Αρχική > πολιτισμός > Η μαγεία του χορού

Η μαγεία του χορού

Του Νίκου Τσούλια

      Ο χορός έχει θεϊκή καταγωγή, αφού ήταν μέρος του λατρευτικού στερεώματος των πρώτων κοινωνιών μας. Οι ρίζες του ανευρίσκονται στις ρίζες του ανθρώπινου είδους. Ξεκίνησε από τις μακρινές ζωικές μας πηγές.

     Ίσως να αποτελεί και έναν κοινό κρίκο με άλλα είδη του ζωικού βασιλείου, αφού οι ρυθμικές κινήσεις των σωμάτων πολλών πουλιών και ζώων αναζητούν μια ξεχωριστή εκδήλωση του φαινομένου της ζωής. Τα πρώτα του σκιρτήματα είναι ενστικτώδη που επιχειρούν να γίνουν έκφραση βούλησης και συναισθηματικής εκδήλωσης.

      Είναι ο ίσως ο πιο πανανθρώπινος ενιαίος συνεκτικός ιστός που δηλώνει τη θέληση του ανθρώπου να νιώσει και να εκφράσει τη μαγεία και τη χαρά της ζωής. Είναι το κορυφαίο «πανηγύρι» του ανθρώπου. Είναι μια τελετουργία που βαστάει χιλιάδες χρόνια τώρα και θα βαστάει όσο ο άνθρωπος ζει και αναπνέει. Σύμφωνα με τον Maurice Bejarts ο χορός είναι μια από τις σπάνιες ανθρώπινες δραστηριότητες όπου ο άνθρωπος δίνεται ολοκληρωτικά: σώμα, καρδιά και πνεύμα. Ο χορευτής βρίσκεται σε κατάσταση μέθης και μέθεξης.

     Η έκσταση που αισθάνεται είναι αυτή που τον οδηγεί σε τόπους και χρόνους μαγείας και ομορφιάς. Όταν κάποιος χορεύει, υμνεί τη ζωή, την ομορφιά, την ανθρώπινη ιδιότητα, νιώθει ένα ερωτικό σκίρτημα ή μια ξεχωριστή ψυχική ανάταση. Το σώμα του και το πνεύμα του είναι «ένα», όπως πραγματικά ενιαία έχουν δημιουργηθεί από της εξέλιξης το μακρόχρονο ταξίδι. Εδώ αποκαθίσταται η διασπασμένη ενότητά μας, που τόσο βίαια έχουν προκαλέσει στο ανθρώπινο «είναι» η θρησκεία και η ηθικολογία κατά πρώτο λόγο και η φιλοσοφία και η επιστήμη κατά δεύτερο λόγο.

      «O χορός γεννήθηκε από πολλές και διαφορετικές ανάγκες του ανθρώπου: να ξορκίσει τους φόβους του, να εξευμενίσει τους θεούς, να εκφράσει τον έρωτά του και κυρίως να επικοινωνήσει. Από τότε, πολλά πράγματα άλλαξαν, ο χορός όμως παραμένει ακόμα πανταχού παρών… Στην ελληνική αρχαιότητα ο χορός κατείχε σημαντική θέση στη θρησκεία, στην εκπαίδευση και στη ζωή. Για μας σήμερα παρουσιάζει μεγάλες δυσκολίες προσέγγισης, γιατί οι πληροφορίες που έχουμε είναι είτε φιλολογικές είτε εικονιστικές, ενώ ο χορός είναι κίνηση και ρυθμός.

     Τους περισσότερους αρχαίους ελληνικούς χορούς τους γνωρίζουμε μόνο από το όνομα χάρη στις γραπτές πηγές. Η μουσική που τους συνόδευε έχει χαθεί. Από την εικονιστική παρουσίαση του χορού μπορούμε να συλλάβουμε μόνο “μια στιγμή”. Η ερμηνεία των απεικονίσεων είναι μια υποθετική αποκρυπτογράφηση. Τα τεκμήρια, τα αγγεία στην περίπτωση μας, δεν κατασκευάστηκαν για μας αλλά για τους ανθρώπους της εποχής τους, για τους οποίους είχαν αξία και νόημα»[i].

      Δεν νομίζω να υπάρχει λαός σ’ όλη την ιστορία του ανθρώπου που δεν ανήγαγε το χορό ως την πιο σημαντική εκδήλωση χαράς και ψυχικής ευφορίας, ως μια κοινωνική τελετουργία μέσα από την οποία κάθε άτομο συλλειτουργεί με τα άλλα με αδιόρατους αλλά πανίσχυρους δεσμούς. «Οι Ινδοί, προκειμένου να προσφέρουν στο θεό Ήλιο πρωινή ή εσπερινή θυσία και προσευχή, αντί να το κάνουν, έστρεφαν προς την ανατολή και τον χαιρετούσαν χορεύοντας. Οι Αιθίοπες άρχιζαν την μάχη, αφού πρώτα χόρευαν. Οι ευγενέστατοι Ρωμαίοι ιερείς, οι Σάλιοι, χόρευαν με πολλή τέχνη στους δρόμους της Ρώμης, μια ορισμένη εποχή, ένοπλους πολεμικούς χορούς, για να τιμήσουν τον Άρη, τον Δία, τον Ιανό και τους άλλους μεγάλους θεούς τους. Οι Έλληνες πίστευαν ότι ο χορός ήταν δώρο των θεών προς τον άνθρωπο για να μπορεί να ξεχνιέται, μέσω αυτού, από τους κόπους και τις θλίψεις της ζωής του. Περιγραφές χορού συναντάμε σε αρχαιότατα κείμενα και ήδη στον Όμηρο, τον βρίσκουμε σε πλήρη άνθηση, με αποκορύφωμα ασφαλώς της τελειοποίησής του την κλασσική εποχή.

     Σύμφωνα με την μυθολογία, ο Δίας σώθηκε από την μανία του πατέρα του Κρόνου, χάρη στον χορό των Κουρητών, και τον θόρυβο που έκαναν τα ξίφη τους καθώς χτυπούσαν τις ασπίδες τους. Η Αθηνά επινόησε πρώτη τον πυρρίχιο πολεμικό χορό, για να γιορτάσει τη νίκη της ενάντια στους Τιτάνες. Θρησκευτικοί ήταν οι χοροί «γυμνοπαιδίαι» των Αρχαίων Σπαρτιατών, τους οποίους χόρευαν σε τακτές μέρες, γυμνοί χορευτές, για να τιμήσουν τον Απόλλωνα την Άρτεμη και τη Λητώ. Εξ άλλου η μυθολογία διέθετε ειδική έφορο του χορού την μούσα Τερψιχόρη, ενώ ακόμα και ο Σωκράτης αισθάνονταν ιδιαίτερη κλίση στο χορό και τον απολάμβανε με ευχαρίστηση»[ii].

      Ο χορός δίνει τη μοναδική δυνατότητα στον άνθρωπο να εκφραστεί αυθεντικά και ολοκληρωμένα, να απελευθερώσει την ψυχή του από τη συμβατικότητα και από τα τόσα και τόσα στερεότυπα που καθηλώνουν τη ζωτικότητά της. Στο χορό δεν υπάρχουν οι ατέλειωτες διακρίσεις που τέμνουν πολλαπλά την έννοια του κοινωνικού ανθρώπου. Εδώ ο άνθρωπος εκφράζει την ταυτότητά του, την αντίληψή του για τη ζωή με το δικό του, απόλυτα μοναδικό τρόπο.

     Εδώ η ομορφιά και η νεότητα εκδηλώνουν είτε τους ερωτικούς ύμνους είτε τα βάσανα και τις δυσκολίες της ζωής χωρίς φτιασιδώματα, με τον πιο αυθεντικό και γνήσιο τρόπο. Πόσες φορές δεν αντιλαμβανόμαστε τον εαυτό μας να παρασύρεται σε μια ερωτική φαντασίωση θαυμάζοντας μια γυναίκα που λικνίζεται στους μουσικούς ρυθμούς με έναν τρόπο απόλυτα δημιουργικό και καλλιτεχνικό. Ναι, ο χορός είναι τέχνη που αποκαλύπτει τον έρωτα και την ομορφιά, τον άνθρωπο και τη ζωή. Τι πιο μαγευτικό;


[i] http://www.naousanews.gr/index.php?option=com_content&view=article&id=6430:29-&catid=52:2010-06-10-20-25-53&Itemid=59

[ii] http://paroutsas.jmc.gr/dances/

Κατηγορίες:πολιτισμός Ετικέτες: , , , ,
  1. Δεν υπάρχουν σχόλια.
  1. No trackbacks yet.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: