Αρχική > εκπαίδευση > Επιστολή στο νέο Υπουργό Παιδείας

Επιστολή στο νέο Υπουργό Παιδείας

Viviano Codazzi, Arch of Constantine, Rome

 

Του Νίκου Τσούλια

Κύριε Υπουργέ

      Θα ξεκινήσω κάπως ανορθολογικά. Ας δούμε ποιοι μπορεί να είναι οι παράγοντες που οδηγούν σε βέβαιη αποτυχία τη θητεία ενός πολιτικού όταν είναι επικεφαλής του Υπουργείου Παιδείας. Πρώτον, η απουσία ουσιαστικού σχεδίου για τις ανάγκες και τις προτεραιότητες της θεσμικής εκπαίδευσης. Δεύτερον, η έλλειψη οικονομικών πόρων τόσο για τη στοιχειώδη λειτουργία σχολείων και πανεπιστημίων όσο και για τις καινοτομίες και για τις γενικότερες μεταρρυθμίσεις που απαιτεί η ζώσα και σύνθετη εκπαιδευτική πραγματικότητα. Τρίτον, η ανάπτυξη «επιθετικής» αντίληψης και πρακτικής απέναντι στους εκπαιδευτικούς. Θεωρώ δε ότι αν συνυπάρχουν και οι τρεις παράγοντες, τότε ο δρόμος προς την αποτυχία είναι «εξασφαλισμένος».

      Ας έλθουμε τώρα στο δέον γενέσθαι. Και κατ’ αρχήν ποια μπορεί να είναι η γενικότερη νοοτροπία όσον αφορά την προϋπάρχουσα εκπαιδευτική πολιτική. Εδώ διατυπώνονται δύο ακραίες εκδοχές, οι οποίες και πρέπει να αποφεύγονται, η πλήρης κατεδάφιση της τρέχουσας εκπαιδευτικής / θεσμικής πολιτικής αφενός και η απόλυτη διατήρηση του υπάρχοντος θεσμικού πλαισίου αφετέρου. Προφανώς και η μια και η άλλη θεώρηση δεν είναι ορθολογικές και δεν υπάρχει κανένα νόημα για να υιοθετηθούν.

      Η διαμόρφωση μιας σύγχρονης εκπαιδευτικής πρότασης στην εκπαίδευση είναι μια πολύ δύσκολη υπόθεση. Οι έντονοι μετασχηματισμοί στον πολιτισμό, στην κοινωνία και στην οικονομία αλλά και η ισχυρά διεθνοποιημένη εικόνα του σύγχρονου πολιτισμού προκαλούν μια διαρκή «terra incognita» στην εκπαίδευση. Ως εκ τούτου απαιτείται α) συγκροτημένη επιστημονική έρευνα για την ανάπτυξη σχεδίου εθνικής εκπαιδευτικής πολιτικής, β) συστηματική μελέτη των εκπαιδευτικών συστημάτων των άλλων χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης αλλά και των πορισμάτων των σχετικών διεθνών μορφωτικών οργανισμών (UNESCO…) και των συνεδρίων των διεθνών εκπαιδευτικών οργανώσεων (Education International…) και γ) ενεργός συμμετοχή των εκπαιδευτικών φορέων και των τριών βαθμίδων στην επεξεργασία του όλου σχεδίου. Υπάρχει μια κρατούσα νοοτροπία ότι αρκεί μια «διοικητικού παρέμβαση» προκειμένου να αναπτυχθεί μια κάποια μεταρρυθμιστική εκπαιδευτική πολιτική. Πρόκειται για ένα επαναλαμβανόμενο πολιτικό «λάθος», που ταλαιπωρεί διαχρονικά την ουσία της εκπαίδευσης. Αυτή η νοοτροπία έχει και άλλα αρνητικά συμπαρομαρτούντα: α) τη διαρκή ενασχόληση με το σύστημα πρόσβασης και με τις εξετάσεις, β) την εμμονή στο ότι αλλαγή στο σχολείο σημαίνει μόνο αλλαγή στα σχολικά βιβλία και στα αναλυτικά προγράμματα, γ) στην πλήρη αγνόηση της παιδαγωγικής και της πολιτισμικής διάστασης του σχολικού γίγνεσθαι και δ) στην αντιμετώπιση των εκπαιδευτικών ως απλών υπαλλήλων, ως εφαρμοστών ενός «εξωτερικού» γι’ αυτούς σχεδίου.

      Αλλά για να διαμορφωθεί ένα σχέδιο μακρόπνοης εκπαιδευτικής πολιτικής που να ανταποκρίνεται στα «σημεία των καιρών», εκτός των προηγουμένων, απαιτείται ένα επιτελείο ατόμων με γνώσεις της σχολικής πραγματικότητας και κυρίως με άποψη για τα εκπαιδευτικά πράγματα και όχι, όπως συνήθως γίνεται, ένα «σώμα» μονίμων αποσπασμένων, κομματικού ή προσωπικού εκλογικού μηχανισμού σας, που αγνοεί την «αύρα» της σχολικής αίθουσας και για το μόνο που νοιάζεται – εκτός από το να μην είναι στο σχολείο – είναι να λέει αυτό που διαισθάνεται ότι θέλετε να ακούσετε εσείς…

      Και ενώ είναι πράγματι πολύ δύσκολο να διαμορφωθούν τα κύρια σημεία μιας εκπαιδευτικής μεταρρύθμισης στο πεδίο της εφαρμοσμένης πολιτικής, εξίσου δύσκολο είναι να σχεδιαστούν και να αντιμετωπιστούν τα απλά και τα καθημερινά ζητήματα της σχολικής ζωής. Εδώ οφείλω να σημειώσω κάτι που η διεθνής αλλά και η ελληνική επιστημονική βιβλιογραφία τονίζει με πολύ έμφαση ότι η «απόσταση από το Υπουργείο μέχρι τη λειτουργία της σχολικής αίθουσας είναι πολύ μεγάλη» και αν οι σχεδιαστές που εισηγούνται και τα πιο απλά πράγματα δεν έχουν γνώμη και γνώσεις για το σχολείο – κάτι που είναι μια συνηθισμένη κατάσταση -, τότε όχι μόνο η αποτυχία μιας πολιτικής είναι δεδομένη αλλά επιπλέον προκαλούνται επιπρόσθετα προβλήματα στην απλή λειτουργία των σχολείων.

      Ενδεικτικά αξίζει να αναφερθεί το εξής πολύ πρόσφατο στοιχείο. Την ημέρα που σχεδόν όλα τα λύκεια της χώρας συνεδρίαζαν και έβγαζαν τα αποτελέσματα για την Α΄λυκείου και για τη Β΄λυκείου (25 Ιουνίου) με έναν μάλλον τυχαίο τρόπο στα σχολεία προέκυψε μια «εντολή» ότι επίκειται εντός της ημέρας νέα ρύθμιση για τη βαθμολογική βάση των μαθημάτων των φυσικών επιστημών (φυσικής, χημείας και βιολογίας). Το σημείωμα ανέφερε τα εξής:

Αξιότιμοι Διευθυντές. Θα θέλαμε να σας ενημερώσουμε ότι στο ΠΣ myschool εφαρμόστηκε το ΠΔ 68/2014 για Α΄ ΓΕΛ, Α΄εσπερινό ΓΕΛ, Β΄ εσπερινό ΓΕΛ. Μέχρι τώρα, στις Φυσικές Επιστήμες, αν ο μαθητής σε ένα από τα κλαδικά μαθήματα (Φυσική, Χημεία, Βιολογία) είχε βαθμό κάτω από τη βάση, τότε παραπεμπόταν στο μάθημα. Πλέον, αν σε ένα από τα κλαδικά μαθήματα (Φυσική, Χημεία, Βιολογία) έχει βαθμό κάτω από τη βάση, αλλά ο βαθμός του μαθήματος «Φυσικές Επιστήμες» (που προκύπτει από τα 3 κλαδικά μαθήματα) είναι πάνω από τη βάση, τότε ο μαθητής προάγεται. Παρακαλείστε να προβείτε σε νέα έκδοση αποτελεσμάτων”.

Ομάδα Υποστήριξης myschool

     Ωστόσο, πολλά σχολεία ήδη είχαν βγάλει αποτελέσματα με ό,τι προέβλεπε το υπάρχον θεσμικό πλαίσιο. Υπάρχουν μερικά κρίσιμα ερωτήματα. Το εν λόγω σημείωμα έχει νομική / θεσμική ισχύ, όταν δεν αντιστοιχεί σε κάποιου είδους νομοθετική πρόβλεψη; Πώς θα προσδιορίζεται η έννοια της νομιμότητας, με σημειώματα που τροποποιούν αυθαίρετα το υπάρχουν  θεσμικό πλαίσιο; Τι γνώμη αποκομίζουν μαθητές / μαθήτριες (και οι γονείς τους) όταν τη μια στιγμή βλέπουν να περνάνε κάποιο μάθημα ή να παραπέμπονται για επαναληπτικές εξετάσεις τον Σεπτέμβριο και την αμέσως επόμενη στιγμή να αλλάζει το σκηνικό; Είναι πασίδηλο ότι οι σχεδιαστές της “Τράπεζας θεμάτων” και του νέου συστήματος πρόσβασης δεν το είχαν μελετήσει επαρκώς ή μάλλον ήταν φοβερά άσχετοι με την εκπαιδευτική πραγματικότητα. Γιατί πώς μπορεί να αιτιολογηθεί ο πολύ μεγάλος αριθμός των ανεξεταστέων και των χαμηλών βαθμολογιών της Α΄ Λυκείου που προσομοιάζουν με εκείνες των πανελλαδικών εξετάσεων της Γ΄ Λυκείου παρά με τις κλασικές βαθμολογίες των ενδοσχολικών εξετάσεων;  Πάντως όταν οι εκπαιδευτικοί στα σχολεία βλέπουν μια ασύγγνωστη ελαφρότητα και μια περισσή προχειρότητα, τότε είναι βέβαιοι από την απλή και μόνο εμπειρία τους ότι η «υπόθεση είναι χαμένη».

Κύριε Υπουργέ

      Ο προκάτοχός σας «ποτέ δεν κατάλαβε» σε ποιο υπουργείο ήταν. Του αρκούσε η πυγμή της εξουσίας, γιατί δεν είχε «πρόταση» για την παιδεία. Για την ιστορία της εκπαίδευσης είναι βέβαιο ότι θα χρεωθεί με τη διάλυση σημαντικών τομέων της δημόσιας εκπαίδευσης, ότι δεν ανταποκρίθηκε στοιχειωδώς στο ρόλο του. Ο οποιοσδήποτε δρόμος μιας έστω επιμέρους επιτυχίας στο θεσμό της εκπαίδευσης οφείλει να περιλαμβάνει – εκτός των όσων προαναφέρθηκαν – μια κουλτούρα διαλόγου με τους εκπαιδευτικούς φορείς, μια κουλτούρα «μορφωτικού και παιδαγωγικού παραδείγματος» μετριοπάθειας και ουσίας που θα στοχεύει στην ανάπτυξη ενός σχολείου του πολιτισμού και της παιδείας.

Frans Jansz Post, Brazilian Scene: A Sugar Mill

  1. Δεν υπάρχουν σχόλια.
  1. No trackbacks yet.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: