Αρχική > πολιτική > Να υπερβούμε το έλλειμμα της δημοκρατίας

Να υπερβούμε το έλλειμμα της δημοκρατίας

 

File:Serebryakova Harvest 1915.jpg

Zinaida Serebriakova, The Harvest,1915

 

 

 

Του Νίκου Τσούλια

      Η δημοκρατία είναι το πιο όμορφο και το πιο δίκαιο πολίτευμα στην ιστορία του ανθρώπου. Η δημοκρατία έχει μια διαρκή ακτινοβολία, δεν εξαντλείται ποτέ, πάντα έχει ανοιχτούς ορίζοντες για συνεχή διεύρυνση των ορίων της. Καλεί τους ανθρώπους σε ένα παιχνίδι δημιουργικού στοχασμού και κοινωνικών και πολιτικών πρωτοβουλιών για εμβάθυνση του περιεχομένου της, που τελικά αφορά τη συγκρότηση της συλλογικής και της προσωπικής ζωής μας.

      Η δημοκρατία μοιάζει με ανοχύρωτη χώρα. Δεν έχει τείχη. Δεν στηρίζεται στην πυγμή και στον αυταρχισμό. Η δύναμή της είναι στην ελευθερία και στη βούληση των πολιτών. Η αίγλη της και η δυναμική της ερείδονται στο όραμά της, στην έννοια του κοινού καλού, στην προαγωγή των συμφερόντων των λαού και της κοινωνίας. Είναι σε συνεχή αναδιάρθρωση, γιατί τείνουμε στην τελειότητά της με έναν ασύμπτωτο τρόπο. Η δημοκρατία είναι γεμάτη ευαισθησίες, ίσως γι’ αυτό να είναι και η ίδια ευαίσθητη, αμφίσημα ευαίσθητη, να ψυχανεμίζεται στις πιο λεπτές αναζητήσεις του ανθρώπου και της κοινωνίας αλλά και να είναι λεπτεπίλεπτη ως προς μια βίαιη πολιορκία της.

      Η ανθρώπινη κοινωνία προκαλεί συνέχεια αποκλεισμούς και περιθωριοποιήσεις. Οι ανισότητες και η αδικία, οι στείρες αντιπαραθέσεις και η μισαλλοδοξία είναι πάντα παρούσες στις κοινωνικές και στις διαπροσωπικές σχέσεις και οφείλει η δημοκρατία να δώσει απαντήσεις μέσα από το δικό της φωτεινό στερέωμα. Και πέραν τούτων, ο ανθρώπινος στοχασμός, η επιστήμη και η τεχνολογία θέτουν νέα ερωτήματα και προκλητικούς προβληματισμούς, πάντα βρίσκουν καινούργια μονοπάτια αυτοπραγμάτωσης και χειραφέτησης αλλά και αλλοτρίωσης και χειραγώγησης και είναι υποχρεωμένη η πολιτεία του δημοκρατικού πολιτεύματος να ερμηνεύει και να παίρνει θέση. Η δημοκρατία είναι υπό διαρκή δημιουργία. Αλλά η δημοκρατία έχει λεπτές ισορροπίες. Συχνά μοιάζει να είναι πολύ ευάλωτη, και είναι πράγματι έτσι. Διαβρώνεται εκ των έσω με έναν τρόπο που προκαλεί δέος, με την ίδια την υπερβολή της, το λαϊκισμό και τη δημαγωγία. Σε μια τέτοια περίπτωση απώλειας του μέτρου και της αίσθησής του, καταρρέουν οι θεσμοί της σαν χάρτινος πύργος.

      Η δημοκρατία είναι γέννημα – θρέμμα του ορθολογισμού και του διαφωτισμού. Αποτελεί την κορωνίδα της κριτικής σκέψης και της κουλτούρας της αμφισβήτησης και της δημιουργίας. Γι’ αυτό απαιτεί κάποια ελάχιστα για να αναπτυχθεί. Η δικαιοσύνη και η ελευθερία, η ισότητα και ο αλληλοσεβασμός στην κάθε είδους ετερότητα, ο πλουραλισμός και ο διάλογος, η ανεξικακία και η ανεκτικότητα είναι συστατικά στοιχεία του φωτεινού στερεώματός της. Αν αυτά τα στοιχεία υπολείπονται ή είναι «φαντάσματα», τότε η δημοκρατία είναι ελλειμματική και υπονομεύεται με έναν πολυσχιδή τρόπο.

      Σήμερα στη χώρα μας έχουμε έλλειμμα δημοκρατίας. Και αυτό πηγάζει από πολλούς παράγοντες. Είναι πρώτη και καλύτερη η άσκηση της κυβερνητικής πολιτικής που έχει προκαλέσει ευρείες κοινωνικές ρηγματώσεις και έντονες αδικίες. Οι οικονομικές ανισότητες, η ανέχεια και η ανεργία είναι κύρια χαρακτηριστικά του σημερινού πολιτισμού μας, είναι η τραχιά όψη της ιστορικότητάς μας. Αλλά υπάρχει και συνέχεια. Είναι η τρόικα στο θεσμικό επίπεδο της εξουσίας που απονομιμοποιεί την ουσία της κοινοβουλευτικής τάξης των πολιτικών μας πραγμάτων. Οι Νόμοι του ελληνικού κράτους δεν είναι απόρροια της Βουλής μας και της ελεύθερης έκφρασης και της συνείδησης των εκπροσώπων του λαού˙ είναι καταναγκασμοί των δανειστών.

      Αλλά και η τυπική λειτουργία του νομοθετικού έργου έχει παραμεριστεί. Οι Πράξεις Νομοθετικού Περιεχομένου έχουν αντικαταστήσει το κοινοβουλευτικό έργο. Οι αποφάσεις των δικαστηρίων που είναι υπέρ των εργαζομένων δεν τηρούνται από την ίδια την πολιτεία! Ο πολιτικός διάλογος είναι χωρίς καμιά ουσία˙ είναι προσχηματικός, στείρα αντιπαραθετικός, προκλητικά κομματικός, γεμάτος υπονοούμενα και απαξίωση.

      Και από κοντά η αξιωματική αντιπολίτευση πουλά – εκτός από τη δημαγωγία και το βερμπαλισμό – και αυτή τσαμπουκά και απειλές κατά των αντιπάλων, «θα στείλει φυλακή τους πολιτικούς αντιπάλους» (!), όταν και άμα…, «θα πρέπει να τη ρωτά πριν η κυβέρνηση παίρνει τις όποιες αποφάσεις»! Αλαζονεία και έπαρση πριν ακόμα έλθει η εξουσία…

      Και μετά απ’ όλο αυτό το γκρίζο σκηνικό απορούμε γιατί ο μεγάλος εχθρός της δημοκρατίας, ο φασισμός, είναι εδώ, παρών και απειλητικός. Απορούμε γιατί δημιουργούνται εστίες εμφυλιοπολεμικές όταν η πολιτική ατζέντα χαρακτηρίζεται απ’ αυτές. Ξεχνούμε ότι ο δημόσιος και ο πολιτικός λόγος είναι παιδαγωγικός (ή αντιπαιδαγωγικός) λόγος. Ξεχνούμε ότι η δημοκρατία δεν θέλει μπράτσα και απειλές, φοβέρες και μαγκιές.

      Αντίθετα θέλει ταπεινότητα μπροστά στα μικρά και στα μεγάλα προβλήματα του ανθρώπου, θέλει ουσιαστικές λύσεις στις κοινωνικές προτεραιότητες και επιλογές. Ο λόγος της δημοκρατίας είναι λόγος σεμνός και σχετικός (ποτέ απόλυτος), γιατί προκύπτει μέσα από τις συνθέσεις των απόψεων και όχι μέσα από την επιβολή της μιας και δήθεν ορθής γνώμης.  Η ομορφιά και η γοητεία της δημοκρατίας είναι η βαθιά αναγνώριση της άποψης των άλλων και ως εκ τούτου είναι εκείνη η γραφή της ιστορίας που δημιουργεί ένα φωτεινό μέλλον συνύπαρξης και ειρήνης, ελευθερίας και αλληλεγγύης.

      Και στις μεγάλες δοκιμασίες των λαών και των χωρών, στις κρίσιμες περιόδους της ιστορίας μόνο η δημοκρατία μπορεί να διαμορφώσει το υπόστρωμα της υπέρβασης της κρίσης. Γιατί η δημοκρατία ενώνει το λαό, είναι συναινετική στη συλλογική και εθνική προσπάθεια, είναι ανοιχτή στα λαϊκά αιτήματα και στα κοινωνικά προτάγματα.

    Τώρα είναι ιστορική ανάγκη για μετριοπάθεια και για σύνεση, για σύγκλιση απόψεων και για ενίσχυση της κοινωνικής συνοχής. Τώρα είναι ανάγκη για περισσότερη δημοκρατία, για πραγματική δημοκρατία που θα είναι πάντα ανήσυχη και ανεκτική, ερευνητική και σφριγηλή, γεμάτη με ευαισθησίες και με ορμή δημιουργικότητας.

File:Marguerite Gérard - The first steps.jpg

Marguerite Gérard, First steps, 1788

  1. 09/06/2014 στο 9:25 ΠΜ

    Reblogged this on tolmima.

  1. No trackbacks yet.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: