Αρχική > πολιτισμός > Η Ελλάδα του πολιτισμού

Η Ελλάδα του πολιτισμού

Του Νίκου Τσούλια

      Η αρχαιολογική σκαπάνη στην Αμφίπολη βρίσκεται σε έναν πολιτισμικό οργασμό εδώ και αρκετό καιρό και έχει στραμμένα επάνω στα ευρήματά της όχι απλά και μόνο το μάτι των ειδικών επιστημόνων αλλά και το παγκόσμιο ενδιαφέρον. Ένα σημαντικότατο «παράθυρο» στον κόσμο της αρχαιότητας έχει ανοίξει και όλοι περιμένουμε με θαυμασμό και με συγκίνηση τα πορίσματα των ερευνών.

      Και δεν πρόκειται για μια υπόθεση ελληνικού βεληνεκούς αλλά για μια υπόθεση παγκόσμια, γιατί μέσα απ’ αυτή την ιστορία των σημαντικών αρχαιολογικών ευρημάτων θα φωτιστεί μια κρίσιμη εποχή στην ιστορία της Μεσογείου αλλά και της ανθρωπότητας. Όσο και αν κάποιοι καλοθελητές επιστήμονες βιάστηκαν να μειώσουν την αίγλη της ανακάλυψης μεταθέτοντας την εποχή αναφοράς της από την Μακεδονική περίοδο σε αντίστοιχη Ρωμαϊκή όλοι περιμένουμε ότι ένα νέο φως στο παρελθόν της περιοχής μας και πρωτίστως στο παρελθόν της χώρας μας θα δώσει καινούργια χαρακτηριστικά στο πολιτισμικό τοπίο του λαού μας.

      Το ίδιο διάστημα ένα άλλο αρχαιολογικό σκηνικό με νέα σημαντικά ευρήματα είναι σε εξέλιξη. Το ναυάγιο των Αντικυθήρων δίνει καινούργια αρχαιολογικά στοιχεία, τα οποία θα δώσουν νέο έναυσμα διαλόγου και έρευνας γύρω από τον μηχανισμό των Αντικυθήρων, τον πρώτο υπολογιστή στην ιστορία του ανθρώπου. Και εδώ αξίζει να σημειωθεί ότι το ενδιαφέρον είναι παγκόσμιο και οι επιστήμονες ευελπιστούν ότι κάποια στιγμή θα επιλύσουν το όλο ζήτημα.

      Σ’ όλη τη χώρα υπάρχουν αρχαιολογικοί χώροι με μια θαυμαστή πυκνότητα και θεωρώ προσωπικά – και προφανώς κάπως αυθαίρετα – ότι η Ελλάδα είναι μοναδική ως προς την αρχαιολογική βαρύτητα σε σχέση με τις άλλες χώρες. Κάθε περιοχή μας είναι και ένα αρχαιολογικό σκηνικό, ένας απέραντος αρχαιολογικός χώρος. Όλη η Ελλάδα είναι μια μαρτυρία πολιτισμού, ένα παράθυρο στην ιστορία, μια εικόνα αυτογνωσίας μας. Και πρέπει να σημειωθεί ότι ένα μεγάλο μέρος του αρχαιολογικού μας πεδίου είναι άγνωστο. Είμαι βέβαιος ότι αν δοθούν περισσότεροι οικονομικοί πόροι στην αρχαιολογική έρευνα, τα ευρήματα θα είναι πολύ περισσότερα. Σε όποιο μέρος της χώρας μας ρωτήσεις τους υπεύθυνους των Αρχαιολογικών Εφοριών θα σου αναφέρουν τις ανεκπλήρωτες έρευνες και τα ισχυρά στοιχεία νέων χώρων και νέων ευρημάτων που προσδοκούν … να έλθουν στο φως. Στην αρχαία Ήλιδα, για παράδειγμα, υπάρχει μια τέτοια εικόνα εκκρεμότητας. Αλλά δεν είναι μόνο η πυκνότητα του αρχαιολογικού συνεχούς που αναφέρεται σ’ όλη την Ελλάδα. Είναι η καλλιτεχνική, η αισθητική, η πολιτισμική και η επιστημονική σπουδαιότητα των αρχαιολογικών ευρημάτων που κάνουν το όλο πολιτισμικό και ιστορικό παρελθόν της χώρας μας τόσο φορτωμένο, τόσο φωτεινό.

      Ωστόσο, ένας λαός και μια χώρα δεν μπορούν να αρκούνται στο ένδοξο παρελθόν. Οφείλουν πρώτα – πρώτα να το τιμούν τόσο μέσα από τη σημερινή θεσμική παιδεία τους όσο και μέσα από τη γενικότερη πνευματική καλλιέργειά τους. Οφείλουν να αναδείξουν το όλο πολιτισμικό φορτίο, γιατί είναι πάντα μια υπόθεση όλης της ανθρωπότητας. Ο τουρισμός μας δεν μπορεί να στηρίζεται μονομερώς στη φυσική ομορφιά της γης μας αλλά και στο όλο πολιτισμικό σκηνικό. Αλλά για να αναδείξουμε το μεγαλείο του πολιτισμού μας πρέπει να το γνωρίζουμε πολύ καλά εμείς και να το τιμούμε. Πώς μπορεί να γίνει όμως αυτό όταν ακόμα και η απλή επισκεψιμότητά μας στους αρχαιολογικούς χώρους μας και στα Μουσεία μας είναι φοβερά ελλειμματική για να μην πούμε σχεδόν ανύπαρκτη και εξαντλείται στην σχολική μας και μόνο εμπειρία;

      Αλλά οφείλουμε πρώτα απ’ όλα να δημιουργούμε έναν σύγχρονο πολιτισμό που θα έρχεται σα συνέχεια του ιστορικού παρελθόντος και θα δημιουργεί το μέλλον μας με αυθεντικό τρόπο. Η Ελλάδα του πολιτισμού δεν μπορεί να είναι χώρα της κρίσης και της ξένης εποπτείας. Δεν αρκεί να αλλάξουμε το πολιτικό μας σύστημα. Χρειαζόμαστε περισσότερη δουλειά και περισσότερη επινοητικότητα, καλύτερη οργάνωση της κοινωνίας μας και πιο ορθολογική συμπεριφορά στους θεσμούς μας και στις προσωπικές και στις συλλογικές μας λειτουργίες.

      Η Ελλάδα του πολιτισμού δεν είναι μόνο το «άψυχο» μέρος της ιστορίας μας. Είναι και η ζωντανή γλωσσική μας συνέχεια, που κρύβει πολλές δυνατότητες στα γράμματα και στις τέχνες, στην επιστήμη και στη φιλοσοφία. Αν είχαμε επίγνωση του πνευματικού μας πλούτου (από τον Όμηρο, τον Αριστοτέλη, τον Πλάτωνα, τον Αρχιμήδη, το Σωκράτη κλπ κλπ), αν είχαμε ενστερνιστεί τα βαθύτερα νοήματα και τον φοβερό ορθολογισμό των αρχαίων Ελλήνων σαφώς το σημερινό μας τοπίο θα ήταν πολύ διαφορετικό. Είναι σίγουρα απόλυτα θετικό να αναπτυχθεί η πολιτισμική μας «βιομηχανία» – αν και θεωρώ τον όρο κάπως αδόκιμο -, αλλά αν δεν εγγράψουμε στη συνείδησή μας και στη συλλογική μας λειτουργία την ουσία του αρχαίου ελληνικού πνεύματος, δεν μπορούμε να διαμορφώσουμε έναν σύγχρονο δημιουργικό πολιτισμό. Εδώ πρέπει να στρέψουμε τα μάτια της ψυχής μας, εδώ πρέπει να καλλιεργήσουμε την κοινωνική και την εθνική μας αυτογνωσία.

      Η ίδια η γλώσσα μας – η γλώσσα του Ομήρου, των μεγάλων φιλοσόφων και στοχαστών όλου του Δυτικού πολιτισμού – ως συστατικό στοιχείο σκέψης και κουλτούρας, πολιτισμού και δημιουργίας είναι μια δυναμική αφετηρία για την έρευνα και την αναζήτηση, για την πνευματική ανάταση και τον συλλογικό αγώνα.

 

 

 

 

 

 

Οι φωτογραφίες είναι από τα ευρήματα της Αμφίπολης

  1. Δεν υπάρχουν σχόλια.
  1. No trackbacks yet.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: