Αρχική > πολιτική > Εθνικιστικές φαντασιώσεις και δημαγωγία

Εθνικιστικές φαντασιώσεις και δημαγωγία

lawrenceleemagnuson:Carlos Nadal (Spain 1917-1998) Cuenca (1982) oil on paper laid down on panel 19.5 x 24 in.

Carlos Nadal (Spain 1917-1998), Cuenca (1982)

Του Νίκου Τσούλια

      Αντί να χτίζουμε σιγά – σιγά και στέρεα ένα σύγχρονο ελληνικό κράτος που θα βελτιώνει διαρκώς τη θέση του στο σύγχρονο κόσμο, επιδιδόμαστε με περισσή ευκολία σε δήθεν εθνοκεντρικά οράματα πέραν κάθε αίσθησης των δυνατοτήτων μας, πέραν κάθε ορθολογικής ανάλυσης της απλής πραγματικότητας, με αποτέλεσμα να επιτυγχάνουμε πάντα κάποιο μεγάλο πισωγύρισμα αντί να κινούμαστε σε μια πορεία σταθερής προόδου.

      Οι μεγαλεπήβολοι και δήθεν εθνικοί στόχοι μας χαρακτηρίζονταν από φούσκωμα εθνικής υπερηφάνειας, από πρωτόγονο πολιτικό λόγο και από εκτεταμένο λαϊκισμό˙ συνοδεύονταν δε πάντα από απόλυτη ήττα την οποία εκ των υστέρων την καλύπταμε με μπόλικο περιτύλιγμα περί «προδοσίας μας εκ μέρους των ξένων» και περί «σκοτεινών δυνάμεων που φοβούνται τα πεπρωμένα της φυλής μας». Είναι φοβερό, στη χώρα που άνθισε και ευδοκίμησε ο ορθός λόγος, στη νεότερη ιστορία μας αυτός όχι μόνο δεν ανθοφορεί αλλά τουναντίον αναδεικνύεται ο σκοταδισμός και ο ανορθολογισμός.

      Εργαλεία γι’ αυτόν το διαχρονικό δήθεν οραματικό πολιτικό λόγο είναι ο διάχυτος λαϊκισμός στο πολιτικό σύστημα και στο λαό, η προγονοπληξία που θεωρεί την αίγλη του αρχαιοελληνικού μας πολιτισμού ως διαρκές στοιχείο διακεκριμένης χώρας ανεξάρτητα από την ύπαρξη ή μη σύγχρονης δυναμικής πολιτισμικής παρουσίας και τέλος μια μικρή μεν υπαρκτή δε τάση συνωμοσιολογίας και κινδυνολογίας περί του ξένου παράγοντα παραλείποντας στο σημείο αυτό να σκεφτούμε ότι ο όποιος ξένος παράγοντας είναι απολύτως φυσιολογικό να προωθεί τα δικά του συμφέροντα.

      Οι μεγαλεπήβολοι στόχοι αν δεν στηρίζονται σε ένα ισχυρό αναπτυξιακό μοντέλο και σε μια έστω και μέτρια ισχυρή εθνική οικονομία, σε ένα πολιτικό σύστημα πλήρως εκδημοκρατισμένο και σε μια κοινωνία αλληλεγγύης και με ουμανιστικό αξιακό φορτίο, συνήθως μετασχηματίζονται σε εφιάλτες. Και αυτό γιατί ο σχεδιασμός της πολιτικής δεν στηρίζεται στους κανόνες της ίδιας της ουσίας μιας δημιουργικής πολιτικής. Έχουμε ιστορικά παραδείγματα απόλυτης ήττας του έθνους μας που έγιναν στο όνομα ενός δήθεν εθνικού οραματισμού και μιας άφθονης δημαγωγίας που δεν στέκει σε καμιά μορφή κριτικής σκέψης.

      Ας δούμε μερικές χαρακτηριστικές περιπτώσεις. Στην καταστροφή της Μ. Ασίας κυριάρχησε ο μεγαλοϊδεατισμός και η δημαγωγία. Έτσι βάδιζε ο στρατός μας στα βάθη της Ανατολής, χωρίς να γίνεται αξιολόγηση αν αυτό έστεκε πολιτικά και ηθικά και αν άντεχε η χώρα μας με βάση τους συσχετισμούς δυνάμεων για να μπορεί να κάνει ένα τέτοιο ανόητο ούτως ή άλλως τόλμημα. Ηττηθήκαμε και καταστραφήκαμε και επιχειρήσαμε οι άνοες να φορτώσουμε την ήττα μας στην εξίσου ανόητη δικαιολογία “ότι μας ξεπούλησαν οι ξένες δυνάμεις” παραλείποντας να συλλογιστούμε ότι και αυτές στάθμιζαν τη συμπεριφορά τους με βάση τα συμφέροντά τους και έκαναν απολύτως καλά στο να εκφράζουν τα συμφέροντά τους, ενώ εμείς πολύ απλά δεν μπορούσαμε να σταθμίσουμε στοιχειωδώς το συμφέρον μας.

      Στην περίπτωση της Κυπριακής τραγωδίας ένα μέρος του πολιτικού στερεώματος της Ελλάδας και της Κύπρου ήθελε την ένωση της Κύπρου με την Ελλάδα και δεν εμπόδιζε την εγκληματική και διχαστική δράση της Ε.ΟΚ.Α. Β΄ και απέτρεπε την ανεξαρτησία της – παραλείποντας να σταθμίσει τους συσχετισμούς των δυνάμεων και τα αγγλοαμερικανικά συμφέροντα – και τελικά όλο αυτό το σκηνικό της δήθεν εθνοκεντρικής μεγαλοσύνης, με την προδοτική στάση της Απριλιανής χούντας ως πρόσχημα, έδωσε την αφορμή στην Τουρκία να επέμβει και να κατέχει σήμερα εδώ και σαράντα χρόνια το βόρειο μέρος της Μεγαλοννήσου με άγνωστο το μέλλον της. Έτσι οι μεγαλεπήβολοι και δήθεν εθνικοί στόχοι οδήγησαν σε ακρωτηριασμό του ελληνισμού και στο δράμα της σημερινής διχοτόμησης.

      Αλλά τι έγινε και με την πιο πρόσφατη περίπτωση που αφορά την ονομασία της Πρώην Γιουγκοσλαβικής Δημοκρατίας της Μακεδονίας (Π.Γ.Δ.Μ.); Ξιφουλκούσαμε με τον αέρα της πιο ισχυρής χώρας έναντι της Π.Γ.Δ.Μ. παραβλέποντας για άλλη μια φορά το διεθνές σκηνικό και τις γενικότερες εξελίξεις στην περιοχή των Βαλκανίων. Εκφράσαμε ένα παραλήρημα που εν πολλοίς το τροφοδότησε ο τότε Υπουργός Εξωτερικών. Ποια είναι η σημερινή κατάσταση; Όλοι χρησιμοποιούν το όνομα «Μακεδονία» χωρίς επιθετικό / γεωγραφικό προσδιορισμό, ο οποίος ήταν κατορθωτός τη δεκαετία του 1990. Αν κάποιος αναζητήσει έναν χάρτη της περιοχής μας στο ίντερνετ, δεν νομίζω ότι θα βρει την Π.Γ.Δ.Μ. με την επίσημη / τυπική ονομασία FYROM! Και επειδή δεν έχουμε όχι μόνο ιστορική μνήμη αλλά και ούτε κριτική σκέψη, κάναμε τον τότε Υπουργό Εξωτερικών πρωθυπουργό για να βγάλει τη χώρα από την κρίση. Τόσο απλά, τόσο κυνικά.

      Λένε ότι η ιστορία διδάσκει, ότι είναι ο μεγάλος δάσκαλος της πολιτικής και της ζωής, γι’ αυτό την διδάσκουμε στο σχολείο με τόση έμφαση. Αυτό ποτέ δεν το κατάλαβα ότι ισχύει για την περίπτωσή μας. Όμως η ιστορία δεν είναι μόνο αφήγηση του παρελθόντος˙ είναι πρωτίστως κρίσιμο και καθοριστικό εργαλείο ερμηνεία και σχεδιασμού του μέλλοντος. Και κάποτε θα πρέπει να σκύβουμε με απόλυτο και ιερό σεβασμό στις διδαχές της. Η ιστορία μάς διαλαλεί: Όταν επικρατεί λαϊκισμός και δημαγωγία στην πολιτική, ένα μεγάλο πισωγύρισμα ακολουθεί. Και σήμερα βρισκόμαστε για άλλη μια φορά σε μια τέτοια ιστορική φάση. Διακινδυνεύουμε το ευρωπαϊκό μέλλον της χώρας μας. Τίποτα δεν έχει κριθεί οριστικά, αφού μετά την τετράμηνη παράταση του Μνημονίου θα έχουμε πάλι την ίδια πρόκληση.

lawrenceleemagnuson:Raoul Dufy (France 1877-1953)The Beach at Sainte-Adresse (1906) oil on canvas 76 x 97 cm Arp Museum Bahnhof Rolandseck, Remagen, Germany

Raoul Dufy (France 1877-1953), The Beach at Sainte-Adresse (1906)

  1. Δεν υπάρχουν σχόλια.
  1. No trackbacks yet.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: