Αρχική > πολιτική > Μπορεί η Τουρκία να έχει ευρωπαϊκή προοπτική;

Μπορεί η Τουρκία να έχει ευρωπαϊκή προοπτική;

 

Aρχικά εκκλησία, αργότερα τζαμί και σήμερα μουσείο, η Αγία Σοφία κτίσθηκε από τους Βυζαντινούς τον 6ο αιώνα μ.Χ.

 

Του Νίκου Τσούλια

 

      Η Τουρκία είναι μια χώρα που δεν μπορεί να ανοίξει σύγχρονους δρόμους στη διεθνή σκηνή. Η οικονομία της είναι υποανάπτυκτη εκτός κάποιων γεωγραφικών νησίδων της στην Κωνσταντινούπολη, στον Πόντο και στο δυτικό μέρος της. Η κοινωνία της έχει χαρακτηριστικά προβιομηχανικής κοινωνίας, με μια μεγάλη πληθυσμιακά κατώτερη τάξη, μια πολύ μικρή ανώτερη / κυρίαρχη οικονομικά τάξη και μια πολύ συμπιεσμένη και ατροφική μεσαία τάξη.

      Η φτώχεια και η οικονομική ανέχεια αγκαλιάζουν μεγάλο μέρος του πληθυσμού και οι εκτεταμένες παραγκούπολεις στα μεγάλα αστικά κέντρα θυμίζουν μια απολύτως υποανάπτυκτη ασιατική χώρα. Το πολιτισμικό της στερέωμα χαρακτηρίζεται από μίγμα θεοκρατικής σημειολογίας και φονταμενταλισμού αφενός και επιστροφής στα παλιά οθωμανικά χαρακτηριστικά αφετέρου. Το κράτος της δεν έχει καμιά όψη κράτους δικαίου και κράτους πρόνοιας, όπως έχει διαμορφωθεί μετά τον πόλεμο σε κάθε χώρα της Ευρώπης. Το κράτος της είναι βαθιά αυταρχικό και αστυνομικό και δεν επιτρέπει την άσκηση των βασικών δημοκρατικών δικαιωμάτων. Οι κοινωνικοί θεσμοί της δεν έχουν καμιά αυτονομία και ελέγχονται με τρόπο ασφυκτικό από την κεντρική εξουσία. Η ελευθερία του λόγου – η πιο βασική ελευθερία στη σύγχρονη ιστορία – εκλείπει εντελώς και η ελεύθερη δημοσιογραφία είναι υπό απηνή διωγμό!

      Η Τουρκία δεν έχει καμιά σχέση με τον ευρωπαϊκό πολιτισμό ούτε με την πολιτική κουλτούρα και τη δημοκρατία και τον κοινοβουλευτισμό των σύγχρονων ευρωπαϊκών κρατών. Η συμπερίληψή της σε κάποιους ευρωπαϊκούς και δυτικότροπους θεσμούς οφείλεται αφενός στα ιστορικά γεωστρατηγικά συμφέροντα των Η.Π.Α για την περιοχή και αφετέρου ως στοιχείο κυματοθραύστη του ισλαμισμού για την Ευρώπη. Ωστόσο, και τα δύο αυτά στοιχεία φαίνονται να χάνουν τη σημασία τους και αυτό οφείλεται στο απλό γεγονός, ότι η Τουρκία με όλο της το σύστημα εξουσίας δεν μπορεί να μετεξελιχθεί σε ένα σύγχρονο κράτος με άξονα τη δυτικού τύπου κοινοβουλευτική δημοκρατία και με όλα τα συστατικά της στοιχεία, πολιτικά, πολιτισμικά και κοινωνικά.

      Η Τουρκία εκμεταλλεύεται τη βαλκανική αστάθεια και συντηρεί τα καθυστερημένα ιστορικά χαρακτηριστικά των λαών και των κρατών της περιοχής για να μπορεί να εκβιάζει είτε την ευρωπαϊκή προοπτική της είτε τις δικές της καθαρά αναθεωρητικές πολιτικές. Αλλά οι δύο αυτές στρατηγικές επιλογές της όχι μόνο δεν συμβαδίζουν αλλά και συγκρούονται μετωπικά. Το γεγονός ότι η εν λόγω χώρα υποδαυλίζει τον εθνικισμό της Π.Γ.Δ.Μ. και της Αλβανίας μπορεί να επιφέρει κάποια πρόσκαιρα οφέλη για λογαριασμό της αλλά παράλληλα και το πιο σημαντικό είναι ότι την βυθίζει όλο και πιο πολύ σε πρακτικές περασμένων εποχών που ο δυτικός κόσμος τις έχει εγκαταλείψει προ πολλού. Η Τουρκία διχάζεται από μια βαθιά αντίφαση, να γίνει σύγχρονο ευρωπαϊκό κράτος ή να αναπαραγάγει τον ισλαμισμό της ως βασικό στοιχείο της πολιτικής της. Και αυτό το πρόβλημα δεν μπορεί να το λύσει. Αντίθετα ρέπει κυρίως προς ένα θεοκρατικό καθεστώς απομακρυνόμενη από τα βασικά στοιχεία ενός κοσμικού κράτους.

      Το βαθύ κράτος εξουσίας της Τουρκίας δεν μπορεί να εκσυγχρονιστεί και φυσικά δεν μπορεί να βαδίσει σε δρόμους εκδημοκρατισμού. Επιχειρεί να παίξει ρυθμιστικό ρόλο στην περιοχή βασιζόμενη στη στρατιωτική ισχύ – που βεβαίως δεν είναι τόσο αξιόπιστη όσο θέλει η ίδια να εμφανίζει -, έναν παράγοντα παλιάς κοπής που δεν μπορεί να επηρεάσει αποφασιστικά τη διεθνή θέση της. Αντίθετα – πέραν των εγγενών αδυναμιών της που προαναφέρθηκαν – είναι υποχρεωμένη να λύσει το μείζον εσωτερικό της πρόβλημα της Κουρδικής μειονότητας, το οποίο μεγεθύνεται προϊόντος του χρόνου.

      Υπάρχει προοπτική ένταξης της Τουρκίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση (Ε.Ε.); Εδώ η απάντηση είναι αυτονόητη και έχει ουσιαστικά δοθεί. Για αρκετά χρόνια οι «ισχυροί» της Ε.Ε. κρύβονταν πίσω από την «ένσταση» της Ελλάδας για πλήρη ένταξη, αλλά όπως διαφάνηκε στη συνέχεια η πραγματική άρνηση είχε και έχει άλλο περιεχόμενο. Το Διευθυντήριο της Ε.Ε. αλλά και οι κυβερνήσεις των ισχυρών κρατών – μελών και οι λαοί της Ευρώπης δεν επιθυμούν κάποια τέτοια εξέλιξη. Άλλωστε, όλοι οι κρίσιμοι συντελεστές του ευρωπαϊκού εποικοδομήματος γνωρίζουν ότι μια Ευρώπη με πλήρως ενταγμένη την Τουρκία στους θεσμούς της δεν θα είναι πλέον Ευρώπη! Αντίθετα εκείνο που οριακά προσφέρεται είναι ένα καθεστώς ειδικής σχέσης, παρά τις πιέσεις που ασκούν οι Η.Π.Α. για πλήρη ενσωμάτωση.

      Η Ελλάδα έχει κάθε συμφέρον για μια εκσυγχρονιστική μετεξέλιξη της Τουρκίας και η πρώτη προϋπόθεση για μια τέτοια προοπτική είναι η απαλλαγή του λαού της Τουρκίας από το στρατιωτικο- αστυνομικό καθεστώς της. Όσο ασκείται μια εξουσία αυταρχικού τύπου με παντελή έλλειψη ελευθερίας του λόγου και με έναν εμβρυικού τύπου πολιτικό πλουραλισμό δεν μπορούν να ανοίξουν δρόμο ουσιαστικής εκκοσμίκευσης και ευρωπαϊκού προσανατολισμού. Η Τουρκία δεν μπορεί να εμφανίζεται ταυτόχρονα και ως προστάτης του ισλαμισμού και ως συνοδοιπόρος «δυτικότροπων» χαρακτηριστικών.

      Η Ελλάδα είναι «υποχρεωμένη» αφενός να καλλιεργεί μια πολιτική φιλίας και συνεργασίας με την Τουρκία και αφετέρου να προάγει την δύναμή της – οικονομική και κοινωνική αλλά και στρατιωτική λόγω της επεκτατικότητας της γειτονικής χώρας -, γιατί στη σημερινή συγκυρία οι συσχετισμοί δύναμης είναι αυτοί που κυρίως καθορίζουν την προοπτική των εθνών – κρατών στη διεθνή σκηνή και όχι το διεθνές δίκαιο και οι επιταγές του ορθολογισμού.

 

H μεσαιωνική Μονή Σουμελά στα Ορη του Πόντου, κοντά στην Τραπεζούντα

 

Κατηγορίες:πολιτική Ετικέτες: , , ,
  1. Δεν υπάρχουν σχόλια.
  1. No trackbacks yet.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: