Αρχική > πολιτική > Γεωστρατηγικές ανακατατάξεις και ιστορική εξέλιξη (β΄μέρος)

Γεωστρατηγικές ανακατατάξεις και ιστορική εξέλιξη (β΄μέρος)

File:World Map 1689.JPG

World map (1689, Amsterdam)

Του Νίκου Τσούλια

      Είδαμε στο πρώτο μέρος του θέματός μας το γενικό πλαίσιο των γεωστρατηγικών ανακατατάξεων και τις δυσκολίες προσέγγισής τους. Ωστόσο, υπάρχουν αρκετά δεδομένα που μπορούν να συνεργήσουν σε μια γενική κατανόηση των σημερινών τάσεων και αυριανών εξελίξεων.

      Στον τομέα της οικονομίας σαφώς αναδεικνύεται ως νέα δυναμική αναπτυξιακή ενότητα η Κίνα. Ας δούμε μια σχετική αναφορά του προέδρου της Ομοσπονδιακής Τράπεζας του Σεντ Λούις – μία από τις 12 περιφερειακές ομοσπονδιακές τράπεζες που συναποτελούν την Ομοσπονδιακή Τράπεζα των ΗΠΑ (FED) – James Bullard στην «The Wall Street Journal». «Έκανε λόγο για «ένα κοντινό μέλλον όπου την οικονομική ηγεμονία του πλανήτη θα έχουν η Κίνα και η Ινδία» και κάλεσε σε σύσφιξη των οικονομικών δεσμών μεταξύ ΗΠΑ, Ευρώπης και Ιαπωνίας, ώστε να μπορέσουν να τις ανταγωνιστούν: «Ο κόσμος πιστεύει ότι το ενδεχόμενο αυτό αφορά τα επόμενα 50 – 75 χρόνια, όμως πιθανότατα απέχει μόλις 20 ή 25 χρόνια, περίπου», είπε και πρόσθεσε πως «θα πρέπει να αλλάξουμε τον τρόπο που βλέπουμε τον κόσμο καθώς οι ΗΠΑ δεν θα κατέχουν μόνιμα την παγκόσμια ηγεμονία»… Σήμερα, η οικονομία της Κίνας βρίσκεται περίπου λίγο πάνω από το μισό μέγεθος των ΗΠΑ, σύμφωνα με τα στοιχεία του ΔΝΤ, καθώς το ΑΕΠ της το 2013 έφτασε τα 8,9 τρισ. δολάρια έναντι 16,7 τρισ. δολάρια των ΗΠΑ. Ωστόσο, η κινεζική οικονομία το 2013 εμφάνισε αναπτυξιακούς ρυθμούς της τάξης του 7,5% όταν εκείνη των ΗΠΑ μετά βίας προσέγγισε το 3%. Ένα στοιχείο που αξίζει προσοχής είναι το γεγονός ότι η Κίνα αποτελεί σήμερα τον μεγαλύτερο ξένο κάτοχο αμερικανικού χρέους. Το κρατικό χρέος των ΗΠΑ ξεπερνά τα 17 τρισ. δολάρια, από τα οποία το 1,276 τρισ. οφείλονται στην Κίνα, ενώ δεύτερη έρχεται η Ιαπωνία με 1,108 τρισ. (στοιχεία Αυγούστου 2013). Όπως έχει από πλείστους αναλυτές εξηγηθεί, η αγορά τίτλων του αμερικανικού δημοσίου από την κινεζική κυβέρνηση εντάσσεται στη γενικότερη στρατηγική ενίσχυσης των εξαγωγών της, καθώς καταφέρνει να διατηρεί υψηλά την αξία του δολαρίου έναντι του δικού της νομίσματος κι έτσι να διατηρεί χαμηλά τις τιμές των προϊόντων και αγαθών που εξάγει»[i].

      Στον τομέα της ενέργειας τα πράγματα είναι πιο σύνθετα και πάντως εδώ η Ρωσία του Πούτιν εμφανίζεται να έχει προνομιακή σχέση αφού το φυσικό αέριό της έχει πολλές προοπτικές συμμετέχοντας με πάνω από το 25% επί των παγκόσμιων αποθεμάτων και παρέχοντας ήδη στην Ευρώπη μερίδιο 70%! Δεν είναι καθόλου τυχαίο το γεγονός ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση και ιδίως η Γερμανία στο ζήτημα αυτό διαφοροποιείται έντονα από τη στάση των Η.Π.Α. αφού η οικονομία τους εξαρτάται από τη ροή του φυσικού αερίου.

      Στις νέες τεχνολογίες η εικόνα είναι πιο καθαρή αφού οι Η.Π.Α. δεν φαίνονται στο ορατό μέλλον να χάνουν την πρωτοκαθεδρία τους. Η πολύχρονη μάλιστα μυστική παρακολούθηση των ηγετών της Ευρώπης από τις υπηρεσίες των Η.Π.Α. – που θυμίζει εποχές του πάλαι ποτέ Ψυχρού Πολέμου – καταδεικνύει την αδυναμία των ηγεσιών των ευρωπαϊκών κρατών να αυτονομηθούν από την υψηλή επικυριαρχία των Η.Π.Α. και στον τομέα αυτό. Όσο η επιστημονική και τεχνολογική έρευνα «βασιλεύει» στην άλλη όχθη του Ατλαντικού σε σχέση με τις άλλες οικονομικές δυνάμεις δεν φαίνεται ότι θα αλλάξουν οι συσχετισμοί στον τομέα της τεχνολογίας. Στα τρόφιμα τα πράγματα είναι πιο σύνθετα, αν και εδώ η Βιοτεχνολογία αναμένεται να παίξει σημαντικό ρόλο στην όλη εξέλιξη του ζητήματος.

      Ο κόσμος αλλάζει και αλλάζει ραγδαία και εν πολλοίς με απρόβλεπτο τρόπο. Μπορεί το κυρίαρχο φαινόμενο της παγκοσμιοποίησης να γίνεται με την κυριαρχία του διεθνούς κεφαλαίου και να υπηρετεί τα συμφέροντα της κυρίαρχης τάξης, μπορεί η σφαίρα της οικονομίας να έχει αποικίσει σε μεγάλο βαθμό την πολιτική και την κοινωνία, αλλά η ιστορία ποτέ δεν γραφόταν με τη μια «πλευρά του ποταμού».

      Υπάρχουν τα κοινωνικά κινήματα και οι κοινωνικές δυνάμεις που ήδη διαμορφώνουν το δικό τους πλαίσιο αναφοράς και δράσης. Υπάρχουν τα επιμέρους πολιτισμικά «παραδείγματα» που αντιστέκονται στη χοάνη της ομογενοποίησης της αγοράς και επιζητούν την αναπαραγωγή και τον μετασχηματισμό των δικών τους χαρακτηριστικών. Υπάρχουν οι μορφωτικές και πνευματικές παρακαταθήκες των Διαφωτισμών και του Ορθολογισμού που είναι πάντα ισχυρές στις συνειδήσεις λαών και πολιτών.

      Υπάρχει η κουλτούρα της αμφισβήτησης που έχει βαθιές ρίζες στα αρχέτυπα της Δυτικής σκέψης – άλλωστε «σ’ έναν κόσμο που βασίζεται στη δυναμική επικοινωνία, η άκαμπτη εξουσία, η εξουσία που προέρχεται μόνο από τα πάνω προς τα κάτω χάνει το δυναμισμό της»[ii]. Υπάρχει, τέλος, η δυναμική του ουμανιστικού αξιακού πεδίου της αλληλεγγύης, του σεβασμού της διαφορετικότητας, της δικαιοσύνης, της ισότητας και της ελευθερίας που είναι συστατικό στοιχείο της κοινωνίας της νεωτερικότητας και οι λαοί δεν πρόκειται να το χάσουν γιατί είναι η ίδια η ψυχή τους.


[i] http://www.rizospastis.gr/story.do?id=7900800&publDate=6/4/2014

[ii] Γκίντενς, Α. (2002), Ο κόσμος των ραγδαίων αλλαγών, Αθήνα: Μεταίχμιο, σ. 119

 

World map (from Dutch Bible). ca. 1687

 

 

  1. Δεν υπάρχουν σχόλια.
  1. No trackbacks yet.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: