε, αφού μπορούμε με τόσην ευκολία να στήνουμε για την αιωνιότητα πανταχου μνημεια κακων τε καγαθων αίδια, τα τραγούδια μας, τα πιο ένδοξα κατορθώματα της φυλής μας και να πιστοποιούμε σε τι ύψη καλλονής κολυμπούμε ακαταπαύστως. Για τον λόγο αυτό είμαστε πλασμένοι για το θαύμα,για το απρόβλεπτο, γι’ αυτό που φαντάζει αδύνατο κι απροσπέλαστο, γι’ αυτό που σήμερα τιμούμε. Γιατί την ώρα που τα ιερά κόκκαλα των ηρώων μας έχουνε λιώσει, τα τραγούδια που γράφτηκαν γι’ αυτούς και το απαράμιλλο παράδειγμά τους θα συνεχίζουν να τραγουδιούνται στον άπαντα αιώνα από τους θερμούς και ουδέποτε αφανιζόμενους Έλληνες, αφού θα μένει πάντοτε μαγιά από δαύτους εις πείσμα όλων των επίδοξων ολετήρων τους.

Αλλά πριν καταδυθούμε στο ύφος και το ήθος που αποπνέει το ρεμπέτικο τραγούδι, θα πάρουμε μια γεύση δύο γνωστότατων τραγουδιών, της λόγιας δημιουργίας. Το πρώτο είναι σε στίχους του Μίμη Τραϊφόρου και τραγουδήθηκε με τρόπο συγκλονιστικό από τη Σοφία Βέμπο τον καιρό που δεχόμασταν την απρόκλητη επίθεση του μελανοχίτωνα εισβολέα στην Ελληνοαλβανική μεθόριο στις 28 Οκτωβρίου του 1940. Είναι το τραγούδι Παιδιά της Ελλάδος. Και δεν πρέπει να μας διαφύγει της προσοχής το γεγονός ότι η μουσική σύνθεσή του είναι δημιουργία του επηρεασμένου από τον τρόπο του ρεμπέτικου Μιχάλη Σουγιούλ που ηχογράφησε το 1938 το τραγούδι Ζεχρά ή Μεσ’ στους δρόμους της Βαγδάτης, στη μελωδία του οποίου ταίριαξε ο Τραϊφόρος τους στίχους. Το δεύτερο είναι μεταγενέστερη δημιουργία της δεκαετίας του ’60. Πρόκειται για το Ακκορντεόν, την αγαπημένη σε όλους μας σύνθεση του Μάνου Λοίζου σε στίχους του Γιάννη Νεγρεπόντη, βιωματική εμπειρία από την κόλαση της κατοχής και τα εκτελεστικά αποσπάσματα. Το αρχινισμένο σύνθημα που διακόπτεται από την ριπή του Γερμανικού πολυβόλου φαίνεται πως πρέπει οι ανθρώπινες γενιές να το συνεχίζουν εσαεί, γιατί το τέρας σαν την μεταμορφούμενη Λερναία Ύδρα διαποτίζει με το δηλητήριό του και την εποχή μας. Τα Παιδιά της Ελλάδος ερμηνεύουν οι μαθήτριες Κωνσταντίνα Μωραίτη και Ζωή Πα- ρασκευοπούλου και η χορωδία του σχολείου μας, ενώ το Ακκορντεόν αποδίδουν οι μαθητές Πέτρος Τσώλης, Άγγελος Πανόπουλος και Γιάννης Προβής με τις κιθάρες τους και τις φωνές τους

Α. Η μαθήτρια Ήβη Πετράκη θα διαβάσει ένα επίκαιρο κείμενο αντί πανηγυρικού. Eίναι το άρθρο του Νίκου Ξυδάκη: Το πνεύμα της αντίστασης των Ελλήνων τότε και τώρα. Σπονδή στην ιστορία και στην ομορφιά, γιατί κι οι δυο τους αρχίζουν όπως θέλει ο ποιητής με την απελπισμένη αντίσταση του ανθρώπου: στη μοίρα, στα δεδομένα, στους συσχετισμούς, στις προδιαγραφές. Σ’ όλους τους ανεπίγνωστους θανάτους. Στο φόβο και στον υπολογισμό. Σε κάθε τάξη που μυρίζει ανθρώπινο κρέας και τρέφεται με τον τρόμο.

2. Το επόμενο τραγούδι που θα σας παρουσιάσουμε είναι η Νοσοκόμα του Γιάννη Παπαϊωάννου, σε στίχους του Κώστα Μάνεση. Φόρος τιμής στην Ελληνίδα γυναίκα που με αυταπάρνηση στάθηκε στο πλευρό των αγωνιζόμενων πολεμιστών είτε κουβαλώντας πυρομαχικά στα κακοτράχαλα βουνά είτε πλέκοντας σε νυχτέρια αγωνίας είτε συνεισφέροντας στον εφοδιασμό του στρατού μας είτε με την ακούραστη φροντίδα για τους σακατεμένους μας ήρωες ως νοσοκόμα. Αυτήν την τελευταία άγνωστη και καθημερινή γυναίκα της προσφοράς στο τόσο αντιηρωικό κρεβάτι του πόνου μνημειώνει η συγκλονιστική φωτογραφία της Βούλας Παπαϊωάννου με μια νοσοκόμα τη στιγμή του γάμου της μ΄ έναν ήρωα του πολέμου γαμπρό πάνω στο αναπηρικό καροτσάκι του. Κι η απαθανατιζόμενη σκηνή γίνεται αιωνιότητα για όλες τις γενναίες ψυχές που σηκώνουν στις πλάτες τους με αίσθημα και περηφάνεια τις αμαρτίες ενός κόσμου σκάρτου κι ανάπηρου και στην ψυχή και στο μπόι. Ο τραυματίας του πολέμου μετά τη λαβωματιά στο μέτωπο, δέχεται μιαν άλλη λαβωματιά. Αυτή τη φορά από τα κάλλη της νοσοκόμας που τον περιποιείται στο νοσοκομείο. Περισσότερο όμως από τα αγέραστα κάλλη της μεγάλης της ψυχής. Σ’ αυτά, όπως συμβαίνει παλαιόθεν στον ανίκατον έρωτα, παραδίδεται αμαχητί. Το τραγούδι ερμηνεύει η μαθήτρια Ειρήνη Τσιτσέ.

Β. Η μαθήτρια Δήμητρα Κολέτση θα απαγγείλει το ποίημα του Άγγελου Σικελιανού ΚΛΕΙΣΟΥΡΑ, εμπνευσμένο από την εποποιία του στρατού μας στο Αλβανικό μέτωπο. Ο φόρος αίματος που πλήρωσε ο λαός μας για την κατάληψη της Κλεισούρας, όπως και για τη διατήρηση του περίφημου υψώματος 731 υπήρξε απίστευτος. Εξίσου απίστευτη όμως υπήρξε και η λυσσώδης επιμονή των μαχητών μας να μην χαρίσουν ούτε σπιθαμή γης στους επιτιθέμενους Ιταλούς, ακόμη κι όταν εκείνοι με συστηματικό αεροπορικό βομβαρδισμό και καταιγισμό πυροβολικού χαμήλωσαν το ύψωμα κατά πέντε ολόκληρα μέτρα. Όταν οι Ιταλοί επιχείρησαν την εαρινή τους επίθεση στο ισοπεδωμένο ύψωμα τους ανέμενε η κατάπληξη μιας άμυνας απροσδόκητης. Πώς μπόρεσαν κι επιβίωσαν σ’ αυτόν τον ανελέητο βομβαρδισμό; Σαν τους αρουραίους στα λαγούμια. Άλλωστε είναι γνωστό πως Στον κόσμο αυτό όσοι αγαπούνε τρώνε βρώμικο ψωμί κι οι πόθοι τους ακολουθούνε υπόγεια διαδρομή.

3. Ακολουθεί το πιο εμβληματικό ίσως τραγούδι της νεότερης λαϊκής μας παράδοσης, η Συννεφιασμένη Κυριακή που γράφτηκε το 1943 κατά την κατοχή της χώρας. Η πασίγνωστη σύνθεση του Βασίλη Τσιτσάνη σε στίχους του Ηλία Γκούβερη μουσικά μας πάει πίσω στην Υπέρμαχο στρατηγό – Παναγία, του μέλους της οποίας αποτελεί μικρή παραλλαγή. Η απήχηση που είχε το τραγούδι αυτό στο κοινό δείχνει το πέρασμα μιας μουσικής παράδοσης χιλιετιών που επιβιώνει στην ψυχή του λαού μας με εκπληκτική συνέχεια και μπολιάζει το χτες με το σήμερα πολύ πιο αποφασιστικά και λειτουργικά από οποιαδήποτε άλλη γέφυρα. Η καταχνιά από τη δοκιμασία του λαού μας που δεν έχει τέλος απλώνεται και στην ψυχή των ανθρώπων και την μαυρίζει. Το μαράζι κι ο καϋμός, η αίσθηση της αδικίας και του κατατρεγμού κυριαρχούν. Η ρώμη του τραγουδιού είναι πρωτοφανής, όπως κι η λιτότητα που το χαρακτηρίζει. Το ερμηνεύει η Σταυρούλα Ψυχή και η χορωδία.

4. Οι παράτολμες επιχειρήσεις των σαλταδόρων στα γερμανικά καμιόνια ενέπνευσαν τον Μιχάλη Γενίτσαρη να γράψει το ομώνυμο τραγούδι, στο οποίο η απόγνωση των πεινασμένων ανθρώπων τους οδηγεί σ’ ένα διαρκές κρυφτό με το θάνατο. Με τα ρεσάλτα τους κλέβουν από το πήγμα των γερμανικών φορτηγών τρόφιμα, καύσιμα, ελαστικά, ρουχισμό ή και οπλισμό ακόμη. Όταν συλλαμβάνονται, τους περιμένει ο θάνατος. Αλλά κι αυτός τον καιρό της κατοχής έχει γίνει καθημερινός σύντροφος των ανθρώπων. Ο άνθρωπος εύκολα τρίβεται μέσ’ στους πολέμους. Γι’ αυτό κι ο στίχος του τραγουδιού εμείς θα τη σαλτάρουμε, ώσπου να σκοτωθούμε δεν περιέχει καμιάν απολύτως υπερβολή.

Το τραγούδι ερμηνεύουν η Δέσποινα Αλμπάνη κι ο Γιώργος Θωμόπουλος.

5. Στο Χαϊδάρι οι αγωνιστές της ελευθερίας οδηγούνταν για τις καθιερωμένες ομαδικές εκτελέσεις ύστερα από φρικτά βασανιστήρια από την διαβόητη Κομαντατούρ στα κατά τόπους κολαστήρια. Όλη η χώρα από τη μιαν άκρη στην άλλη είχε μετατραπεί σε απέραντο σφαγείο από τις ομαδικές εκτελέσεις: Κάνδανος, Δοξάτο, Νιγρίτα, Κιλκίς, Κερδύλλια Σερρών, Μεσοβούνι Πτολεμαίδας, Γαζί Ηρακλείου, Αγία Ευθυμία και Βουνιφόρα Παρνασσού, 11 χωριά της Βιάνου στην Κρήτη, Σοφάδες Καρδίτσας, Δράκεια Πηλίου, Κούρνοβο, Μονή Μεγάλου Σπηλαίου, Καλάβρυτα, Κλεισούρα Καστοριάς, Χώρα Αλοννήσου, Σκοπευτήριο Καισαριανής, Κοκκινιά, Δίστομο είναι μόνον ορισμένα από τα μαρτυρικά μέρη της χώρας μας με φόρο αίματος αβάσταχτο. Μάλλον ασήμαντες λεπτομέρειες για τους ιδεολογικούς επιγόνους των γερμανοτσολιάδων που ως γνήσιοι Ελληναράδες προσαρμόζουν στα στυλιάρια τους Ελληνικές σημαίες, χαιρετούν φασιστικά και φαντασιώνονται με αγκυλωτούς σταυρούς. Ένα είναι βέβαιο, πως στην σημειολογία του φαινομένου οι εκατοντάδες χιλιάδες των νεκρών μας και ιδιαίτερα των εκτελεσμένων που έσβησαν τραγουδώντας τον εθνικό μας ύμνο συνιστούν λογικά περιπτώσεις μιασμάτων αποκλίνουσες από την φυλετική και ιδεολογική καθαρότητα των αυτοπροσδιοριζομένων καθαρόαιμων εθνικώς μακελάρηδων. Η διαχρονική λειτουργία της συμμορίας και της συνωμοσίας σ’ όλο της το μεγαλείο! Θα ακούσουμε αμέσως τώρα το τραγούδι του Μάρκου Βαμβακάρη Χαϊδάρι, που γράφτηκε κατά την κατοχή, αλλά γραμμοφωνήθηκε μετά το θάνατο του δημιουργού του, από τις μαθήτριες Σταυρούλα Ψυχή, Ειρήνη Τσιτσέ, Ζωή Παρασκευοπούλου, Κωνσταντίνα Μωραίτη, Δέσποινα Αλμπάνη. Στο πιάνο η Νικολέτα Ρούσσου.

Γ. ΤΟ ΟΙΚΟΠΕΔΟ ΜΕ ΤΙΣ ΤΣΟΥΚΝΙΔΕΣ. Ανάγνωσμα από το ΑΞΙΟΝ ΕΣΤΙ του Οδυσσέα Ελύτη. Απαγγέλλει η μαθήτρια Κωνσταντίνα Σφρίντζερη. Το εμβληματικό πρόσωπο του Λευτέρη με ό,τι το όνομα και το παράδειγμά του ενσαρκώνει είναι το συλλογικό αποτύπωμα του διαχρονικού Ελληνισμού. Από το σκηνικό ωστόσο δεν λείπει κι ο προσωπιδοφόρος Εφιάλτης. Προσωπιδοφόρος μόνο, γιατί στερείται προσώπου και τιμής. Η αναπηρία του επιβεβαιώνει μιαν ύπαρξη θλιβερή μέσα στη θρασύδειλη ασχημία της.

6. Η σύντομη περιήγησή μας στις λαϊκές δημιουργίες που καταπιάστηκαν με τα βιώματα του λαού μας από τον πόλεμο, την κατοχή και την αντίσταση ολοκληρώνεται σ’ αυτό μας το αφιέρωμα με το τραγούδι του Βασίλη Τσιτσάνη Της γερακίνας γιος. Στο τραγούδι αυτό συμπυκνώνεται το πνεύμα της αντίστασης στη βαρβαρότητα, στην αδικία, στην τυραννία, στην αποκτήνωση. Είναι ένας διαχρονικός ύμνος στη λεβεντιά και στην αξιοπρέπεια, στο αλύγιστο ελεύθερο φρόνημα που διαποτίζει το λαό μας από τότε που η μάνα προέπεμπε το παιδί της στον πόλεμο με τη φοβερήν εντολή ή ταν ή επί τας μέχρι την συνταρακτική σκηνή που η σεβάσμια μάνα δίνει στο γιο που αναχωρεί για το μέτωπο το φυλαχτό με την Παναγία. Μάνα μη λυπάσαι, μάνα μη με κλαις. Έτσι κι αλλιώς σαράντα αιώνες ιστορίας αίματος και ασίγαστου έρωτα για την ελευθερία μας κοιτούν από ψηλά. Για βασανιστές και βασανιστήρια, για θλιβερούς και δυστυχείς, για καταδίκους δημίους, για όρνια και τσακάλια, για θρασίμια δολοφονικά, για ξεπουλημένους γερμανοτσολιάδες κι αισχρούς μαυραγορίτες θα μιλούμε τώρα;

7. ΕΘΝΙΚΟΣ ΥΜΝΟΣ

 

 

clip_image002

Πάλι ο ουρανός

ανοίγει εδώ την πύλη

 

 

Αποτέλεσμα εικόνας για πινακες ζωγραφικής για 28 Οκτωβριου 1940

  1. Δεν υπάρχουν σχόλια.
  1. No trackbacks yet.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: