Αρχική > πολιτική > Αριστερές προσδοκίες σε έναν παγκοσμιοποιημένο κόσμο

Αριστερές προσδοκίες σε έναν παγκοσμιοποιημένο κόσμο

Abstract Art Painting by Dorit Ruff

Κυριακάτικη Ελευθεροτυπία, Κυριακή 23 Φεβρουαρίου 2014

Του Χ. Ι. ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΟΥ

Η ΑΝΕΡΓΙΑ ΣΚΑΡΦΑΛΩΣΕ ΣΤΟ 28% ΚΑΙ ΤΟ ΧΡΕΟΣ ΕΧΕΙ ΗΔΗ ΞΕΠΕΡΑΣΕΙ ΤΟ 170% ΤΟΥ ΑΕΠ. ΜΑΛΙΣΤΑ, ΜΙΑ ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΔΗΜΟΣΙΕΥΜΕΝΗ ΜΕΛΕΤΗ ΤΟΥ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΥ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟΥ LEVY ΠΡΟΒΛΕΠΕΙ ΟΤΙ ΤΟ ΧΡΕΟΣ ΘΑ ΔΙΟΓΚΩΘΕΙ ΑΚΟΜΗ ΚΑΙ ΠΑΝΩ ΑΠΟ ΤΟ 200% ΤΟΥ ΑΕΠ ΑΝ ΣΥΝΕΧΙΣΤΟΥΝ ΟΙ ΣΗΜΕΡΙΝΕΣ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ «ΔΙΑΣΩΣΗΣ» ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ

Με εξαίρεση τους Ευρωπαίους αξιωματούχους, το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο και την εγχώρια καθεστωτική πολιτική τάξη, κανένας σοβαρός αναλυτής στον κόσμο δεν πίστεψε ποτέ ότι τα σχέδια «διάσωσης» για την Ελλάδα θα απέδιδαν καρπούς. Αντιθέτως, οι περισσότερες προβλέψεις έκαναν λόγο για δραματική επιδείνωση της οικονομικής και κοινωνικής κατάστασης στη χώρα, με εκτόξευση του δημόσιου χρέους και κατακόρυφη αύξηση της ανεργίας.

Και αυτό ακριβώς συνέβη. Η ανεργία σκαρφάλωσε στο 28% και το χρέος έχει ήδη ξεπεράσει το 170% του ΑΕΠ. Μάλιστα, μια πρόσφατα δημοσιευμένη μελέτη του Οικονομικού Ινστιτούτου Levy προβλέπει ότι το χρέος θα διογκωθεί ακόμη και πάνω από το 200% του ΑΕΠ (βλ. http://www.levy institute.org/pubs/sa_2_14.pdf) αν συνεχιστούν οι σημερινές πολιτικές «διάσωσης» της ελληνικής οικονομίας.

Κάνοντας χρήση ενός ειδικά διαμορφωμένου μακροοικονομικού μοντέλου για την Ελλάδα, η συγκεκριμένη μελέτη του Ινστιτούτου Levy (οι στρατηγικές αναλύσεις του Ινστιτούτου είχαν ήδη προβλέψει την εκρηκτική άνοδο της ανεργίας στη χώρα λόγω των επιπτώσεων των πολιτικών της λιτότητας στην εγχώρια ζήτηση και την απασχόληση) εξετάζει τις «πιθανές επιπτώσεις τεσσάρων εναλλακτικών πολιτικών επιλογών:

1 εξωτερική βοήθεια μέσω της μεταβίβασης κεφαλαίων προς την Ελλάδα στα πρότυπα του Σχεδίου Μάρσαλ·

2 αναστολή πληρωμής τόκων για το δημόσιο χρέος και χρήση των πόρων για την αύξηση της ζήτησης και της απασχόλησης·

3 εισαγωγή ενός παράλληλου χρηματοδοτικού συστήματος που χρησιμοποιεί νέα κρατικά ομόλογα και

4 υιοθέτηση ενός προγράμματος άμεσης απασχόλησης στο πλαίσιο του θεσμού του "εργοδότη της έσχατης προσφυγής", το οποίο θα χρηματοδοτείται από το παράλληλο χρηματοδοτικό σύστημα».

Οι συγγραφείς της μελέτης υποστηρίζουν «ότι η αποτελεσματικότητα των διαφόρων σχεδίων εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από την ελαστικότητα των τιμών στον τομέα του ελληνικού εμπορίου». Ωστόσο, καθώς η ανάλυσή τους δείχνει ότι η συγκεκριμένη ελαστικότητα είναι χαμηλή, καταλήγουν στο συμπέρασμα ότι «η επιλογή πολιτικής για ένα πρόγραμμα άμεσης απασχόλησης στο πλαίσιο του θεσμού του "εργοδότη της έσχατης προσφυγής" προσφέρει την καλύτερη στρατηγική για οικονομική ανάκαμψη με άμεση βελτίωση του βιοτικού επιπέδου των Ελλήνων, ενώ περιορίζει τις επιπτώσεις στο εξωτερικό χρέος».

Παρά ταύτα, στις Βρυξέλλες, το Βερολίνο και τη Φρανκφούρτη το σενάριο ανάκαμψης μέσα από τη λιτότητα συνεχίζει να παραμένει η μοναδική επιλογή για την ελληνική πραγματικότητα, ενώ η κυβέρνηση προσθέτει την προσβολή στην πληγή κάνοντας λόγο για οικονομικό «success story»!

Καλώς ήρθατε στον κόσμο της οικονομικής λεηλασίας και της πολιτικής προπαγάνδας.

Η όλη υπόθεση του σημερινού οικονομικού δράματος της Ελλάδας θυμίζει πλέον ιστορία βγαλμένη από την εποχή του δυτικού ιμπεριαλισμού του 19ου αιώνα: η καταστροφή των παραγωγικών δυνάμεων των χωρών, που περνούσαν κάτω από την επιρροή και την κυριαρχία των ιμπεριαλιστικών δυνάμεων, και η συνοδευόμενη λεηλασία του εθνικού τους πλούτου χαρακτηρίζονταν από τους ξένους δυνάστες και τους εγχώριους υποτελείς τους ως άλματα «κοινωνικής προόδου» και «οικονομικού εκσυγχρονισμού».

Φυσικά, ο κόσμος στις αρχές του 21ου αιώνα έχει ελάχιστη σχέση με εκείνον του 19ου και του 20ού αιώνα. Σήμερα, έχουν αναπτυχθεί οικονομικές διασυνδέσεις μεταξύ των χωρών που είναι εξαιρετικά περίπλοκες. Στο πλαίσιο αυτό, έχει διαμορφωθεί μια «δομική αλληλεξάρτηση», όπου οι εξελίξεις σε μια χώρα μπορούν να έχουν καταλυτικές επιπτώσεις στην οικονομική σταθερότητα και ευημερία μιας άλλης χώρας. Αυτό ισχύει ιδιαίτερα για μια γεωγραφική περιοχή όπως η Ευρώπη, όπου επικρατεί ελεύθερο εμπόριο και ελεύθερες οικονομικές συναλλαγές μεταξύ μιας μεγάλης ομάδας χωρών. Στη δε Ευρωζώνη, όπου επικρατεί και ενιαίο νόμισμα, μπορούμε να μιλάμε για μια ολική-συστημική αλληλεξάρτηση κρατών-μελών.

Από την άλλη μεριά, οι σύγχρονες διεθνείς οικονομικές εξελίξεις δεν υποδηλώνουν ούτε το τέλος του κράτους και της ηγεμονικής κυριαρχίας ούτε το τέλος του ταξικού πολέμου. Ωστόσο, αυτό που έχει αλλάξει ριζικά στις σύγχρονες καπιταλιστικές κοινωνίες είναι η σχέση μεταξύ κεφαλαίου και εργασίας, με το κεφάλαιο να κατέχει πλήρη έλεγχο πάνω από τα οικονομικά και πολιτικά δρώμενα, αλλά και να απολαμβάνει πλέον ιδεολογικό πλεονέκτημα απέναντι στις δυνάμεις της Αριστεράς.

Πράγματι, σε ποια ανεπτυγμένη καπιταλιστική χώρα μπορούν σήμερα να ισχυριστούν οι δυνάμεις της Αριστεράς ότι υπερτερούν έναντι των πολιτικών δυνάμεων που τάσσονται υπέρ της διαιώνισης του υπάρχοντος συστήματος; Ακόμη και στην Ελλάδα της πεονίας και της εξαθλίωσης, η Αριστερά αποτελεί ένα σχετικά μικρό κομμάτι της ελληνικής πολιτικής πραγματικότητας, πράγμα που καθιστά ιδιαίτερα περίπλοκη υπόθεση την πολιτική γραμμή που θα επιθυμούσε να ακολουθήσει ένα αριστερό κόμμα όπως ο ΣΥΡΙΖΑ, σε περίπτωση που επιβεβαιώνεται το σενάριο της ανάδειξής του σε κυβέρνηση.

Ομως για ποια Αριστερά μπορούμε να μιλάμε σήμερα και τι μπορεί να σημαίνει αριστερή κυβέρνηση σε έναν παγκοσμιοποιημένο καπιταλιστικό κόσμο; Από τη μια μεριά η κομμουνιστική Αριστερά αποτελεί ήδη ιδεολογικό απολίθωμα του παρελθόντος, ενώ η λεγόμενη Σοσιαλδημοκρατία αποτελούσε ανέκαθεν δεκανίκι του καπιταλιστικού συστήματος. Η «μεταμοντέρνα» Αριστερά; Μα αυτή δεν είναι παρά μια σέχτα ακαδημαϊκών της στείρας διανόησης που ασχολείται περισσότερο με αφηρημένα θεωρητικά προβλήματα παρά με την πολιτική οικονομία του καπιταλισμού και τους αγώνες για κοινωνικοπολιτική αλλαγή προς το σοσιαλισμό.

Οπως και να ‘χει το πράγμα, το πρόβλημα με την Αριστερά πηγάζει από το γεγονός ότι ενώ έχει απεγκλωβιστεί από τις λενινιστικές/σταλινικές προτάσεις για κοινωνική αλλαγή, παραμένει ωστόσο αγκιστρωμένη στην πραγματικότητα του παρόντος, αδυνατώντας να συλλάβει και να αρθρώσει ένα εναλλακτικό μοντέλο πολιτικοοικονομικής διαχείρισης.

Σε μεγάλο βαθμό, αυτή η «ανεπάρκεια» δεν οφείλεται ούτε σε έλλειψη διανοητικών ικανοτήτων ούτε υποχρεωτικά σε οπορτουνιστικές πολιτικές τάσεις εκ μέρους διαφόρων τμημάτων της Αριστεράς (που βέβαια πάντα υπήρχαν και θα συνεχίσουν να υπάρχουν). Σε όλες τις ιστορικές περιόδους, οι δομικοί παράγοντες είναι τόσο ισχυροί, που πολύ συχνά οδηγούν σε αναγκαστική ματαίωση των ριζοσπαστικών ιδεολογικών και πολιτικών οραμάτων. Γι’ αυτό εξάλλου και οι επαναστάσεις αποτελούν τόσο σπάνιο πολιτικοκοινωνικό φαινόμενο στην ανθρώπινη ιστορία. Πράγματι, οι επαναστάσεις που ανέτρεψαν όχι απλά τα πολιτικά αλλά και τα κοινωνικά δεδομένα μετριούνται κυριολεκτικά στα δάκτυλα. Ακόμη πιο σημαντικό, όλες οι μεγάλες επιτυχημένες επαναστάσεις (Γαλλική, Ρωσική, Κινεζική) είχαν τα αίτιά τους σε εξωτερικούς παράγοντες (πολέμους) παρά στη δυναμική των εγχώριων εξελίξεων.

Τι μπορεί να σημαίνουν όλα αυτά για την περίπτωση της Ελλάδας; Κατ’ αρχάς, ότι οι προσδοκίες από τον κόσμο της Αριστεράς σε περίπτωση ανάδειξης του ΣΥΡΙΖΑ σε κυβέρνηση θα πρέπει να είναι ιδιαίτερα συγκρατημένες. Ο άμεσος αγώνας είναι αυτός ενάντια στη λιτότητα και όχι η οικοδόμηση του σοσιαλισμού. Με βάση τη σημερινή πολιτικοοικονομική πραγματικότητα, αυτό θα είναι το κριτήριο της επιτυχίας ή της αποτυχίας της Αριστεράς στην Ελλάδα.

 

canaletto11

 

Canaletto (1697-1768)

  1. Δεν υπάρχουν σχόλια.
  1. No trackbacks yet.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: