Αρχική > εκπαιδευτικός > Σχέσεις μεταξύ των εκπαιδευτικών (β)

Σχέσεις μεταξύ των εκπαιδευτικών (β)

https://anthologio.files.wordpress.com/2015/03/d19b2-rudolph_m25c325bcller_-_view_of_the_acropolis_from_the_pynx_-_1863.jpg?w=900&h=587

Για την ανάδειξη της ομορφιάς του σχολείου

Του Νίκου Τσούλια

      Οι σχέσεις μεταξύ των εκπαιδευτικών αναπτύσσονται μέσα σε ένα δυναμικό πεδίο, συνυφαίνονται με την όλη λειτουργία του σχολείου αλλά και με την προοπτική των εκπαιδευτικών, όλων των εκπαιδευτικών, συνδέονται με το «παιδαγωγικό παράδειγμα» που διαμορφώνει κάθε εκπαιδευτικός στη σχολική του διαδρομή. Επιπλέον, η επαγγελματική εξέλιξη των εκπαιδευτικών θέτει νέες παραμέτρους, πέραν εκείνων των παραδοσιακών (εισαγωγική ή ενδοϋπηρεσιακή επιμόρφωση, αυτο-μόρφωση και αυτο-επιμόρφωση). Η επαγγελματική εξέλιξη πηγάζει και μέσα από τα ζητήματα του σχολείου, από τα προβλήματά του, από τη δυναμική του, από τις αναζητήσεις του. Το σχολείο είναι ζωντανός οργανισμός και λειτουργεί ως θεσμός εκπαίδευσης και μόρφωσης όλων των συντελεστών του, μαθητών, εκπαιδευτικών, γονέων, διοίκησης.

      Ας δούμε τι καταθέτει επ’ αυτού του σημείου και ένας καλός μελετητής της εκπαίδευσης. «Στην ουσία, ο νέος επαγγελματισμός περιλαμβάνει μια απομάκρυνση από την παραδοσιακή επαγγελματική εξουσία και αυτονομία του εκπαιδευτικού, και μια μετακίνηση προς νέου τύπου σχέσεων με συναδέλφους, μαθητές και γονείς. Αυτές οι σχέσεις είναι στενότερες, καθώς και πιο έντονες και συνεργατικές, και περιλαμβάνουν πιο ρητές διαπραγματεύσεις των ρόλων και των ευθυνών…»[1]. Στις πέντε βασικές αξίες – κατά μερικούς σημαντικούς ερευνητές της εκπαίδευσης – που συνιστούν τα θεμέλια μιας αποτελεσματικής και υπεύθυνης προσέγγισης του επαγγελματισμού, περιλαμβάνονται και «η συνεργατικότητα, στο πλαίσιο της οποίας ασκείται η συναδελφικότητα και η συνεργασία, μέσω της οποίας οι εκπαιδευτικοί αναπτύσσουν κοινή γλώσσα και τεχνολογία για την τεκμηρίωση της πρακτικής τους και των αποτελεσμάτων της»[2].

       Υπάρχει κάτι βαθύτερο στην καλλιέργεια ουσιαστικών παιδαγωγικών σχέσεων μεταξύ των εκπαιδευτικών. Η Διεθνής Οργάνωση των Εκπαιδευτικών (Education International – E.I.) έχει αναδείξει αυτή την πλευρά της εκπαιδευτικής πράξης στα συνέδριά της και θεωρεί ότι «ένας εκπαιδευτικός πρέπει να διδάσκει σε ένα περιβάλλον που καθιστά ικανό τον εκπαιδευτικό μεταξύ άλλων να αλληλεπιδρά με τους συναδέλφους του»[3]. Σ’ αυτή την αλληλεπίδραση αναζητούνται πλούσια κοιτάσματα που βοηθούν όλους τους εκπαιδευτικούς για την αντιμετώπιση των τόσων και τόσων προβλημάτων που ξεπηδούν σαν τα μανιτάρια μέσα στη σχολική αίθουσα, στους χώρους του σχολείου και εκτός του σχολείου και αφορούν πάντα την παιδαγωγική πράξη.

      Η ανταλλαγή εμπειριών, προβληματισμών και ιδεών μεταξύ των εκπαιδευτικών είναι η βασιλική οδός για την ουσιαστική προαγωγή της αγωγής και της εκπαίδευσης των νέων. Ας φανταστούμε μια εικόνα, μια εικόνα όπου οι εκπαιδευτικοί που διδάσκουν σε ένα τμήμα του σχολείου συζητούν συλλογικά και οργανωμένα για το πώς θα επιλύσουν ένα πρόβλημα. Αυτή η εικόνα παράγει παιδαγωγικό πλούτο, παράγει μορφωτικό υλικό. Ας μην ξεχνάμε και κάτι βασικό. Το αξιακό πεδίο του σχολείου δεν κρίνεται μόνο ή κυρίως επί του λόγου της διδασκαλίας αλλά επί του συνολικού τρόπου της λειτουργίας των εκπαιδευτικών και του σχολείου. Και πρέπει να δώσουμε αγώνα όχι μόνο λεκτικό, όχι μόνο λόγο προστακτικό ή παραινετικό, αλλά να δημιουργήσουμε νησίδες των παιδαγωγικών αξιών επί της σχολικής πραγματικότητας. Και επιπλέον, για να έχει νόημα η συνεργασία μεταξύ των εκπαιδευτικών πρέπει να έχει ένα συγκεκριμένο υπόστρωμα, πέραν των προαναφερθέντων. «Για να θριαμβεύσει η συνεργασία όχι μόνο κατά του ατομισμού αλλά και κατά της συγχρονίας και του συντηρητισμού, η εξέλιξη των εκπαιδευτικών πρέπει να επανασυνδεθεί με την εξέλιξη του αναλυτικού προγράμματος, έτσι ώστε να υπάρχει ένα αρκετά ευρύ και σημαντικό πεδίο συνεργασίας»[4].

      Άφησα τελευταία μια πλευρά των σχέσεων μεταξύ των εκπαιδευτικών, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι αξιολογικά είναι τελευταία. Αντιθέτως έχει μεγάλη σημασία γι’ όλους τους εκπαιδευτικούς. Οι προσωπικού χαρακτήρα σχέσεις είναι καθοριστικές τόσο για την ψυχολογική διάθεση των ίδιων των εκπαιδευτικών όσο και για την ακτινοβολία του ίδιου του σχολείου. Αν η κατανομή των μαθημάτων στην αρχή της σχολικής χρονιάς αφήνει αγκάθια, αν στις εκδρομές ο «άλφα» εκπαιδευτικός δεν πάει με τον «βήτα» αλλά μόνο με τον «γάμα», αν στις συζητήσεις σχηματοποιούνται και μονιμοποιούνται μετωπικές παραταξιοποιήσεις, αν όλοι δεν έχουμε «καλή ματιά» γι’ όλους, αν αναπτύσσονται εύκολα τριβές κλπ, τότε είναι ηλίου φαεινότερον ότι αυτή η γκρίζα εικόνα θα καθρεφτίζεται στην όψη του σχολείου, στην πραγματική όψη του σχολείου. Και αυτό σίγουρα δεν ωφελεί κανέναν, ακόμα και αυτόν που αισθάνεται ότι έχει δίκιο. Αντίθετα η ανάπτυξη φιλικών σχέσεων και δεσμών μεταξύ των εκπαιδευτικών απελευθερώνει δημιουργικές δυνάμεις, που τροφοδοτούν την εργασία των με δύναμη και ερευνητικότητα. Γιατί η ανάπτυξη του συναισθηματικού μας κόσμου, η συνεχής καλλιέργεια των ευαισθησιών και της στοχαστικότητάς μας μας  είναι στοιχεία ανθρωπιστικής και παιδαγωγικής ακτινοβολίας.

      Οι σχέσεις μεταξύ των εκπαιδευτικών καθρεφτίζονται στην εικόνα που έχουμε για το ίδιο το σχολείο. Αν ένας εκπαιδευτικός «κοιτάει» πως θα φύγει το συντομότερο δυνατό από το σχολείο, είναι δηλωτικό – εκτός των άλλων – και της ρηχότητας των ανθρώπινων σχέσεων, των σχέσεων που όχι μόνο δεν δημιουργούν αυταξία για την εκπαίδευση και για τη ζωή, αλλά αντίθετα καθηλώνουν κάθε εκπαιδευτικό και φυσικά – και το πιο σπουδαίο – το ίδιο το σχολείο. Και ένας τέτοιος εκπαιδευτικός έχει ηττηθεί παιδαγωγικά ή, ακόμα χειρότερα, δεν λειτουργεί παιδαγωγικά, δεν έχει αντιληφθεί το μεγαλείο της εκπαίδευσης και απλώς θα βαριαναστενάζει βλέποντας είτε  το Σαββατοκύριακο και τις διακοπές είτε τη σύνταξη. Είναι ένας “εκπαιδευτικός” που απλώς πέρασε τη ζωή του περνώντας από το σχολείο…

      Και να σημειώσω κάτι που είναι πασιφανές στην ερμηνεία του αλλά δυσεύρετο στην πραγματική του απεικόνιση. Όσο αγαπάς το σχολείο και χαίρεσαι την όλη παιδαγωγική λειτουργία, τόσο λιγότερη κούραση νιώθεις. Είναι δε φοβερά έντονη η ψυχική ευφορία και η πνευματική ανάταση που αποκομίζεις, γιατί το ίδιο το σχολείο δεν λειτουργεί ως ένας τυπικός εργασιακός χώρος καθοριζόμενος από το ωράριό του, την τυπικότητά του, τα διοικητικά του σχήματα κλπ που δημιουργεί μια εικόνα άγχους, αλλά είναι ένας δημιουργικός κοινωνικός και μορφωτικός θεσμός. Είναι ο πιο προνομιακός κοινωνικός θεσμός ζυμωμένος με της νεότητας τη μέθη στον οποίο νιώθεις πληρότητα και ομορφιά. Αυτή την ομορφιά του σχολείο καλούμαστε να βρίσκουμε (να δημιουργούμε) κάθε στιγμή, μαθητές, εκπαιδευτικοί, γονείς.


[1] Day Chr. (2003), Η εξέλιξη των εκπαιδευτικών, Αθήνα: Τυπωθήτω, σ. 33

[2] Day Chr. (2003), Η εξέλιξη των εκπαιδευτικών, Αθήνα: Τυπωθήτω, σ. 48

[3] E.I. (2004), Education for global progress, Fourth E.I. World Congress, Porto Alegre, Brazil

[4] A. Hargreaves & M. Fullan (1995), H εξέλιξη των εκπαιδευτικών, Αθήνα: Πατάκης, σ. 350

Τάσσος

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

w

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: