Αρχική > εκπαιδευτικός > Εκπαιδευτικό κίνημα: σε μια κοινωνική πρόκληση

Εκπαιδευτικό κίνημα: σε μια κοινωνική πρόκληση

File:William Hogarth 032.jpg

William Hogarth (1697–1764), Gemäldeserie »Wahlzyklus«, Szene: Wahlpropaganda, 1754-1755

Του Νίκου Τσούλια

      Σήμερα είναι μια ιστορική πρόκληση για το εκπαιδευτικό κίνημα. Σήμερα τίθεται στο εκπαιδευτικό κίνημα ένα απαιτητικό διλημματικό ερώτημα: θα παραμείνει σε τροχιά μονομερούς διεκδικητικής πρακτικής ή θα συζευχθεί παράλληλα με έναν χαρακτήρα δημιουργικής κοινωνικής δύναμης; Σήμερα το εκπαιδευτικό κίνημα καλείται να αναδείξει μια πρωτοποριακή μορφωτική δυναμική, η οποία θα συμβάλλει αποφασιστικά στην υπέρβαση της κρίσης της χώρας μας.

      Ένα κοινωνικό κίνημα έχει προοπτική όταν δημιουργεί γεγονότα στη κατεύθυνση της προόδου του τόπου και της εμβάθυνσης των δημοκρατικών θεσμών. Και αυτή η συνθήκη παίρνει επιτακτικό χαρακτήρα όταν πρόκειται για το εκπαιδευτικό κίνημα. Σήμερα είναι αναγκαίο όσο ποτέ άλλοτε ο μετασχηματισμός του εκπαιδευτικού κινήματος σε μορφωτικό κίνημα. Οι οικονομικές και οι κοινωνικές διεργασίες επιτάσσουν αυτή την εξέλιξη, άλλως θα έχει χαθεί μια ιστορική ευκαιρία για την καθοριστική αναβάθμιση των εκπαιδευτικών και μορφωτικών θεσμών και λειτουργιών της χώρας. Αλλά ποιες μπορεί να είναι οι επιλογές που θα συνεργούσαν σε έναν τέτοιο μετασχηματισμό του εκπαιδευτικού κινήματος. Αντλώντας στοιχεία από την ιστορία της εκπαίδευσής μας, από την επιστημονική βιβλιογραφία και κυρίως από μια διεισδυτική πολιτική ανάλυση των αναγκών της εποχής μας καταθέτω μερικές απόψεις.

      1. Ενίσχυση του παιδαγωγικού ρόλου του ελληνικού σχολείου. Εδώ και αρκετά χρόνια το ελληνικό εκπαιδευτικό σύστημα τείνει προς την όλο και μεγαλύτερη μετάδοση γνώσεων προς τους μαθητές / τις μαθήτριες ως σχεδόν μοναδική αποστολή του σχολείου. Μια τέτοια εξέλιξη είναι αντι-μορφωτικού περιεχομένου, αφού είναι ιστορικά και επιστημονικά σαφές ότι η μεταβίβαση της θεσμικής γνώσης στη νέα γενιά δεν είναι αυτοσκοπός αλλά μέσο για τη μεταβίβαση του πολιτισμικού – ιστορικού φορτίου του λαού μας, για την αρτιωμένη διαμόρφωση πολιτών, για την καλλιέργεια της ελευθερίας του πνεύματος, για την προαγωγή μιας κουλτούρας διαρκούς αναζήτησης και έρευνας.

      Η καλλιέργεια των ουμανιστικών και δημοκρατικών αξιών είναι βασική αποστολή του σχολείου. Και όμως αυτή η αποστολή δεν είναι κρατούσα εικόνα, δεν είναι βασικό πεδίο στη λειτουργία του. Εμείς οι εκπαιδευτικοί λειτουργούμε κυρίως (αν όχι και μοναδικά) ως ειδικότητες του άλφα ή του βήτα επιστημονικού κλάδου και λιγότερο ως εκπαιδευτικοί και σχεδόν καθόλου ως παιδαγωγοί. Και αυτό δεν συνιστά μόνο μια κακή επαγγελματική λειτουργία του εκπαιδευτικού, αλλά μια σαφή παιδαγωγική ήττα του ρόλου του σχολείου και μια μορφωτική ήττα της κοινωνίας. Η υποχώρηση της παιδαγωγικής αντίληψης κατά διάρκεια της μεταπολίτευσης οφείλεται στη μακρά επιρροή του στείρου παιδαγωγισμού του συντηρητικού προτάγματος «πατρίς – οικογένεια – θρησκεία» των παλιότερων δεκαετιών. Αλλά αυτή η επιρροή είναι πλέον και αρκετά παρατεταμένη, είναι χωρίς νόημα και πλήρως αντι-επιστημονική και αντι-εκπαιδευτική, είναι σε ευθεία αντίθεση με τις επιταγές και τις αναγκαιότητες της σύγχρονης κοινωνίας.

      Και είναι μια φοβερή αφέλεια να συμβαίνει και τούτο το αντι-ιστορικό στοιχείο: να επηρεάζουν το αξιακό πεδίο των παιδιών και των νέων τα μηνύματα της υποκουλτούρας της τηλεόρασης ή να μάς καθορίζουν τον πυρήνα της συνείδησής τους η «Χρυσή Αυγή» ή όποια άλλα ρατσιστικά ρεύματα και εμείς οι εκπαιδευτικοί να μην «παίρνουμε χαμπάρι» τίποτε κάνοντας μακαρίως το μάθημά μας και απορώντας ενδεχομένως εκ των υστέρων το πώς γίνεται και εκφασίζονται σημαντικά τμήματα της νεολαίας μας!

      2. Οι Διδασκαλικοί Σύλλογοι και οι Ε.Λ.Μ.Ε. σε όλη τη χώρα συνιστούν ούτως ή άλλως ένα πολύ καλά – για τα σημερινά κοινωνικά δεδομένα – οργανωμένο εκπαιδευτικό δίκτυο και αυτό μπορεί να αποτελέσει τη μαγιά για την προαγωγή ενός Μορφωτικού Κινήματος. Μπορεί αυτό το δίκτυο να αποκτήσει μεγαλύτερη πνευματική δυναμική και κοινωνική επιρροή με την πρόσκτηση ενός μορφωτικού ρόλου, με την παράλληλη λειτουργία του ως δίκτυο Μορφωτικών Ομίλων. Στη σημερινή κρίση η απάντηση είναι η ανάπτυξη κοινωνικών αγώνων αλλά και η συνειδητοποίηση των εργαζομένων και των πολιτών για τις λειτουργίες της σύγχρονης κοινωνίας, είναι η πνευματική καλλιέργεια και η μόρφωση όλου του ελληνικού λαού και όχι μόνο της νεολαίας.

      Και αυτή η ευθύνη δεν μπορεί να αναπτυχθεί ούτε από το κράτος (γιατί δεν το θέλει) ούτε από τους πολίτες (γιατί δεν μπορούν), ενώ για τους εκπαιδευτικούς κοινωνικούς θεσμούς η οργάνωση μορφωτικών πρωτοβουλιών είναι μια φοβερά εύκολη υπόθεση σε κάθε γωνιά της χώρας, αφού και το ζήτημα των χώρων μπορεί να λυθεί ακόμα και μέσω των σχολείων μας. Έχουμε αναρωτηθεί ότι όλος αυτός ο γαλαξίας των θεσμικών εκφράσεων του εκπαιδευτικού κινήματός μας – που εκφράζει 160.000 εκπαιδευτικούς – μπορεί να αναδειχθεί σε μια εντυπωσιακή δημιουργική κοινωνική δύναμη, σε μια μορφωτική αναλαμπή σε μια εποχή όπου δοκιμάζεται ο ελληνικός λαός;

      Αναλογιζόμαστε άραγε ότι οι θεωρητικές περιπλανήσεις και τα περισπούδαστα καταγγελτικά κείμενα κατά του καπιταλισμού μεταπίπτουν σε «παίγνιο μηδενικού αθροίσματος» όταν δεν συνοδεύονται από πράξεις, όταν η όλη μας λειτουργία είναι ερμηνευτική των γεγονότων που παράγουν οι άλλοι, όταν εμείς δεν δημιουργούμε τα δικά μας κοινωνικά γεγονότα ή εξαντλούμαστε σε έναν στείρο ακτιβισμό;

Θα συνεχίσουμε αύριο.

File:Nicolas Poussin 043.jpg

Nicolas Poussin (1594–1665), Summer, or Ruth and Boaz

  1. Δεν υπάρχουν σχόλια.
  1. No trackbacks yet.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: