Αρχική > πολιτική > Έχουμε προεόρτια Ψυχρού πολέμου;

Έχουμε προεόρτια Ψυχρού πολέμου;

 

Derek Hampson, From Cairo to the Gulf of Mexico

 

Του Νίκου Τσούλια

      Ο Ψυχρός πόλεμος που ακολούθησε τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο χαρακτηριζόταν από την ένταση μεταξύ των δύο στρατιωτικών Συμφώνων, του ΝΑΤΟ και εκείνου της «Βαρσοβίας», με αιχμές στο μεν κρατικό επίπεδο τις Η.Π.Α. και την πρώην Σοβιετική Ένωση στο δε οικονομικο-πολιτικο-ιδεολογικό επίπεδο, τον καπιταλισμό και τον κομμουνισμό.

      Ο εν λόγω Ψυχρός πόλεμος πέρασε από φάσεις έντασης, και ιδιαίτερα απ’ εκείνη του Κόλπου των Χοίρων, αλλά και από φάσεις ύφεσης ιδιαίτερα με την Οστπολιτίκ του Βίλυ Μπραντ στη Δ. Γερμανία. Η ουσιαστικότερη αντιπαράθεση υπήρξε στην επέκταση των ζωνών επιρροής των δύο Συμφώνων στο λεγόμενο Τρίτο Κόσμο, αν και το Κίνημα των Αδεσμεύτων διαμόρφωσε ένα σκηνικό εν μέρει υπέρβασης του διπολισμού του μεταπολεμικού κόσμου.

      Σήμερα με την κατάρρευση του Ανατολικού στρατοπέδου και με την ισχυρότατη κυριαρχία του Διεθνούς Κεφαλαίου έχοντας ως αιχμή το όχημα της Παγκοσμιοποίησης το σκηνικό έχει αλλάξει άρδην. Στο πολιτικό και στρατιωτικό πεδίο υπάρχει επικράτηση των Η.Π.Α., αρκεί να λάβουμε υπόψη μας ότι και ο ρόλος του Ο.Η.Ε. έχει γίνει συμβολικός όσο ποτέ άλλοτε. Στο οικονομικό πεδίο ναι μεν ο Δυτικός κόσμος έχει το πάνω χέρι λόγω της επικράτησής του επί των θεσμικών εργαλείων της «αγοράς» (Διεθνής Τράπεζα, Ο.Ο.Σ.Α. κλπ) αλλά η ταχέως αναπτυσσόμενη Κίνα έχει αρχίζει να αμφισβητεί το σημερινό δυτικότροπο παραγωγικό εποικοδόμημα με σοβαρές προοπτικές ενίσχυσής της για πρωταγωνιστικό ρόλο στο άμεσο μέλλον. Στο πολιτισμικό πεδίο η επικράτηση της Δύσης τείνει να αποκτά παγκόσμια χαρακτηριστικά και για πρώτη φορά μπορεί κάποιος να μιλάει για εκδυτικισμό του Κόσμου. Τέλος, στο πεδίο της επιστήμης και της τεχνολογίας η εικόνα είναι επίσης ξεκάθαρη με το Δυτικό κόσμο να δίνει το δικό του στίγμα.

      Ο σημερινός κόσμος είναι πιο ειρηνικός από εκείνον του παραδοσιακού Ψυχρού πολέμου; Δύσκολα κάποιος μπορεί να απαντήσει θετικά, αρκεί να σημειωθεί το γεγονός ότι οι εστίες πολέμου στην ανθρωπότητα έχουν πολλαπλασιαστεί υπέρμετρα, ενώ το εμπόριο των όπλων – που προδικάζει και νέες εστίες ανάφλεξης – γνωρίζει τεράστια άνθηση. Σήμερα η κύρια παγκόσμια αντιπαράθεση εμφανίζεται να έχει το σχήμα «Η.Π.Α. εναντίον Ισλαμισμού». Πρόσχημα εμφανίζεται η τρομοκρατία, αλλά οι κύριες αιτίες παραμένουν αφενός ο έλεγχος των ενεργειακών πηγών της Μέσης Ανατολής και αφετέρου η εδραίωση της ηγεμονίας των Η.Π.Α. Το σύγχρονο μεγάλο δράμα της ανθρωπότητας, η Παλαιστίνη, εξακολουθεί να είναι η μεγάλη ανοιχτή και αιμάσσουσα πληγή της ανθρωπότητας που ο αμερικάνικος ιμπεριαλισμός τη βαστάει ανοιχτή με δεκάδες χιλιάδες αθώα θύματα εδώ και αρκετές δεκαετίες.

      Σήμερα προστίθενται και νέα κεφάλαια έντασης στη διεθνή σκηνή. Η κρίση της Κριμαίας και το πρόβλημα της Ουκρανίας επαναφέρει στην πρώτη γραμμή της αντιπαράθεσης τις Η.Π.Α. και την Ευρωπαϊκή Ένωση εναντίον της Ρωσίας. Εδώ τα πράγματα ναι μεν έχουν ως πρώτη ύλη τις οικονομικές κυρώσεις και τον κρατικό έλεγχο στην εισαγωγή των προϊόντων, αλλά κανείς δεν μπορεί να γνωρίζει πού μπορεί να οδηγήσει μια περαιτέρω κλιμάκωση. Ο Πούτιν απέναντι στον κλοιό της Δύσης έχει δύο δυνατά όπλα, την εξασφάλιση της ισχυροποίησής του στο εσωτερικό της χώρας του αφού εμφανίζεται ως εγγυητής των συμφερόντων της και τη ροή του φυσικού αερίου προς τις χώρες της Ευρώπης.

      «Επιστρέφουμε στον Ψυχρό πόλεμο;», αναρωτιόταν με ένα εμπεριστατωμένο άρθρο ο έγκυρος αναλυτής των διεθνών πραγμάτων Θ. Κουλουμπής στην «ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ» (10.8.2014). Και, μεταξύ άλλων, δίνει τη δική του εκτίμηση όσον αφορά την επικινδυνότητα της σημερινής διεθνούς πολιτικής σκηνής. «Καθ’ όλη τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου τον 20ό αιώνα, η ένοπλη ειρήνη διατηρήθηκε κάτω από την ομπρέλα του πυρηνικού τρόμου. Οι αναθεωρητικές βλέψεις και επιθυμίες του κομμουνιστικού στρατοπέδου έπρεπε να αναβληθούν για ένα χρόνο και για έναν κόσμο χωρίς πυρηνικά. Σήμερα, 69 χρόνια μετά τις φονικές πυρηνικές εκρήξεις πάνω από τη Χιροσίμα και το Ναγκασάκι, εμφανίζεται ένας νέος αστάθμητος παράγοντας που προοπτικά μπορεί να εξελιχθεί εφιαλτικά. Αφορά άτομα και οργανώσεις με άκαμπτες και χιλιαστικές πεποιθήσεις και με την ιδεολογία του μονοπωλίου της απόλυτης αλήθειας στις σκέψεις αυτοκτονικών τρομοκρατών. Η απόκτηση πυρηνικών εκρηκτικών από μια οργάνωση τύπου Αλ Κάιντα είναι ίσως η μεγαλύτερη πρόκληση (μαζί με τη φτώχεια και τις ασθένειες που συντηρούν επαναστατικές δυνάμεις στον Τρίτο Κόσμο) για το σύνολο των κατοίκων του πλανήτη μας».

      Το μεγάλο πρόβλημα της ανθρωπότητας σήμερα είναι η εξάπλωση της φτώχειας σε δισεκατομμύρια κατοίκους της Αφρικής, της Ασίας, της Λατινικής Αμερικής αλλά και σε ευρείες ζώνες του Δυτικού κόσμου. Οι οικονομικές ανισότητες ποτέ στην ιστορία της ανθρωπότητας δεν ήσαν τόσο έντονες. Όσο παραμένει αυτή η ζοφερή εικόνα της εξαθλίωσης και οξύνεται το κλίμα στη διεθνή σκηνή από την πολεμική μηχανή των δυνάμεων της αγοράς καμιά ειρήνευση δεν μπορεί να επιτευχθεί αλλά και καμιά ηγεμονία δεν μπορεί να επικρατήσει.

 

Derek Hampson, Liverpool ’64
  1. Δεν υπάρχουν σχόλια.
  1. No trackbacks yet.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: