Αρχική > εκπαίδευση, εκπαιδευτικός > Εκπαιδευτικός αυταρχικής ή φασιστικής συμπεριφοράς;

Εκπαιδευτικός αυταρχικής ή φασιστικής συμπεριφοράς;

Farmhouse in Provence-Vincent Van Gogh oil on canvas - Click Image to Close

Farmhouse in Provence-Vincent Van Gogh

Του Νίκου Τσούλια

      Μπορεί ένας εκπαιδευτικός να εκβάλλει κακία και αυταρχισμό γενικότερα στη ζωή του και ταυτόχρονα να διαπαιδαγωγεί ή και απλώς να διδάσκει; Το ερώτημα αυτό μου έχει γεννηθεί εδώ και πολλά χρόνια στη σκέψη μου και μπορώ να ισχυριστώ ότι υπάρχει σαφής απάντηση.

      Αλλά πριν την εξετάσουμε ας τεθεί και ένα άλλο παράλληλο ερώτημα. Μπορεί να υπάρξει ένας εκπαιδευτικός φασιστικής νοοτροπίας και να υπηρετεί τα παιδαγωγικά προτάγματα και τα μεγάλα δημοκρατικά και ανθρωπιστικά ιδεώδη; Το ερώτημα αυτό μου γεννήθηκε με αφορμή την κατάθεση ψηφοδελτίου με παράταξη της «Χρυσής Αυγής» στις εκλογές των Υπηρεσιακών Συμβουλίων των καθηγητών / καθηγητριών τον Νοέμβριο του 2014 στη Θεσσαλονίκη. Βεβαίως θα πρέπει κανείς να αναλύσει πιο απλά την εκδοχή αυτή – αν υπάρχει κατ’ αρχήν εκπαιδευτικός με φασιστική νοοτροπία – και μάλλον να δώσει θετική απάντηση αφού το φασιστικό μόρφωμα έχει μια σημαντική απήχηση στην ελληνική κοινωνία – περί του 10% – και οι εκπαιδευτικοί ως τμήμα της κοινωνίας θα έχουν και αυτοί μια έστω μικρότερη συμμετοχή.

      Τα ερωτήματα που ετέθησαν είναι – κατά τη γνώμη μου – κρίσιμα και καθοριστικά για την εκπαιδευτική λειτουργία. Προφανώς τα δύο ερωτήματα δεν είναι της ίδιας πολιτικής και εκπαιδευτικής ποιότητας και θα πρέπει να εξεταστούν ξεχωριστά, παρά το γεγονός ότι υπάρχει ένα κοινό νήμα που τα ενώνει. Ας δούμε την πρώτη περίπτωση του αυταρχικού εκπαιδευτικού. Ιστορικά ο αυταρχισμός στην εκπαίδευση παρουσιάστηκε και ως επίσημη εκδοχή της πολιτείας και αποτέλεσε ένα ισχυρό εργαλείο χειραγώγησης του ανθρώπου μέσα από την πιο αθώα έκφραση κοινωνικής λειτουργίας, της αγωγής των παιδιών και των εφήβων. Έχει λοιπόν τις ρίζες του και στη χώρα μας και έχει αφήσει σημάδια στη γενικότερη νοοτροπία της ελληνικής κοινωνίας και περισσότερο στους κόλπους της οικογένειας (ειδικά με την πρακτική του ξυλοδαρμού των παιδιών), αφού στο σχολείο ο εκδημοκρατισμός μόλις κατά τα διάρκεια κυρίως της δεκαετίας του 1980 διαμόρφωσε «θεσμικό δίκτυο» προστασίας απέναντι σε κάθε μορφή αυταρχισμού.

      Ωστόσο, μπορεί να υπάρχουν εκπαιδευτικοί που να υπηρετούν την αυταρχικότητα με καλυμμένους τρόπους. Αλλά πέραν τούτου, αρκεί και μια συνθήκη. Αν ο εκπαιδευτικός δεν διαπνέεται από κουλτούρα αγάπης και παιδαγωγικής ευθύνης, αν δεν αγαπάει τα παιδιά, το σχολείο, την αγωγή, την πνευματική καλλιέργεια και την ελευθερία είναι βέβαιο ότι θα εξωτερικεύσει το σκηνικό της κακίας και του αυταρχισμού του. Συχνά η νοοτροπία αυτή είναι παράλληλη με μια ενδεχόμενη επιστημονική και εκπαιδευτική ανεπάρκειά του. Σε μια τέτοια περίπτωση κάνει την αδυναμία του και την ελλειμματικότητά του επιταγή πειθαρχίας και εκπαιδευτική δύναμη, που δήθεν πολεμάει τον λαϊκισμό και την ελευθεριότητα των ηθών. Κρύβεται το ελάττωμά του ουσιαστικά πίσω από την επίδειξη αυστηρότητας και της τήρησης κανόνων!

      Αλλά το αντίδοτο για το λαϊκισμό ή για την ενδεχόμενη χαλάρωση των παιδαγωγικών λειτουργιών στο σχολείο δεν είναι ο αυταρχισμός και η επίδειξη πυγμής αλλά ο ορθολογισμός και η κουλτούρα της αγάπης προς τα παιδιά – όπως πολύ σωστά τόνιζε ο μεγάλος παιδαγωγός Τζον Ντιούι -, είναι η καλλιέργεια και η συστηματική προαγωγή των ανθρωπιστικών αξιών και των δημοκρατικών ιδεών. Ο δρόμος αυτός της αγάπης για το παιδί και της παιδαγωγικής ευθύνης και της παιδαγωγικής ελευθερίας – όπως έχει επισημάνει και ο Αλέξανδρος Δελμούζος – είναι δρόμος πολύ πιο δύσκολος από κάθε άλλον αλλά είναι και δρόμος ομορφιάς!

      Τι γίνεται αν στο σχολείο υπάρχει εκπαιδευτικός με φασιστική νοοτροπία; Αν είναι ακόμα και απλός εκφραστής φασιστικών ιδεών, τότε προφανώς δεν έχει θεσμική θέση μέσα στο σχολείο. Ακόμα και ο όρκος που δίνει ο νεοδιοριζόμενος εκπαιδευτικός κάνει απόλυτα σαφές ότι θα υπηρετεί τους νόμους της πολιτείας και τα δημοκρατικά ιδεώδη. Αλλά πέραν τούτου, θα μπορούσε κάποιος να θεωρηθεί ότι μπορεί να διαπαιδαγωγήσει αν προωθεί τη «μηχανή του θανάτου» και τη βαρβαρότητα του φασισμού και του ναζισμού; Ποιος γονέας θα επέτρεπε να δηλητηριάζεται η παιδική ψυχή και η εφηβική κουλτούρα με τη μαύρη προπαγάνδα, την προπαγάνδα κατά της ζωής και κατά της «εικόνας» του ανθρώπου;

      Ακόμα και τα πιο απλά δείγματα έκφρασης φασιστικής αντίληψης στο σχολείο πρέπει να αντιμετωπίζονται εν τη γενέσει τους. Τόσο η Διεύθυνση του σχολείου και ο Σύλλογος Διδασκόντων όσο και ο Σύλλογος Γονέων και Κηδεμόνων και οι Μαθητικές Κοινότητες έχουν πρώτιστο καθήκον να απομονώνουν και να «εκδιώκουν» κάθε σχετικό φαινόμενο, η δε Πολιτεία θα πρέπει να προχωράει με αποφασιστικότητα σε ό,τι προβλέπει η σχετική νομοθεσία μας.

      Αλλά και το ζήτημα της αυταρχικότητας είναι μείζον παιδαγωγικό θέμα. Η εκδήλωση αυταρχικότητας δεν είναι μόνο θέμα ενός συγκεκριμένου εκπαιδευτικού, αλλά βαραίνει όλο το Σύλλογο των Διδασκόντων και κατ’ επέκταση το ίδιο το σχολείο., γι’ αυτό πρέπει να αντιμετωπίζεται θεσμικά και συλλογικά με τον πιο απόλυτο παιδαγωγικό τρόπο. Κάθε στάση ενδοτικότητας ή αδιαφορίας ή αποσιώπησης των φασιστικών κυρίως αλλά και των αυταρχικών συμπεριφορών απαξιώνει και επιβαρύνει ακόμα και αυτούς που ιδεολογικά και κοσμοθεωρητικά αντιτίθενται σ’ αυτήν την αντιπαιδαγωγική βαρβαρότητα.

Auvers-sur-Oise-Vincent Van Gogh oil on canvas - Click Image to Close

Auvers-sur-Oise-Vincent Van Gogh

Advertisements
  1. Δεν υπάρχουν σχόλια.
  1. No trackbacks yet.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: