Αρχείο

Archive for Μαρτίου 2015

Η αγωνία εκατοντάδων χιλιάδων μαθητών “απέναντι” στην προχειρότητα του Υπουργείου Παιδείας

31/03/2015 2 Σχόλια

amare-habeo:Konstantin-Ivan-Gorbatov_Village-russe-au-printemps

Konstantin-Ivan-Gorbatov_Village-russe-au-printemps

 

 

Του Νίκου Τσούλια

 

      Η αδιαφορία που επιδεικνύει η νέα ηγεσία του Υπουργείου Παιδείας απέναντι στα προβλήματα της εκπαίδευσης έχει καταδειχτεί από τις πρώτες ημέρες της θητείας της. Κανένα ουσιαστικό ιδεολογικό στίγμα, καμιά πολιτική πρόταση, κανένα σχέδιο για την εκπαίδευση δεν υπάρχει. Το μόνο που υπάρχει και περισσεύει είναι λόγια, λόγια, λόγια… Ακόμα και στα λειτουργικά ζητήματα, που δεν έχουν οικονομικό κόστος αλλά απαιτούν απλή διαχείριση, το Υπουργείο Παιδείας «απουσιάζει».

Διαβάστε περισσότερα…

Ειρωνεία και Ουμανισμός στο Encomium Moriae

31/03/2015 Σχολιάστε

lawrenceleemagnuson:

Henri Manguin (France 1874-1949)Intérieur, Lucile Manguin (fille de l’artiste) 1920  oil on canvas 92 x 72.8 cm

Henri Manguin (France 1874-1949)
Intérieur, Lucile Manguin (fille de l’artiste) 1920 

του Κώστα Κυριάκη

Τετάρτη, 14 Νοεμβρίου 2012

 

«Δεν υπάρχει αμφιβολία: αυτός είναι ο χρυσός αιώνας» (Μαρσίλιο Φιτσίνο)

«Πρέπει να ευχηθούμε καλή τύχη στον αιώνα αυτόν: θα είναι η χρυσή εποχή»

(Ντεζιντέριους Έρασμος)

«Τι αιώνας! Τι γραμματεία! Πόσο ευχάριστη είναι η ζωή!»

(Ούλριχ φον Χούττεν)

 

Ουμανισμός[1] και ουμανιστές

Το αίσθημα αισιοδοξίας και χαράς που ‘πληρώνει’ τους ουμανιστές του 14ου, 15ου και 16ου αιώνα, η προσδοκία της ευτυχίας και η πεποίθηση πως η γνώση οδηγεί στη χειραφέτηση του ανθρώπου είναι απότοκα της αναβίωσης των κλασικών γραμμάτων και της συνακόλουθης εκκοσμίκευσης της παιδείας.  Οι καταγωγικές ρίζες του ουμανιστικού κινήματος μπορούν να ανιχνευθούν, ήδη, στον 12ο αιώνα, με την αύξηση της σημασίας του ρόλου του διανοούμενου και των πανεπιστημίων.[2]  Η επιστημονική γνώση, σταδιακά, θα αυτονομηθεί από την εκκλησιαστική αυθεντία, αν και δεν θα αμφισβητηθεί ποτέ σοβαρά το κύρος και η αξία του παπικού θεσμού.  Μια δέσμη (ιστορικών και ψυχικών) φαινομένων, όπως η ανα-συγκρότηση των πόλεων, η διάθεση των ανθρώπων για επικοινωνία, η έκπτωση του μεταφυσικού μοντέλου κατασκευής του κόσμου κ. ά., που επισυμβαίνουν κατά τη διάρκεια του όψιμου Μεσαίωνα, θα λειτουργήσουν ως ριπίδι στην αναρρίπιση του ουμανιστικού ιδεώδους, δηλαδή μιας δεοντολογίας της ευγένειας του ανθρώπου.  Λίγο-λίγο ο άνθρωπος αρχίζει να ξεφεύγει από τον κλοιό του memento mori του Μεσαίωνα και να περνά στο memento vivere μιας νέας εποχής, που αναζητά τη δικαίωσή της σε οικείες δυνάμεις. 

          Η μέριμνα για τη μελέτη των αρχαίων γραμμάτων δεν ήταν καινοφανής ανακάλυψη του 14ου και 15ου αιώνα, αφού, από τον 8ο αιώνα, οι κλασικοί βρίσκονταν στον πυρήνα των προγραμμάτων σπουδών, στο πλαίσιο των μαθημάτων των ελευθέριων τεχνών, στα διάφορα ευρωπαϊκά πανεπιστήμια και κολέγια.  Ωστόσο, η αξία χρήσης ήταν διαφορετική, διότι “θεωρούνταν προσθήκη σε ένα αντιληπτικό πλαίσιο που είχε κυρίως διαμορφωθεί από θεολογικά ερωτήματα”.[3] Καθώς, όμως, κατά τη διάρκεια του όψιμου Μεσαίωνα, αρχίζουν να αναπτύσσονται και άλλα κέντρα πολιτικής και πολιτισμικής εξουσίας, εκτός από την εκκλησία, όπως των μοναρχικών αυλών και των αστικών πόλεων, οι κλασικοί καταλαμβάνουν κεντρική θέση στο φαντασιακό της εποχής.[4]  Έτσι αρχίζει ένα κυνήγι αρχαίων χειρογράφων και μια μίμηση αρχαίων τρόπων,[5] που σταδιακά θα οδηγήσει και στο μαρασμό του φαινομένου, τουλάχιστον στις πρωτογενείς εκδηλώσεις του.

          Μέσα σε αυτό το κλίμα θα διαμορφωθεί ένα νέο αξιακό πρότυπο ανθρώπου, το οποίο συνδυάζεται με ένα νέο πρότυπο λογιοσύνης, ορμητήριο του οποίου θα μπορούσε να θεωρηθεί η Αβινιόν[6] και ακμή του η Φλωρεντία.  Η εντατική καλλιέργεια της λατινικής γλώσσας και η επίμοχθη μελέτη της ελληνικής και εβραϊκής, με σκοπό την πληρέστερη κατανόηση των βιβλικών κειμένων,  μορφοποιούν ένα πεποιημένο ύφος, που θα μετατρέψει τα λατινικά σε νεκρή γλώσσα και θα οδηγήσει σε μαρασμό τη χριστιανική σκέψη. Παράλληλα, αναπτύσσονται και οι δημώδεις γλώσσες, οι οποίες θα αποδώσουν υψηλό λογοτεχνικό έργο και θα αποτελέσουν το εφαλτήριο για τη δημιουργία εθνικής λογοτεχνίας και άρα εθνικής συνείδησης. Αυτή η γλωσσική πολλαπλότητα των λογίων[7]  ενισχύεται και από τον γενικότερο “ανακατωμό” της εποχής που ευνοεί τα ταξίδια,[8] την επικοινωνία[9] και την όσμωση των ιδεών.[10]

Η καινούρια ηθική που θα εγκαθιδρύσει ο ουμανισμός εξακτινώνεται στην εμπέδωση της χριστιανικής πίστης, στην πολιτειακή ειρήνη και στην αναγέννηση των κλασικών γραμμάτων. Φορέας αυτής της ηθικής αναδεικνύεται ο λόγιος, άνθρωπος διπλής κατεύθυνσης, δηλαδή της μελέτης και της δράσης. Χαρακτηριστικός εκπρόσωπος της ουμανιστικής λογιοσύνης θεωρείται ο Έρασμος από το Ρότερνταμ της Ολλανδίας.  Ο Έρασμος αποδύεται στη μελέτη των κλασικών για να αναζητήσει και να εφαρμόσει ένα πρότυπο ερμηνείας των ιερών κειμένων διαφορετικό από την φιλοσοφία του Αβερρόη και του Αριστοτέλη ή του νομιναλισμού και του ρεαλισμού που κυριαρχούσαν στο Μεσαίωνα.  Έτσι με την εμβάθυνση στα κλασικά γράμματα επιχειρεί να ανανεώσει την θεολογία της εποχής του.[11]   Αν και κληρικός, τελικά, έζησε από το μεταφραστικό, συγγραφικό, εκδοτικό και παιδαγωγικό του έργο.  Έργο διφορούμενο που αποτυπώνει το διφορούμενο της εποχής του, μιας εποχής που “κυματίζει” ανάμεσα στο σοβαρό και στο αστείο, στην οξύτατη κριτική αλλά και στον σατιρικό τόνο.  Αυτό το ανάμεσα είναι και ο χώρος που θα ανθίσει η ρητορική της ειρωνείας (του).

Το λεκτικό σχήμα της ειρωνείας, ως δομικό στοιχείο της ποιητικής των κειμένων, δηλώνει, grosso modo, την ενδιάθετη αντίφαση ανάμεσα στο κειμενικό “φαίνεσθαι” και σε αυτό που πραγματικά είναι.  Η λειτουργία της ειρωνείας, με τις αδιάκοπες μεταμορφώσεις και τις συνεχείς οσμώσεις, κατοχυρώνει την πολυφωνία του κειμένου και ταυτόχρονα, επειδή λειτουργεί δια της φαινομενικής απουσίας, δηλαδή με τη δραστικότητα σκέψεων και συναισθημάτων που υπονοούνται ή αποσιωπούνται, αναπτύσσει με τον αναγνώστη μια σχέση συνενοχής. 

Η κλασική ρητορική ενίοτε ταυτίζει την αλληγορία με την ειρωνεία.  Έτσι το πέρασμα από την πρώτη, συνηθισμένος ρητορικός τόπος του Μεσαίωνα, στη δεύτερη δεν ήταν δύσκολο να συντελεστεί στα χρόνια της Αναγέννησης και του Ουμανισμού.  Οι λόγιοι αυτής της εποχής αρνούμενοι τις a priori αλήθειες ασκούν κριτική των πάντων και αντιλαμβάνονται τη διδακτική χρήση της ειρωνείας και των τεχνασμάτων της.  Με την υιοθέτηση της υπερβολής, της υποκριτικής άγνοιας ή αμφιβολίας και της ειρωνικής προσωποποίησης επιχειρούν μια συνολική κριτική του ανθρώπινου λόγου, ακόμα και αν υπονομεύουν τον δικό τους λόγο.

Encomium Moriae: Ειρωνεία και Ουμανισμός

Η εντατική ενασχόληση των ουμανιστών με τα κλασικά γράμματα θα κυοφορήσει μιμητικές τάσεις συναγωνισμού και άμιλλας προς τα πρότυπα του παρελθόντος.  Παράλληλα, η μέριμνα για τη γλώσσα γρήγορα θα τους οδηγήσει στην αντίληψη πως πρόκειται για ένα εκλεπτυσμένο μέσο κοινωνικής κριτικής (και πραχτικής), καθόλου ανώδυνο αν χρησιμοποιηθεί με τέχνη και μαεστρία.  Έτσι, με όπλα τη σάτιρα και την ειρωνεία σαρκάζουν ή στηλιτεύουν ή προσπαθούν να γεφυρώσουν τις αντιφάσεις της εποχής τους, καταφεύγοντας στα λογοτεχνικά είδη του διαλόγου, της ρητορείας ή του φανταστικού λόγου.

          Στο τελευταίο αυτό είδος, δηλαδή του φανταστικού λόγου και ιδιαίτερα του κωμικού εγκωμιασμού, που γίνεται με ηθοπλαστική πρόθεση,[12] ανήκει και το Μωρίας Εγκώμιον του Έρασμου.  Το έργο γράφεται καθ’ οδόν από την Ιταλία προς την Αγγλία, με σκοπό ο συγγραφέας να διασκεδάσει την πλήξη της διαδρομής, αλλά και να ελαφρώσει τους σωματικούς πόνους.  Όμως με το ρητορικό – ειρωνικό τέχνασμα της προσωποποίησης της  τρέλας ο Έρασμος, με υπόδειγμα την κριτική της πολιτείας από τον Λουκιανό,[13]  “συνειδητά στρέφεται εναντίον των τρωτών της εποχής του”.[14]

          Στις παραγράφους 49-52 του έργου του ο Έρασμος θρυμματίζει τον εφησυχασμό της αυταρέσκειας των διάφορων κοινωνικών κατηγοριών, που στην εποχή του λογαριάζονταν σαν σοφοί: γραμματικούς, ποιητές, ρήτορες, συγγραφείς, νομικούς μαζί με διαλεκτικούς, σοφιστές και, τέλος, φιλοσόφους.  Όλες αυτές οι κοινωνικές ομάδες, που υπηρετούν τη “φιλαυτία” και την “κολακεία” και κυνηγούν μια “αθάνατη φήμη”, με τη χάρη της τρέλας, που συσκοτίζει την αλήθεια των πραγμάτων, “φτάνουν σε […] ύψη ευδαιμονίας”[15] και “ζουν ευχάριστα”.[16] Ωστόσο, η ευδαιμονία και η ευχάριστη ζωή δεν προέρχονται από έναν βίο εντριβή και νουνεχή, αλλά είναι προϊόντα αφροσύνης και ψευδαίσθησης, που υποδαυλίζονται από το ίδιο το σινάφι, που “αλληλοσυγχαίρεται, αλληλοθαυμάζεται και αλληλοχαϊδεύεται”.  Με ύφος και τρόπο ειρωνικό και ενίοτε σαρκαστικό, ιδιαίτερα στην περιγραφή της ομάδας των γραμματικών, η τρέλα αποκαλύπτει την ανθρώπινη άγνοια, που παγιδεύεται στις αντανακλάσεις του φαίνεσθαι και λησμονεί το είναι των πραγμάτων.

Η προσωποποίηση της τρέλας που αγορεύει, δημιουργεί στο corpus του κειμένου μια διάσταση ανάμεσα στη διάνοια και το αίσθημά της, αποτελώντας και τη βασική πηγή της ειρωνείας του κειμένου.  Πρόκειται για ειρωνεία λεκτική, δηλαδή ειρωνεία που υποβάλλει νοήματα και αισθήματα που είναι αντίθετα από το νόημα των λέξεων με τις οποίες εκφράζεται, και κωδικοποιείται στα αντιθετικά ζεύγη “σοφία – ανοησία” και “τρέλα – σοβαρότητα”.  Με αυτό το διαρκές παιχνίδι των αντιθέτων το κείμενο βρίσκει το διπλό του στόχο, ο οποίος είναι, από τη μια, να κρίνει και να στηλιτεύσει καταστάσεις και φαινόμενα νοσηρά, και, από την άλλη, να τέρψει και να διδάξει, πράγμα που αποτελεί και βασικό αίτημα της εποχής της συγγραφής του.[17]

Τα ελαττώματα που φορτώνει ο Έρασμος “στο σβέρκο” των υπο – ομάδων των σοφών του είναι και δικά του ενίοτε.  Αυτή η τάση για αυτοκριτική εντάσσεται μέσα στο ειρωνικό πλαίσιο που σκιαγραφεί για το έργο και για τον εαυτό του.   “Κι έτσι γίνεται μια διασκεδαστική παρεξήγηση.  Ποτέ δεν ξέρεις ακριβώς ποιος μιλάει.  Είναι ο ίδιος ο συγγραφέας που μιλάει σοβαρά;  Είναι η τρέλα, που πρέπει, φυσικά, να της συγχωρηθούν κι οι πιο τολμηρές αυθάδειες;  Χάρη σ’ αυτό το διφορούμενο, ο Έρασμος δημιουργεί για τον εαυτό του μια θέση που τον κάνει άτρωτο και του επιτρέπει όλες τις τολμηρότητες.  Δεν είναι δυνατό να συλλάβεις την προσωπική του γνώμη […]”.[18]

Άλλωστε, ο Έρασμος συγκροτείται από αντιφάσεις που αποτυπώνονται τόσο στο έργο, όσο και στη ζωή του.  Αν και, ήδη, από το 1504 με το Enchiridion militis Christiani επιχειρεί να άρει αυτές τις αντιφάσεις, τελικά, θα συνεχίσει να ταλαντώνεται ανάμεσα στην αγάπη του για τα κλασικά γράμματα και στο πάθος του για τη χριστιανική πίστη, όπως αφήνει να διαφανεί και το Encomium Moriae.  Με τη διακωμώδηση[19] επιχειρεί να μετριάσει ή και να συμβιβάσει τις αντιμαχόμενες ομάδες του καιρού του: “καθολικούς και διαμαρτυρόμενους, συντηρητικούς και μεταρρυθμιστές, σχολαστικούς και “κικερωνικούς”, ηγεμόνες και κληρικούς”.[20]

          Ο Έρασμος εμφορείται από το ουμανιστικό ιδεώδες του καθόλου ανθρώπου, του homo universalis.  Δεν εμπίπτει, άρα, στο νοητικό του σύμπαν ο κατακερματισμός της γνώσης και της επιστήμης σε επιμέρους κατηγορίες και διασπάσεις.  Γι’ αυτόν, ο αληθινός σοφός είναι ο άνθρωπος που εμπνέεται από το πάθος της ολοκληρωμένης σύλληψης της υπάρχουσας γνώσης και όχι κομματιών του επιστητού, χωρίς, ωστόσο, να ερίζει για ζητήματα άλυτα,[21] εφόσον ο ανθρώπινος χρόνος είναι μετρημένος.  Παράλληλα, δείχνοντας υπομονή και ταπείνωση,  προσδοκά την αποκάλυψη της θείας αλήθειας.[22]  Άλλωστε, μόνο έτσι θα μπορέσει να προσπελάσει τα ιερά κείμενα και να γίνει κοινωνός τους.

Συμπεράσματα

Αν και με το Encomium Moriae ο Έρασμος υιοθετεί ένα ύφος ανάλαφρο και παιγνιώδες, την ίδια στιγμή, η ρητορική της ειρωνείας υπονομεύει τη διάσταση της χαράς,[23] εκφράζοντας με τον πλέον έκδηλο τρόπο την ερασμιακή αντίφαση, αντίφαση συνολική της εποχής του, που ενώ ήθελε και ήταν επαναστατική, ήταν, ταυτόχρονα, και παρέμενε αντεπαναστατική.

          Το ουμανιστικό κίνημα της Αναγέννησης, με τη διπλή του όψη, τόσο της σπουδής των αρχαίων γραμμάτων, όσο και της τοποθέτησης τού ανθρώπου στο επίκεντρο του ενδιαφέροντός του,[24] θα εκθρέψει τους μελλοντικούς ουμανισμούς της Μεταρρύθμισης και του Διαφωτισμού, θα εξαπλωθεί σε ολόκληρη σχεδόν την Ευρώπη και θα αποτελέσει το κρηπίδωμα της μετέπειτα πολιτισμικής της συνοχής και παράδοσης.

Βιβλιογραφία

Βάρσος, Γ., Ιστορία της Ευρωπαϊκής Λογοτεχνίας, τ. Α΄, Ιστορία της Ευρωπαϊκής Λογοτεχνίας.  Από τον 6ο έως τις αρχές του 18ου αιώνα, Πάτρα: ΕΑΠ 1999.

Εράσμου, Μωρίας Εγκώμιον, μτφρ. Στ. Τσίρκας, Αθήνα: Ηριδανός 1970.

Braudel, F., Γραμματική των Πολιτισμών, μτφρ. Α. Αλεξάκης, Αθήνα: ΜΙΕΤ 2001.

Burckhardt, J., Ο Πολιτισμός της Αναγέννησης στην Ιταλία, μτφρ. Μ. Τοπάλη, Αθήνα: Νεφέλη 1997.

Jacopin, P.,& Lagree, J., ΈρασμοςΟυμανισμός και γλώσσα, μτφρ. Μ. Τσαλέρας, Αθήνα: Πατάκης 1998.

Le Goff, J., Οι διανοούμενοι στο Μεσαίωνα, μτφρ. Μ. Παραδέλλη, Αθήνα: Κέδρος  2002.

Nicholas, D., Η εξέλιξη του Μεσαιωνικού κόσμου, μτφρ. Μ. Τζιαντζή, Αθήνα: ΜΙΕΤ 1999.

[1] Όρος λόγιος, δημιούργημα Γερμανών ιστορικών κατά τον 19ο αιώνα, βλ. Fernand Braudel, Γραμματική των Πολιτισμών, μτφρ. Α. Αλεξάκης, Αθήνα: ΜΙΕΤ 2001, σ. 464.

[2] Για τη γέννηση του διανοούμενου, καθώς και για το πέρασμα από τον πανεπιστημιακό στον ουμανιστή, βλ. Jacques Le Goff, Οι διανοούμενοι στο Μεσαίωνα, μτφρ. Μ. Παραδέλλη, Αθήνα: Κέδρος  2002.

[3]David Nicholas, Η εξέλιξη του Μεσαιωνικού κόσμου, μτφρ. Μ. Τζιαντζή, Αθήνα: ΜΙΕΤ 1999, σ. 701.

[4] Εν μέρει γιατί η αρχαιότητα θεωρείται πια ακίνδυνη, βλ. Jacob Burckhardt, Ο Πολιτισμός της Αναγέννησης στην Ιταλία, μτφρ. Μ. Τοπάλη, Αθήνα: Νεφέλη 1997, σ. 144.

[5] Στο ίδιο, σ. 135-141 και 150-158.

[6] Η Αβινιόν, έδρα της παπικής εξουσίας ως το 1376, αναζωογονείται με την εκεί παρουσία του Πετράρχη το 1337.  Η τεχνητή λέξη ουμανισμός, όσο και αυτή της Αναγέννησης, επικαλύπτονται στον χρόνο και στον χώρο, έχοντας κοινή αφετηρία το 1337 και κοινό τέλος το 1530,στη Φλωρεντία του Κοσμά των Μεδίκων, βλ. Fernand Braudel, Γραμματική των Πολιτισμών, ό. π. , σ. 469-471.

[7] Χαρακτηριστικό ως προς τη γλωσσική πολλαπλότητα των λογίων είναι και η μεταφραστική δραστηριότητα που καταθέτουν και που καταλήγει στην ανάκαμψη και επέκταση της γραπτής χρήσης των δημωδών γλωσσών, βλ. Γ. Βάρσος, Ιστορία της Ευρωπαϊκής Λογοτεχνίας, τ. Α΄, Ιστορία της Ευρωπαϊκής Λογοτεχνίας.  Από τον 6ο έως τις αρχές του 18ου αιώνα, Πάτρα: ΕΑΠ 1999, σ. 116-117.

[8] Η ιδιότυπη οικονομική σχέση των λογίων με τα πανεπιστήμια και τις μοναρχικές αυλές ευνοεί τα ταξίδια, βλ. Jacob Burckhardt, Ο Πολιτισμός της Αναγέννησης στην Ιταλία, ό. π. , σ. 146-149.

[9] Για παράδειγμα βλ. την ανάπτυξη της επιστολογραφίας, Γ. Βάρσος, Ιστορία της Ευρωπαϊκής Λογοτεχνίας, τ. Α΄, Ιστορία της Ευρωπαϊκής Λογοτεχνίας.  Από τον 6ο έως τις αρχές του 18ου αιώνα, ό. π., σ. 117.

[10] Ως προς αυτή την κατεύθυνση βοηθά και η εφεύρεση της τυπογραφίας.

[11] Βλ. Paul Jacopin & Jacqueline Lagree, Έρασμος.  Ουμανισμός και γλώσσα, μτφρ. Μ. Τσαλέρας, Αθήνα: Πατάκης 1998, σ. 23-29.

[12] Βλ. Εράσμου, Μωρίας Εγκώμιον, μτφρ. Στ. Τσίρκας, Αθήνα: Ηριδανός 1970, σ. 22.

[13] Φυσικά, ένα διακείμενο που θα μπορούσε να έχει στο μυαλό του ο Έρασμος είναι το 14ο και 15ο βιβλίο του De genealogia Deorum του Βοκκάκιου, στο οποίο ο ποιητής – φιλόλογος καταπολεμά με οξύ τρόπο τους επιπόλαιους αδαείς νεαρούς ουμανιστές, σοφιστές θεολόγους, φιλάργυρους νομομαθείς, μοναχούς επαίτες κ. ά., βλ. Jacob Burckhardt, Ο Πολιτισμός της Αναγέννησης στην Ιταλία, ό.π., σ. 143.

[14] Από το κείμενο του Mesnard P., Erasme ou le Christianisme critique (1969), όπως παρατίθεται στην εισαγωγή του Στ. Τσίρκα στο βιβλίο: Εράσμου, Μωρίας Εγκώμιον, ό. π., σ. 22.

[15] Στο ίδιο, σ. 104.

[16] Στο ίδιο, σ. 107.

[17] Βλ. Γ. Βάρσος, Ιστορία της Ευρωπαϊκής Λογοτεχνίας, τ. Α΄, Ιστορία της Ευρωπαϊκής Λογοτεχνίας.  Από τον 6ο έως τις αρχές του 18ου αιώνα, ό. π., σ. 118-119.

[18] Στέφαν Τσβάιχ, Έρασμος, μτφρ. Γ. Μπεράτη, Αθήνα: Γκοβόστης χ. χ., σ.

[19]Πολύ συχνά, ό,τι δεν πετυχαίνουν τα πιο γερά επιχειρήματα, το κάνει ένα τρελό χωρατό με γέλια”, βλ. Εράσμου, Μωρίας Εγκώμιον, ό. π., σ. 105.

[20] Στο ίδιο, σ. 21.

[21][…] τόσο που έρχονται στα χέρια για το τίποτα (πως το λένε της κατσίκας, τρίχα ή μαλλί;) κι απ’ την πολλή συζήτηση πέφτουν μίλια έξω απ’ την αλήθεια”, στο ίδιο, σ. 108.

[22] Βλ. Paul Jacopin-Jacqueline Lagree, Έρασμος.  Ουμανισμός και γλώσσα, ό. π., σ.97.

[23] Ήδη από την πρώτη τριακονταετία του 16ου αιώνα άνθρωποι κατηφείς θα καταλάβουν τη σκηνή του δυτικού κόσμου, βλ. Fernand Braudel, Γραμματική των Πολιτισμών, ό. π. , σ. 476.

[24] Η ιδέα ότι μέλημα του ουμανισμού είναι ο άνθρωπος ίσως αντλείται από το ρεαλισμό των πλαστικών τεχνών, βλ. David Nicholas, Η εξέλιξη του Μεσαιωνικού κόσμου, ό.π., σ. 705.

 

http://constantinoskyriakis.blogspot.gr/2012/11/normal-0-false-false-false_14.html

 

lawrenceleemagnuson:

Mary Fedden (UK 1915-2012)Green Grapes (1978) oil on canvas 61 x 50.8 cm

Mary Fedden (UK 1915-2012)
Green Grapes (1978)

Η κυβέρνηση στη χώρα των θαυμάτων…

30/03/2015 Σχολιάστε

Του Νίκου Τσούλια

 

      Η Αλίκη βρέθηκε στη χώρα των θαυμάτων χωρίς να το καταλάβει. Διάβαζε το παραμύθι της και εντελώς χαοτικά εισήλθε σε έναν παράξενο κόσμο, όπου η πραγματικότητα ήταν εντελώς διαφορετική από ό,τι την ήξερε. Ζούσε σε μια περίεργη μακαριότητα, σε έναν μετασχηματισμένο κόσμο των ζώων…

Διαβάστε περισσότερα…

Ολόκληρη η επιστολή Τσίπρα στη Μέρκελ

30/03/2015 Σχολιάστε

Vincent van Gogh - Cafe Terrace, Place du Forum, Arles

Vincent van Gogh – Cafe Terrace, Place du Forum, Arles

Διαβάστε την ιστορική επιστολή του κ. Τσίπρα προς την κ. Μέρκελ,
το “ιδεολογικό μανιφέστο” της αριστερής κυβέρνησης με στόχο
την ανατροπή της Γερμανικής κυριαρχίας στην Ευρώπη,
των αγορών και του καπιταλισμού!
Πρόκειται για ένα ντοκουμέντο εθνικής αξιοπρέπειας και προοδευτικής πολιτικής!

15 Μαρτίου 2015

Στην Καγκελάριο της Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της Γερμανίας, κ. Άγκελα Μέρκελ

Σας γράφω για να σας εκφράσω τη βαθιά μου ανησυχία για τις εξελίξεις μετά τη συμφωνία του Eurogroup της 20ής Φεβρουαρίου, δύο ημέρες πριν από την οποία είχε προηγηθεί επιστολή από τον υπουργό Οικονομικών μας που παρουσίαζε μια σειρά από ζητήματα που έπρεπε να επιλύσει το Eurogroup. Ζητήματα τα οποία θεωρώ πολύ σημαντικά, μεταξύ των οποίων και την ανάγκη:

Διαβάστε περισσότερα…

Άτιτλο (Φαίνονται στερεώματα με το βρεμένο φεγγάρι…)

29/03/2015 Σχολιάστε

Τάκης Γραμμένος,

III

Φαίνονται στερεώματα με το βρεμένο φεγγάρι.
Χρυσή βροχή από άσπρα λουλούδια
γεννάει ηλεκτρικές λάμπες στις οδούς.
Βαρύ φθινόπωρο στον Στρυμόνα.
Ο Ξέρξης στρατοπεδεύει στον κήπο του ρόδου.
Νομίσματα στα χέρια των νεκρών και κεράκια
γλώσσες φωτός στα κεφάλια τους
στους καθρέφτες των οικογενειαρχών φωνές
ο λαός βλέπει τραγωδίες νυχθημερόν
στις στολές των απερχομένων
ο ήλιος ράβει άστρα και βροχή
όπως το πένθος των γλάρων στα πανιά
και μιαν αχλή στα μάτια των ιδεολόγων.
Πού είναι το φεγγάρι;
Βαρύ φθινόπωρο στο Στρυμόνα.
Οι άγιοι κλαίνε αίματα.
Ο ποιητής με τήβεννο στη φωτογραφία.

Από τη συλλογή Αποκαλυπτικά της Εσπερίας (1991)

http://www.translatum.gr/forum/index.php?topic=11285.msg139154#msg139154

Κατηγορίες:ποιήματα Ετικέτες: ,

Τσιτσάνης, ο ξεχωριστός, ο αγαπημένος, ο αρχηγός

29/03/2015 Σχολιάστε

 

Τσιτσάνης, ο ξεχωριστός, ο αγαπημένος, ο αρχηγός

Τα τραγούδια του Βασίλη Τσιτσάνη συνδέθηκαν απόλυτα με το κοινωνικό και πολιτικό γίγνεσθαι

100 χρόνια από τη γέννησή του

Γ. Νταλάρας, ΤΟ ΒΗΜΑ, 04/01/2015

Διαβάστε περισσότερα…

Γλυκιά μου Άνοιξη: Είσαι πάντα στην ψυχή μας και στα όνειρά μας!

28/03/2015 Σχολιάστε

Van Gogh

Του Νίκου Τσούλια

      Πώς μπορείς κάθε φορά να ανασταίνεις μορφές και μορφές της ζωής μέσα από τα σκοτάδια και τα κρύα του χειμώνα; Πώς έρχεσαι και επανέρχεσαι στον αιώνα τον άπαντα κουβαλώντας την ομορφιά και τη γοητεία της φύσης; Πώς ανοίγεις της καρδιάς μας την τρυφερότητα με τις τόσες και τόσες γοητευτικές εκφράσεις σου;

Διαβάστε περισσότερα…

The top 10 fictitious biographies

28/03/2015 Σχολιάστε

Tilda Swinton in Orlando

 

True lies … Tilda Swinton as Orlando in Sally Potter’s 1992 film adaptation of Virginia Woolf’s novel. Photograph: Liam Longman

From Nabokov to Woolf to Coetzee, novelist Jonathan Gibbs selects the best imaginary lives presented as the real thing

Jonathan Gibbs, theguardian.com, Wednesday 27 August 2014

Διαβάστε περισσότερα…

Κατηγορίες:βιβλία Ετικέτες: , , ,

Αναμόρφωση

27/03/2015 Σχολιάστε

H. Holbein the Younger. The Ambassadors (1533)

Σαίξπηρ

Κάθε ουσία καημού έχει είκοσι ίσκιους που
φαίνονται σαν καημός ο ίδιος, μα δεν είναι
της λύπης μάτι, γυαλιστό με τύφλας δάκρυα
σπάζει το ολάκερο ένα, σε πολλά αντικείμενα,
σαν πολυσκοπικές εικόνες, που, αν τις βλέπεις ίσα,
φαίνονται σκέτη σύγχυση αν στραβά, διακρίνεις
μορφές το ίδιο και η γλυκιά σου μεγαλειότης
κοιτάζοντας στραβά τον μισεμό του αφέντη σου
βλέπεις θλίψης σκιές που ο ίδιος δεν τις έχει
που, αν το ιδείς ίσα, είν’ ίσκιοι μόνον απ’ το ανύπαρχτο.

(Ο Βασιλιάς Ριχάρδος ο Β’,
Πράξη Β’, Σκηνή 2,σ.47, μτφρ. Β. Ρώτας. Αθήνα: Ίκαρος)

 

http://constantinoskyriakis.blogspot.gr/2014/11/blog-post.html

Κατηγορίες:λογοτεχνία Ετικέτες: ,

Εγώ και η βιβλιοθήκη

27/03/2015 1 Σχολιο

Library at Melk Abbey in Austria

Του Νίκου Τσούλια

      Είναι σχέση πάθους και αγάπης, είναι σχέση ερωτική και πνευματική. Είναι βέβαια και σχέση παρακολουθητική, γιατί τροφοδοτείται από την ίδια τη σχέση μου με το βιβλίο ή πιο ορθά είναι τελικά η ίδια η σχέση μου με εκείνη του βιβλίου.

Διαβάστε περισσότερα…

Το μάθημα της νεωτερικότητας

27/03/2015 Σχολιάστε

Art start ... Venice Biennale.

Art start … Venice Biennale. Photo: AFP

14η Μπιενάλε Αρχιτεκτονικής της Βενετίας

ΤΟΥ ΤΑΚΗ ΚΟΥΜΠΗ, Η ΑΥΓΗ, 5.7.2014

Fundamentals,  Catalogue, La Biennale di Venezia. 14th international Architecture Exhibition, Marsilio editori, Βενετία 2014, σελ. 576

Στις 7 Ιουνίου, υπό τον τίτλο «Fundamentals» («Τα θεμελιώδη»), άνοιξε τις πύλες της η 14η Μπιενάλε Αρχιτεκτονικής της Βενετίας, η οποία έχει καταστεί από το 1980 ο ομφάλιος λώρος της αρχιτεκτονικής παράστασης. Τότε που ο μεταμοντέρνος εστέτ διευθυντής της Πάολο Πορτογκέζι έθετε την εναρκτήρια θεατρική σκηνή της «Strada Novissima» ως αφετηρία για τη νομιμοποίηση του επερχόμενου καθεστώτος της παγκόσμιας αρχιτεκτονικής. Με τίτλο «Η Παρουσία του Παρελθόντος» και με τη συμμετοχή είκοσι περίπου μεταμοντέρνων “αστέρων”, η πρώτη Μπιενάλε επιχειρούσε να πλήξει αμείλικτα τον μοντερνισμό και το νεωτερικό καθεστώς του. Μεταξύ των καλεσμένων και το γραφείο ΟΜΑ του τωρινού γενικού επιτρόπου, ολλανδού Ρεμ Κούλχαας.

Διαβάστε περισσότερα…

Σχολεία προς άγραν μαθητών / μαθητριών!

26/03/2015 Σχολιάστε

Του Νίκου Τσούλια

      Όταν μια κοινωνία παρακμάζει επί πολύ, η παρακμή της είναι μάλλον καθολική και κραταιά. Όταν μια πολιτεία διαβρώνει την ορθολογική της λειτουργία και τις ουμανιστικές της αξίες, τότε δύσκολα θα βρεθεί θεσμός της που να εξαιρείται απ’ αυτή τη γενική τάση. Επιπλέον, θεωρώ ως κοινή πεποίθησή μας ότι η κρίση της χώρας μας είναι κρίση γενική και όχι μόνο οικονομική ή πολιτική / κομματική. Είναι κρίση του πολιτισμού μας και της κουλτούρας μας.

Διαβάστε περισσότερα…