Αρχική > εκπαιδευτικός > Ζηλεύω τους φιλόλογους…

Ζηλεύω τους φιλόλογους…

Εγγονόπουλος Νίκος – Nikos Eggonopoulos [1910-1985] | Ποιητής και η μούσα του

Εγγονόπουλος Νίκος [1910-1985] | Ποιητής και η μούσα του

Του Νίκου Τσούλια

      Ζηλεύω τους φιλόλογους, όχι γενικά και αόριστα γιατί είναι ο «κορμός» του εκπαιδευτικού επαγγέλματος αλλά γιατί το όλο πεδίο της διδασκαλίας των είναι αξιοζήλευτο και θαυμαστό, γιατί έχουν περισσότερες παιδαγωγικές ευκαιρίες μέσα στη σχολική αίθουσα από κάθε άλλη ειδικότητα εκπαιδευτικών.

      Αν ήξερα στα μαθητικά μου χρόνια ότι θα γινόμουνα εκπαιδευτικός, θα επέλεγα σπουδές στη Φιλοσοφική Σχολή και όχι στη Φυσικομαθηματική Σχολή (Βιολογικό τμήμα)˙ έτσι κι αλλιώς σε κλασικό Γυμνάσιο πήγαινα και στα θεωρητικά μαθήματα ήμουνα καλύτερα «εξοπλισμένος». Αλλά εκείνους τους καιρούς ήταν οι «θετικές επιστήμες» πολύ δελεαστικές στα σχέδια και στις φιλοδοξίες του μαθητόκοσμου και ταυτόχρονα ήταν πολλαπλές οι προκλήσεις των πτυχίων αυτών των επιστημών. Ποτέ στη ζωή δεν μπορείς να προσχηματίσεις την επαγγελματική σου πορεία και αυτό δεν είναι καθόλου αρνητικό, αφού η ομορφιά του μέλλοντος κρύβεται εν πολλοίς στην απροσδιοριστία του, στις αβεβαιότητές του και στην ελευθερία του.

      Ας έλθουμε όμως στο βασικό ζήτημα του άρθρου μας, για να εξηγήσω το γιατί ζηλεύω τους φιλόλογους. Η διδασκαλία τους περιλαμβάνει ένα μεγάλο εύρος γνωστικών αντικειμένων και έτσι έχουν «βαριά» μορφωτική / εκπαιδευτική αποσκευή και πολλαπλές επιλογές για την άσκηση του έργου τους. Μπορούν να διδάξουν Γλώσσα (τι πιο διαχρονικό και ουσιώδες…), Ιστορία (τι πιο ανθεκτικό και πολιτικό…), Λογοτεχνία (τι πιο γλυκύ και ωραίο…), Φιλοσοφία (τι πιο στοχαστικό και δημιουργικό…),  Ψυχολογία (τι πιο προκλητικό και ανεξερεύνητο…), Έκθεση (τι πιο ποιητικό και όμορφο…). Αλλά η διδασκαλία της Έκθεσης είναι ένα ολόκληρο σχολείο από μόνη της. Δεν στηρίζεται στην απομνημόνευση, όπως γίνεται στα βασίλεια των άλλων μαθημάτων. Εδώ οι μαθητές / μαθήτριες θα εξασκηθούν στο παιχνίδι της σκέψης και στην τέχνη του λόγου. Θα εκφραστούν αυθεντικά. Θα είναι τα απόλυτα υποκείμενα της πράξης τους. Θα πάρουν μόνοι τους τα εργαλεία για να τεχνοτροπήσουν το πορτρέτο τους!

      Αλλά δεν είναι μόνο το εύρος των επιστημών και μαθημάτων που τους προσδίδει τη μοναδική αίγλη. Πρόκειται για τη διδασκαλία των «κλασικής παιδείας», δηλαδή του «ιερού δισκοπότηρου» της θεσμικής εκπαίδευσης όπου γης και όπου χρόνου. Μπορεί η εν λόγω παιδεία να μην ανανεώνεται στον ίδιο ρυθμό και στην ίδια έκταση από την έρευνα της επιστήμης, όπως γίνεται στις θετικές επιστήμες, αλλά αυτό το συγκριτικό μειονέκτημα αντιρροπείται πλήρως από το γεγονός ότι η κλασική παιδεία είναι ουσιαστικά το ισχυρό πεδίο σύνδεσης όλων των γενεών μιας χώρας. Εμένα θα μου αρκούσε και μόνο η διδασκαλία της Οδύσσειας. Το να υπηρετείς τα νοήματα και τους συμβολισμούς του κορυφαίου πνευματικού έργου των ανθρώπων δεν είναι η απόλυτη ομορφιά;

      Η παιδαγωγική λειτουργία στους φιλόλογους βρίσκει πάντα το πιο γόνιμο έδαφος για να αγγίξεις και να διαπλάσεις την ψυχή και το πνεύμα των μαθητών και των μαθητριών. Όταν διδάσκεις τα μεγάλα σύμβολα της ανθρώπινης σκέψης: τον Προμηθέα, την Αντιγόνη, τον Οιδίποδα…, όταν συναντάς κορυφές του ανθρώπινου πνεύματος: τον Όμηρο, το Σωκράτη, τον Αριστοτέλη, τον Σοφοκλή … ή κορυφές του νεοελληνικού πολιτισμού: τον Παπαδιαμάντη, τον Καζαντζάκη, τον Ρίτσο, τον Καβάφη…, ή κορυφές του Δυτικού κυρίως πολιτισμού και του πολιτισμού των πολιτισμών: τον Καντ, τον Βιργίλιο, τον Θερβάντες, τον Σαίξπηρ…, όταν θέτεις προ διαλογικής συζήτησης τις εμβληματικές μορφές μεγάλων ηρώων: του Οδυσσέα, του Αχιλλέα, του Έκτορα…, δεν ψηλαφίζεις την «καρδιά» του προβληματισμού και την ψυχή του στοχασμού όλων των Ελλήνων, δεν ψυχανεμίζεσαι με το πνευματικό παιχνίδι των απανταχού καλλιεργημένων κατοίκων αυτού του πλανήτη; Εδώ δεν χρειάζεται να κάνεις προεκτάσεις για τις κοινωνικές ή τις ηθικές όψεις της επιστήμης, γιατί είσαι μέσα στον πιο στενό πυρήνα της ανθρώπινης αγωνίας.

      Υπάρχει και άλλη εικόνα μαγείας στο διδακτικό έργο των φιλολόγων, η διδασκαλία της γλώσσας. Τίθεται δηλαδή εδώ το ίδιο παιχνίδι της σκέψης και ο πυρήνας της αυτογνωσίας και της ετερογνωσίας και όχι ένα επιμέρους πεδίο του ορίζοντα των επιστημών. Και μόνο η διδασκαλία της μακράς πορείας της ενιαίας ελληνικής γλώσσας από τις πρώτες επιγραφικές της εμφανίσεις μέχρι τις σημερινές ντοπιολαλιές κάθε περιοχής της χώρας μας, με τους μετασχηματισμούς της και με τις μεταπλάσεις της αλλά και με τη σταθερότητά της δεν είναι η παρακολούθηση του τόσο δημιουργικού ταξιδιού του ίδιου του λαού μας και η πιο αυθεντική απεικόνιση του εαυτού μας;

      Οι φιλόλογοι αγγίζουν τα μεγάλα ζητήματα του ανθρώπου, ψηλαφίζουν την ουσία των ονείρων των μαθητών και των μαθητριών. Είναι οι δημιουργοί της ψυχής του σχολείου. Ψυχανεμίζονται με το συναίσθημα των νέων. Ονειρεύονται μαζί τους και γεύονται ένα κομμάτι του μέλλοντός των. Έχουν τη θεία δωρεά του παιδαγωγού. Ας πάρουμε μόνο τα ζητήματα της «ζωής» και της «ανθρώπινης φύσης». Οι θετικές επιστήμες μελετούν τα εν λόγω ζητήματα με όλο και πιο νέα εργαλεία, κατακτούν όλο και πιο νέα ευρήματα. Αλλά η μελέτη της αρχαίας τραγωδίας με τους προβληματισμούς της μέσα από τις εμβληματικές μορφές της – της Αντιγόνης, του Οιδίποδα, του Προμηθέα – είναι πολύ πιο καίρια στην περιγραφή και στην ανάλυση αυτών των ζητημάτων. Όσο και πιο νέα επιστημονικά ευρήματα και να μας φέρνει κάθε ημέρα η μελέτη του DNA δεν πρόκειται να αγγίξει την ουσία της ανθρώπινης φύσης, όπως την αγγίζει η αρχαία τραγωδία!

Υ.Γ.

1. Όταν ήμουνα πρόεδρος της ΟΛΜΕ (1996-2003) και μιλούσα στις διάφορες εκδηλώσεις (Συνέδρια, Συνελεύσεις κλπ), η σκέψη μου πήγαινε κυρίως στους φιλόλογους, χωρίς βέβαια καμιά διάθεση υποτίμησης των άλλων εκπαιδευτικών ειδικοτήτων αλλά για να αγγίζω την ψυχή της παιδείας πιο εύκολα…

2. Για να καλύπτω στο μέτρο του δυνατού την υστέρησή μου στη μελέτη της «κλασικής παιδείας» έναντι εκείνης των φιλολόγων, διαβάζω συστηματικά και με πάθος χρόνια και χρόνια, δεκαετίες και δεκαετίες κλασικά έργα. Αλλά είναι άλλος ο κόσμος του διαβάσματος και άλλος ο κόσμος του διαβάσματος και της διδασκαλίας παράλληλα.

3. Μισοαστεία και μισοσοβαρά ζητάω από τους φιλολόγους τη δυνατότητα να διδάξω μερικές ώρες π.χ στη Φιλοσοφία, για να πάρω μια μικρή γλυκόπικρη γεύση του τι χάνω. Και επειδή οι φιλόλογοι του λυκείου (μου) είναι «φοβεροί» και «φοβερές», ελπίζω ότι τούτο θα συμβεί…

4. Αφιερώνω στις φιλολόγους:

Διαβάζω για να διαβάζω…

και στους φιλόλογους:

Πού …ζει ο εκπαιδευτικός;

 

Asteriadis Aginor [1898-1977] Αστεριάδης Αγήνωρ-Ύδρα, 1937

Αστεριάδης Αγήνωρ-Ύδρα, 1937

Advertisements
  1. Νικηφόρου
    20/06/2015 στο 3:28 ΜΜ

    Ευχαριστουμε πολύ Μαρω μου!!!!Αλλά και εσείς οι θεολόγοι μην παραπονιεστε!Διαπλαθετε το ήθος του ανθρώπου την πίστη του στο Θεό! Ασε που ο χριστιανισμός είναι η μοναδική θρησκεία στο κόσμο που έχει τιμήσει τη γυναίκα ως ανθρώπινο πλασμα! Βέβαια υπάρχουν ακόμα πολλά κατάλοιπα όπως το αβατον! !

    • Λάζαρος
      09/08/2017 στο 8:06 ΜΜ

      Όμως άβατο έχουν και γυναικεία μοναστήρια,γενικά το βρίσκω λογικό.Δικό τους σπίτι όποιον θέλουν βάζουν.άλλωστε και σε εμάς στα σπίτια μας το ίδιο δεν συμβαίνει;Εξάλλου δεν το πράττουν από μισογυνισμό.
      Μην ξεχνάμε στο Άγιο όρος σχεδόν λατρεύεται η Παναγία,γυναίκα είναι και αυτή.
      Μόλις γύρισα από τον παρακλητικό της Παναγίας,τι όμορφα που το ψέλνανε οι γυναίκες στην εκκλησία μας!

  2. 22/06/2015 στο 12:56 ΠΜ

    Πολύ όμορφο το άρθρο σου Νίκο! Συναρπαστική ιδέα να διδάσκεις φιλολογικά μαθήματα με τη ματιά του μαθηματικού. Να μπορεί να φαίνεται ανάγλυφα, πόσο «δένει» η θεωρία με την πράξη. Εκεί είναι που το σχολείο μας πάσχει σοβαρά, καθώς οι θετικές επιστήμες είναι αποξηραμένες από τους φυσικούς τους χυμούς, που είναι όλα αυτά που ζηλεύουμε στους φιλόλογους… Κι’ εγώ κλασικό Γυμνάσιο τελείωσα.

    • N.T.
      22/06/2015 στο 6:59 ΜΜ

      Φίλε Χρήστο, θα επανέλθω με ένα άρθρο που θα συζητά α) την ενεργό συνεργασία μεταξύ των ειδικοτήτων των εκπαιδευτικών του σχολείου και β) τη διάχυση της γνώσης μεταξύ των αυστηρά οριοθετημένων σήμερα γνωστικών αντικειμένων / μαθημάτων. Ως εκπαιδευτικοί /παιδαγωγοί οφείλουμε να είμαστε ερευνητές και αναζητητές της καλύτερης παιδείας και της ευρείας μόρφωσης των μαθητών στην καθημερινή πράξη του σχολείου.

  3. 13/12/2015 στο 6:55 ΜΜ

    Reblogged στις Manolis.

  4. 15/05/2016 στο 2:33 ΜΜ

    Reblogged στις Μαρία.

  5. Λάζαρος
    09/08/2017 στο 8:13 ΜΜ

    Μου άρεσε πολύ το άρθρο σας.Θα συμφωνήσω πως έχουν παιδαγωγικό χαρακτήρα τα φιλολογικά μαθήματα.Η καλλιέργεια της γλώσσας είναι σπουδαίο πράγμα,διότι έτσι ολοκληρώνεται και η έκφραση των σκέψεων μας,λειτουργεί υποβοηθητικά.Για μένα όμως είναι η ορθοδοξία η επιστήμη των επιστημών και δη η επιστήμη της θέωσης,.Αν δεν μαθαίνουμε εμείς ένα ορθόδοξο έθνος «του Θεού τα πράγματα» στο σχολείο τι μέλλον να περιμένουμε μέσα στον μηδενισμό;Και η ιστορία βεβαίως είναι ένα πολιτικό όργανο και καλλιεργεί το εθνικό φρόνημα και την αίσθηση μιας κοινωνικής άχρονης συλλογικότητας,αλλά βλέπουμε πόσο βάλλεται και αυτή.Τέλος ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχουν και οι φυσικές επιστήμες,πρωτοστατούσας της φυσικής,της βασίλισσας των (υλικών) επιστημών,καθώς μελετούνται τα έργα του Δημιουργού.όπως ωραία το έθετε κάποιος η Θεολογία αφορά τον Δημιουργό,η επιστήμη την δημιουργία.

    • N.T.
      11/08/2017 στο 4:40 ΜΜ

      Ευχαριστώ πολύ

      Νίκος Τσούλιας

  1. 21/05/2016 στο 8:20 ΠΜ

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: