Αρχική > πολιτική, φιλοσοφία > Αφιέρωμα στον Αλέν Μπαντιού από την “ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ”

Αφιέρωμα στον Αλέν Μπαντιού από την “ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ”

Ελευθεροτυπία, Σάββατο 8 Μαρτίου 2014

Αλέν Μπαντιού

Οραμα για την πολιτική και το πολιτικό

ΚΕΙΜΕΝΑ ΑΦΙΕΡΩΜΑΤΟΣ: ΣΠΥΡΟΣ ΜΑΚΡΗΣ λέκτορας του Πανεπιστημίου Μακεδονίας και ερευνητής στην Ακαδημία Αθηνών

Η επίσκεψη του επιφανούς Γάλλου φιλοσόφου Alain Badiou (Αλέν Μπαντιού) στην Αθήνα (23, 24 και 25 Ιανουαρίου) αποτέλεσε ένα πρώτης τάξεως πνευματικό και πολιτικό συμβάν, για να χρησιμοποιήσω έναν προσφιλή όρο του, που μας δίνει την ευκαιρία να θέσουμε την προβληματική τής καπιταλιστικής κρίσης μέσα σε ένα συγκροτημένο πλαίσιο, το οποίο χαράσσεται και καθοδηγείται από την αειθαλή, πρωτότυπη και πάντα επίκαιρη σκέψη του.

Αν θα έπρεπε να περιγράψω κάπως επιγραμματικά το στοχαστικό πεδίο αυτών των τριών πολύ κομβικών διαλέξεων, ασφυκτικά γεμάτων από νέους ανθρώπους, θα έλεγα ότι ο Alain Badiou μάς κάλεσε να αναστοχασθούμε για την πολιτική και το πολιτικό, στη βάση ενός τριπλού άξονα, που με συμβατικούς όρους θα μπορούσε να αποδοθεί ως εξής: τακτική, στρατηγική και όραμα.

Η αποτελεσματική πολιτική δράση για τον Alain Badiou προϋποθέτει μία τακτική προσέγγιση. Ενα εργαλείο για να εισέλθουμε με πιθανότητες επιτυχίας μέσα στον ιστορικό χρόνο, στην ίδια την οντολογία του πολιτικού. Η εν λόγω τακτική έχει το όνομα πλατωνική δημοκρατία. Ο Alain Badiou, ρηξικέλευθος και πιονέρος όπως πάντα, ξαναδιαβάζει τον Πλάτωνα ως θεωρητικό της δημοκρατίας και οικοδομεί τις προϋποθέσεις μιας δημοκρατικής κοινωνίας, μιας κοινωνίας του διαλόγου, όπου όλοι οι άνθρωποι, πέρα από φύλο, φυλή, χρώμα και θρησκεία, θα είναι φιλόσοφοι. Δηλαδή, στα σοφά χέρια του, μέσα από μία μυθοπλαστική, θεατρική και αλληγορική αφήγηση υψηλού επιπέδου, μετασχηματίζει το γνωστό πλατωνικό φιλόσοφο-βασιλιά σε φιλόσοφο-πολίτη.

Η στρατηγική αντίληψη της πολιτικής και του πολιτικού, που κόμισε ο Alain Badiou στην Αθήνα, αποτέλεσε, για όσους τον παρακολούθησαν και γνωρίζουν κάπως τη σκέψη του, μία αποκάλυψη. Αφ’ ενός γιατί ο Alain Badiou διαβάζει το θεμελιώδες ζήτημα του κράτους με λακανικούς όρους, αφ’ ετέρου γιατί, με ένα δημιουργικό άλμα, ξαναγυρίζει στη λενινιστική πρόσληψη της πολιτικής ως ρήξης με το παλιό.

Μέσα από τον Λακάν και την έννοια του Πραγματικού ως του Αδύνατου, ο Alain Badiou μάς προσκάλεσε να δούμε την πολιτική όχι ως την τέχνη του εφικτού αλλά ως την τέχνη του αδύνατου. Η πολιτική ορίζεται ως τέτοια τη στιγμή που ρηγματώνει το Αδύνατο και το καθιστά δυνατό. Το κράτος, υποστηρίζει ο Alain Badiou, μετακινούμενος από τον γκραμσιανό «πόλεμο θέσεων» στο λενινιστικό «πόλεμο κινήσεων», δεν μπορεί να αλλάξει εκ των έσω. Κανένα κράτος, τόνισε, δεν αυτοκαταργείται. Η πολιτική πράξη πρέπει να τεθεί απέναντι στο κράτος, αλλάζοντας το κράτος σε τέτοιο βαθμό που θα αγγίξει το Αδύνατο.

Οραμα για την πολιτική και το πολιτικό. Εδώ βρίσκεται το πιο ενδιαφέρον τμήμα των διαλέξεων του Alain Badiou στην Αθήνα, στο βαθμό όπου η οραματική διάσταση της πολιτικής συνοψίζει και συγχωνεύει μέσα της οργανικά την τακτική και τη στρατηγική αλλαγής του Κόσμου. Στη θέση του Πλάτωνα και του Λακάν έρχεται τώρα ο Μαρξ. Ο Alain Badiou ζήτησε να ξαναδιαβάσουμε τον Μαρξ χωρίς παρωπίδες και κυρίως να αξιοποιήσουμε το ανθρωπολογικό, ανθρωπιστικό και διεθνιστικό credo της σκέψης του.

Η ανάλυση στην οποία προέβη ο Γάλλος φιλόσοφος αποτέλεσε, για όσους είχαμε την τύχη να τον δούμε και να τον ακούσουμε, ένα πραγματικό ταξίδι πίσω στην Πολιτική, στις ρίζες του Κόσμου, εκεί όπου οι ζωντανοί άνδρες και γυναίκες, όπως εμφαντικά είπε, είναι όλοι ισότιμοι και ισάξιοι.

Η πολιτική και το πολιτικό ως οντολογία σήμερα δεν υπάρχουν, υπογράμμισε πολλές φορές ο Alain Badiou, γιατί ο Κόσμος μας, ο καπιταλιστικός κόσμος, είναι, με ένα τραγικό και συγχρόνως βάρβαρο τρόπο, αλλοτριωμένος, θρυμματισμένος και περιχαρακωμένος. Παντού υψώνονται ψηλά τείχη τα οποία χωρίζουν και διαχωρίζουν τους ανθρώπους. Η κατ’ ευφημισμόν πολιτική στις μέρες μας, αξιοποιώντας το καπιταλιστικό «διαίρει και βασίλευε», διαμορφώνει μία κοινωνική οντολογία στην οποία δεσπόζει ο εγκλεισμός και ο αποκλεισμός.

Οι εγωιστικές ταυτότητες περιχαρακώνονται απέναντι στον Αλλο και μόνον έτσι αποκτούν πολιτική υπόσταση. Αυτό όμως, υποστήριξε ο Alain Badiou, δεν είναι Κόσμος. Είναι ένα σύστημα υφαρπαγής του παραγόμενου πλούτου προς όφελος μιας μικρής μειοψηφίας σε παγκόσμια κλίμακα. Οι άνθρωποι, ανέστιοι σε ένα ανοίκειο περιβάλλον, είναι και αισθάνονται μονίμως εξόριστοι, σε μία Γη που δεν είναι γι’ αυτούς.

Η μαζική φτώχεια και η μεγάλη ανεργία είναι μόνο δύο από τους δείκτες που αποκαλύπτουν την α-κοσμία, τη μοναξιά και την εχθρότητα που βιώνει ο σύγχρονος άνθρωπος. Η πολιτική αντί να τον ωφελεί τον καταρρακώνει και το πολιτικό αντί να τον οδηγεί στο Αδύνατο τον εγκλείει μέσα στο τυποποιημένο σύστημα της εξουσίας.

Από πού θα έρθει η λύση; Ο Alain Badiou ήταν απόλυτα σαφής. Ούτε μία στιγμή, όπως αρμόζει στους φιλοσόφους με σθένος, δεν μάσησε τα λόγια του. Χωρίς να έχει περάσει ούτε μία μέρα από πάνω του, ο Alain Badiou έθεσε και πάλι το όραμα της πολιτικής και του πολιτικού με διεθνιστικούς και ανθρωποκεντρικούς όρους.

Οι άνθρωποι θα αποκτήσουν πολιτική οντότητα τη στιγμή ακριβώς που θα ανατρέψουν τις ατομικές και συλλογικές τους ταυτότητες.

Μέσα από τη διαστολή της ταυτότητας, όπως πολύ χαρακτηριστικά είπε, μέσα από ένα νομαδικό διεθνισμό δημιουργικών ταυτοτήτων και συνεχών ταυτοποιήσεων, οι ζωντανοί άνθρωποι θα κατασκευάσουν τον Κόσμο ως Πραγματικό κάνοντας το αδύνατο δυνατό.

Θυμίζοντας τον Μαρξ της ριζικής αλλαγής, ο Alain Badiou ξαναγυρίζει στα ίδια τα σκεπτόμενα σώματα για να αντλήσει την οντολογία του πολιτικού στον 21ο αιώνα. Η πολιτική προϋποθέτει ρήξεις, τομές, αλλαγές και συνειδήσεις που έχουν το θάρρος και την τόλμη να οικειοποιηθούν το Αδύνατο.

Η κίνηση προς το λακανικό Πραγματικό είναι μία κίνηση μιας δημοκρατίας που δημιουργεί και όχι ενός κράτους που περιχαρακώνει και περιφράσσει.

Ο Κόσμος μπορεί να υπάρξει μόνο ως κόσμος των ζωντανών ανδρών και γυναικών, που αντλούν τις ταυτότητές τους μέσα από τη συνύπαρξη με το Αδύνατο. Με το Αλλο. Με αυτό που μέχρι πριν από λίγο έμοιαζε αν μη τι άλλο ουτοπικό, μη κανονικό ή και α-φύσικο.

Ο φιλοσοφικός μαραθώνιος του Alain Badiou στην Αθήνα, κάτω από τους ιερούς βράχους αυτής της αρχαίας πόλης, με τον Πλάτωνα, τον Λακάν και τον Μαρξ, και ένα συναρπαστικό κοινό, που τον παρακολούθησε μαγεμένο, σχεδόν καθισμένο μπροστά στα πόδια του, δείχνει ότι η φιλοσοφία δεν είναι ένα πάρεργο.

Αντίθετα, για να θυμηθούμε μόνο τον Μαρξ, η πραγμάτωσή της είναι η κατ’ εξοχήν πολιτική πράξη και το πολιτικό από την πλευρά του, ως το Αδύνατο, το Πραγματικό και το Κοσμικό, μπορεί να ενσαρκωθεί μόνο ως μία φιλοσοφική σκέψη νομαδική, ανοιχτή, δυναμική, δημιουργική και κατά βάθος ανένταχτη, έτοιμη, δηλαδή, κάθε στιγμή για το μεγάλο συμβάν, που θα αλλάξει τον ιστορικό ρου και τις δήθεν φυσικές και δεδομένες ροπές της ανθρώπινης φύσης και κοινωνίας. Αυτός είναι ο Alain Badiou και έτσι θα τον θυμόμαστε έπειτα από χρόνια, όσοι είχαμε την ευλογία να τον «αγκαλιάσουμε» ψυχή τε και σώματι κάτω από τον αττικό ουρανό.

Να ονειρευτούμε πάλι το Αδύνατο

Για τον Alain Badiou, η πολιτική είναι η τέχνη του συμβάντος. Η τέχνη, όπως γράφει χαρακτηριστικά, να «συμβαίνει κάτι του οποίου οι συνέπειες είναι μη υπολογίσιμες». Η πολιτική είναι μια κατασκευή που επινοεί «πρωτόγνωρες διαδρομές, αδιανόητες συναντήσεις, συγκεντρώσεις ανθρώπων που κανονικά δεν μιλούσαν μεταξύ τους».

Η πολιτική, με άλλα λόγια, είναι η «ανατροπή των κοινωνικών ταξινομήσεων», η τέχνη «που οργανώνει κεραυνοβόλες μετατοπίσεις, υλικές και πνευματικές».

Τα τελευταία χρόνια, με σειρά κειμένων πάνω στη νέα συστημική κρίση του καπιταλισμού, ο Alain Badiou επιχειρεί να επαναφέρει την προβληματική του κομμουνισμού στο προσκήνιο της φιλοσοφίας ως μια προβληματική του συμβάντος. Μιας πλατωνικής Ιδέας που η αποτυχία της, η αποτυχία της Ιδέας, όπως γράφει, δεν είναι παρά μία ακόμη ευκαιρία να αναστοχαστούμε πάνω στην έννοια της αποτυχίας, όχι ως μια ολοσχερή «παραίτηση από το συνολικό πρόβλημα της χειραφέτησης», αλλά ως μια γόνιμη διαδικασία δικαίωσης της κομμουνιστικής υπόθεσης συνολικά. Οπως γίνεται με τη λύση ενός μαθηματικού προβλήματος, που για να ολοκληρωθεί προϋποθέτει πολλές αποτυχημένες προσπάθειες.

Σε αυτή τη συλλογή άρθρων, με τον προκλητικό τίτλο «Η κομμουνιστική υπόθεση», ο Alain Badiou, μελετώντας την Ιδέα της πολιτικής χειραφέτησης από την Παρισινή Κομμούνα (1871) έως το Μάη του 1968 και αξιοποιώντας τον Πλάτωνα, μας προτρέπει να «ζήσουμε με την Ιδέα», να ονειρευτούμε και πάλι το Αδύνατο, να ξαναβρούμε το θάρρος να διαχωρίσουμε τον εαυτό μας από την παραίτηση και την απάθεια, εφόσον, όπως τονίζει, μόνο «με αυτή την πεποίθηση αρχίζει αυτό που αξίζει να αποκαλέσουμε αληθινή πολιτική».

ALAIN BADIOU Η κομμουνιστική υπόθεση  ΜΤΦΡ.: Ν. ΗΛΙΑΔΗΣ, Α.Π.,  Φ. ΣΙΑΤΙΤΣΑ,  Π. ΣΩΤΗΡΗΣ,  Μ. ΤΣΙΧΛΗ  ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΔΗΜΗΤΡΙΣ ΒΕΡΓΕΤΗΣ Β' ΕΚΔΟΣΗ Εκδόσεις Πατάκη Σελ. 256  Τιμή: 15,79 ευρώ

ALAIN BADIOU Η κομμουνιστική υπόθεση ΜΤΦΡ.: Ν. ΗΛΙΑΔΗΣ, Α.Π., Φ. ΣΙΑΤΙΤΣΑ, Π. ΣΩΤΗΡΗΣ, Μ. ΤΣΙΧΛΗ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΔΗΜΗΤΡΙΣ ΒΕΡΓΕΤΗΣ Β’ ΕΚΔΟΣΗ Εκδόσεις Πατάκη Σελ. 256 Τιμή: 15,79 ευρώ

Ο Alain Badiou, ως γνήσιος φιλόσοφος της πολιτικής, αναζητεί πλέον ανοιχτά, μέσα από την αναθέρμανση της κομμουνιστικής Ιδέας -που θα ξεκόψει χωρίς εκπτώσεις τόσο από τον άνευρο ευρωπαϊκό σοσιαλιστικό λαϊκισμό, που διέφθειρε, όπως επισημαίνει χαρακτηριστικά, ένα μεγάλο τμήμα της μικροαστικής τάξης, όσο και από τον κρατικό σοσιαλισμό της τρομοκρατίας και της ανυπόφορης βίας- την κατασκευή ενός κοινού Κόσμου, του Κόσμου ενός τόπου κατοικήσιμου για «όλους, με βάση τον κανόνα της ισότητας».

Αν θα πρέπει να διατηρήσουμε μία σημειολογική μνήμη από τα συμβάντα της Ιστορίας, όπως η Παρισινή Κομμούνα, η Πολιτιστική Επανάσταση στην Κίνα και ο Μάης του 1968, σύμφωνα με τις θέσεις και τις αναλύσεις που καταθέτει σε αυτό το σημαντικό βιβλίο του ο Γάλλος φιλόσοφος, μέρος ήδη μιας ευρύτερης συζήτησης που διενεργείται τελευταία για την αναβίωση της κομμουνιστικής Ιδέας, αυτή θα πρέπει να επικεντρώνεται πρωτίστως στην «ιδέα της δυνατότητας ενός άλλου πολιτικού και κοινωνικού κόσμου», που «αναζητεί ό,τι μπορεί να υπάρχει πέραν του πέρατος» της κλασικής χειραφετητικής πολιτικής.

Αξίζει να κλείσουμε αυτή την αναφορά στη συγκρότηση της έννοιας και της οντολογίας του πολιτικού στη νέα εποχή της καπιταλιστικής κρίσης, παραθέτοντας ένα σημαντικό απόσπασμα από το τμήμα εκείνο του βιβλίου όπου ο Alain Badiou οριοθετεί την κομμουνιστική Ιδέα ως εξής: ο κομμουνισμός, γράφει, είναι «κοινωνία ισότητας, κοινωνία της οποίας η κίνηση ρίχνει τους τοίχους και τις διακρίσεις, κοινωνία της πολυλειτουργικότητας και των πολλαπλών διαδρομών, τόσο στην εργασία όσο και στη ζωή».

Ο κομμουνισμός, καταλήγει, είναι μία μορφή πολιτικής οργάνωσης πέρα από τις ιεραρχίες των θέσεων στην «καινοτομία του συμβάντος».

Η πολιτική ως μη κυριαρχία

Η πολιτική ως μια τροπική λογική του συμβάντος στον Alain Badiou αποτελεί εκ μέρους του φιλοσόφου ένα πρόταγμα ζωής, που υπάρχει ήδη στα παλαιότερα και καταγωγικά κείμενα της σκέψης του, ως μια προτροπή να σκεφτούμε την πολιτική, με άλλα λόγια, να ανα-στοχαστούμε πάνω στο νόημα και το περιεχόμενο της πολιτικής.

Η τροπική λογική του συμβάντος δεν αφορά, προφανώς, σε μια τυπική συμβατική λογική. Είναι περισσότερο, η μαθηματική λογική της ενδεχομενικότητας, του Αδύνατου, η λογική μιας ρήξης του Πραγματικού μέσα στον ιστορικό χρόνο.

Σε αυτό το σημαντικό και προφητικό κείμενο, λίγα χρόνια πριν από το τέλος του Ψυχρού Πολέμου, ο Γάλλος φιλόσοφος διερευνά τις ευκαιρίες που διανοίγονται από την κρίση του μαρξισμού και την απόσυρση της πολιτικής. Σκοπός του είναι να νοηματοδοτήσει εκ νέου την πολιτική ως λειτουργία της ρήξης, ως μια μορφή του συμβάντος χωρίς οντολογική περατότητα.

Για τον Alain Badiou, η καταστροφή του μαρξισμού και κυρίως η μυθοπλαστική του καθήλωση στο επίπεδο μιας παγιωμένης πολιτικής φιλοσοφίας της αναπαράστασης και της αντιπροσώπευσης κατά τα αστικά πρότυπα αποτελεί την αφετηρία για μια συνολική στρατηγική του συμβάντος.

Η δημοκρατία με την τρέχουσα σημασία του όρου γίνεται πλέον αντιληπτή ως μια μορφή του Κράτους. Με αυτή την έννοια, η δημοκρατία, όπως και η άλλη ιστορική παραλλαγή της δυτικής νεοτερικότητας, ο Ολοκληρωτισμός, εγκλωβίζεται στη μυθοπλασία της εκπροσώπησης. Η πολιτική καθίσταται συνεπώς η μετωνυμία της συνάθροισης, εξωβελίζοντας το δημιουργικό και πάντα ενδεχομενικό στοιχείο της τομής, της ρήξης και του Αδύνατου. Η πολιτική, όπως χαρακτηριστικά γράφει, περνά στην τυραννία του τυποποιημένου και προκαθορισμένου και αποκόβεται από το συμβάν.

Η κρίση του μαρξισμού, ως κρίση του πολιτικού στο σύνολό του, συνιστά για τον Alain Badiou ένα διακύβευμα που σηματοδοτεί, όπως διακρίνεται ρητά σε όλο το πλούσιο και πολυειδές έργο του, «τη δυνατότητα της φιλοσοφίας να συμβάλει στη διατήρηση της πολιτικής στην τάξη του στοχάσιμου».

ALAIN BADIOU Η πολιτική  και η λογική του συμβάντος: Μπορούμε  να στοχαστούμε  την πολιτική;  ΜΤΦΡ.: ΔΗΜΗΤΡΙΣ ΒΕΡΓΕΤΗΣ, ΤΑΣΟΣ ΜΠΕΤΖΕΛΟΣ  ΕΠΙΜΕΤΡΟ: ΔΗΜΗΤΡΙΣ ΒΕΡΓΕΤΗΣ Εκδόσεις Πατάκη Σελ. 165 Τιμή: 14,27 ευρώ

ALAIN BADIOU Η πολιτική και η λογική του συμβάντος: Μπορούμε να στοχαστούμε την πολιτική; ΜΤΦΡ.: ΔΗΜΗΤΡΙΣ ΒΕΡΓΕΤΗΣ, ΤΑΣΟΣ ΜΠΕΤΖΕΛΟΣ ΕΠΙΜΕΤΡΟ: ΔΗΜΗΤΡΙΣ ΒΕΡΓΕΤΗΣ Εκδόσεις Πατάκη Σελ. 165 Τιμή: 14,27 ευρώ

Η αδυναμία του μαρξισμού να «εκδίδει τίτλους πίστεως με εγγύηση την Ιστορία» προαναγγέλλει την επαναφορά στο προσκήνιο της πολιτικής συνείδησης. Μια νέου τύπου πολιτική στράτευση, όπου το πρότυπο δεν θα είναι πια ο Σολζενίτσιν, αλλά ο Σαλαμόφ, όπου η πολιτική δεν θα είναι πια το Δικαστήριο της Ιστορίας, αλλά μια «μορφή συνείδησης παραδειγματική και μεταδόσιμη».

Η ιστορική ήττα του μαρξισμού μάς εφοδιάζει με την απαραίτητη σοφία και ωριμότητα να στοχαστούμε εξ υπαρχής το ερώτημα περί του πολιτικού ως ερώτημα μιας πολιτικής της μη κυριαρχίας, που θεμελιώθηκε ουσιαστικά από τον ίδιο τον Μαρξ.

Η πολιτική ως μη κυριαρχία, δηλαδή η πολιτική που νοείται πέρα από τη «διαχείριση του αναγκαίου», υποδηλώνει μια αντι-νομική οντολογική ουσία του Πραγματικού, που καθιστά την πολιτική ως τέτοια μια διαρκή δυνατότητα του Αδύνατου. Το πολιτικό συμβάν καταλύει και απαξιώνει τα τυπικά πολιτικά γεγονότα. Η πολιτική, όπως θα ήθελε και ο Ρουσό, συντελείται εφεξής μόνο ως αδιαμεσολάβητη παρουσία. Η αντιπροσώπευση απορρίπτεται ως πολιτικό κακέκτυπο.

Για τον Alain Badiou, όπως φαίνεται ξεκάθαρα σε αυτό το κείμενο, η τέχνη της πολιτικής είναι πρωτίστως ένας διαλεκτικός στοχασμός, που διανοίγει ένα ρήγμα στην τυποποιημένη γνώση. Το πολιτικό συμβάν συγκροτείται, όπως υπογραμμίζει με έμφαση, «μέσα στον απόηχο της παρανόησης». Μια παρανόηση που ενίοτε πλήττει και τη δική του θεώρηση της πολιτικής, ταυτίζοντας το συμβάν με τη βία.

Για τον Alain Badiou, αυτό δεν ισχύει. Η υπόθεση του κομμουνισμού είναι ακριβώς αυτή η σοβαρή «υπόθεση της κατάργησης της πολιτικής νοούμενης ως μορφής βίας με επίκεντρο την κυριαρχία». Η κομμουνιστική Ιδέα είναι «το εφικτό περιεχόμενο μιας άλλης πολιτικής», που είναι ατέρμονη και η οποία δεν αποφαίνεται, τελικά, όπως θα έλεγε ο Λένιν, γι’ αυτό που πρέπει να κάνουμε, αλλά γι’ αυτό που οφείλει «να γίνει αντικείμενο στοχασμού»: το μη αποδεκτό.

Τραγική και ανέστια ελευθερία

Ενδιαφέρον παρουσιάζει να προσεγγίσει κανείς τη φιλοσοφία για την πολιτική και το πολιτικό του Alain Badiou μέσα από μια σειρά κειμένων που συνέταξε για τους μεγάλους Γάλλους φιλοσόφους του 20ού αιώνα, πολλούς από τους οποίους έτυχε να έχει δασκάλους και φίλους, άσχετα από τις επιμέρους συμφωνίες ή διαφωνίες μαζί τους.

Το βιβλίο του «Μικρό Φορητό Πάνθεον» δεν είναι συνεπώς μόνο μια διεργασία του πένθους και ένα χρέος, όπως θα έλεγε επ’ αυτού ο Ζακ Ντεριντά, αλλά και ένα συγκλονιστικό θεατρικό αφήγημα για τη σύγχρονη γαλλική σκέψη πάνω στο πάντα ακανθώδες και κομβικό ζήτημα της πολιτικής οντολογίας και φαινομενολογίας.

Τα ονόματα που παρελαύνουν από αυτή την ελάσσονα εγκυκλοπαίδεια του πολιτικού είναι οι κορυφαίοι φιλόσοφοι της μεταπολεμικής εποχής: οι Λακάν, Σαρτρ, Αλτουσέρ, Λιοτάρ, Ντελέζ, Φουκό και Ντεριντά είναι μόνο μερικές από τις μορφές που προκαλούν δέος στο σύγχρονο φιλοσοφικό αναγνωστήριο και μέσω των οποίων ο Alain Badiou επιχειρεί να αναστοχαστεί δημιουργικά την πλατωνική Ιδέα της πολιτικής, δίνοντας στη φιλοσοφία τη θέση που πραγματικά τής αξίζει, σε μια ζοφερή εποχή, υπογραμμίζει προφανώς εμφατικά, που «η διαρκής εκπόρνευση των λέξεων» έχει τραυματίσει θανάσιμα το φιλοσοφικό στοχασμό, ιδίως στο πεδίο της πολιτικής.

Αν, σύμφωνα με τον Λακάν, υποστηρίζει ο Alain Badiou, το Πραγματικό, με άλλα λόγια το Πολιτικό, προσεγγίζεται ως Φαντασιακό μέσω του Συμβολικού (αυτή είναι η γεωμετρία του λακανικού ασυνείδητου), τότε η πολιτική, με βάση την αρχή της «απατηλής συνεκτικότητας του Εγώ», μετασχηματίζεται σε μια διεργασία ρήξης «του διχασμένου και συνάμα περιπλανώμενου υποκειμένου» με την υποδούλωσή του στο «σημαίνοντα κανόνα». Αυτό ακριβώς το στοιχείο, μιας απόλυτα τραγικής και ενίοτε ανέστιας ελευθερίας, εξέφρασε, κατά τον Alain Badiou, ο Σαρτρ, στο έργο του οποίου, όπως γράφει κάπως ποιητικά, «το Υποκείμενο είναι η άπειρη διαφυγή της ελευθερίας ενώπιον του Είναι, και ο άνθρωπος είναι η κόλαση του ανθρώπου».

ALAIN BADIOU Μικρό Φορητό Πάνθεον ΜΤΦΡ.: ΒΑΓΓΕΛΗΣ ΜΠΙΤΣΩΡΗΣ Εκδόσεις Αγρα Σελ. 191 Τιμή: 15,21 ευρώ

ALAIN BADIOU Μικρό Φορητό Πάνθεον ΜΤΦΡ.: ΒΑΓΓΕΛΗΣ ΜΠΙΤΣΩΡΗΣ Εκδόσεις Αγρα Σελ. 191 Τιμή: 15,21 ευρώ

Καταληκτικά, πρέπει να παρατηρήσουμε, κάτι που φάνηκε στις διαλέξεις του Alain Badiou στην Αθήνα, ότι για τον Γάλλο διανοητή, η φιλοσοφία του πολιτικού και της πολιτικής είναι μια βαθιά στοχαστική διαδικασία. Στο βαθμό έτσι που η πολιτική «δεν ανήκει στην τάξη της δύναμης-εξουσίας», αλλά στην «τάξη της σκέψης», η παρέμβαση του Badiou αφ’ ενός μεν θέτει εκ νέου υπό διερεύνηση την καταγωγική σχέση φιλοσοφίας και πολιτικής, στοιχείο που είχε εντοπίσει ήδη ο νεαρός Μαρξ, αφ’ ετέρου, δε, δείχνει ότι η πολιτική δεν είναι απλώς μια μετασχηματιστική διεργασία, η συμβατική αντίληψη, αλλά «μια δημιουργία δυνατοτήτων που είναι αδύνατον να διατυπωθούν εκ των προτέρων».

Με άλλα λόγια, όπως επισημαίνει εύστοχα ο Alain Badiou, αναφερόμενος στον Λιοτάρ, «η πολιτική δεν απορρέει από τις καταστάσεις, διότι αυτή πρέπει να τις υποδείξει». Αυτός είναι και ο πλέον ακριβής ορισμός του πολιτικού συμβάντος.

  1. Δεν υπάρχουν σχόλια.
  1. No trackbacks yet.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: