Αρχική > πολιτική > Όψεις της καταστροφής της χούντας

Όψεις της καταστροφής της χούντας

LAGRENΙE, Jean-Jacques, Helen Recognising Telemachus, Son of Odysseus, 1795, The Hermitage, St. Petersburg

Του Νίκου Τσούλια

      Η ανακοπή της δημοκρατικής και κοινωνικής εξέλιξης μιας πολιτείας από μόνη της δεν οδηγεί απλά και μόνο σε δρόμους αντιδραστικής ιδεολογίας και σκοτεινού ανορθολογισμού, αλλά ανατρέπει και πολλά κατακτημένα στοιχεία που είναι καρπός πολύχρονων αγώνων του λαού. Και όταν αυτή η αναστολή έχει ως αιτία και ως βασικό στόχο την επιβολή δικτατορίας σε μια χώρα, τότε τα πράγματα αποκτούν έναν δραματικό χαρακτήρα.

      Η ξενοκίνητη χούντα των συνταγματαρχών επέφερε μεγάλη καταστροφή στην ιστορική εξέλιξη της πατρίδας μας. Δεν είναι απλά και μόνο επτά χαμένα χρόνια από το δημοκρατικό μας βίο. Δεν είναι μια παρένθεση που έκλεισε με τον μεταπολιτευτικό κύκλο.

      Η χούντα προκάλεσε την εθνική καταστροφή της Κατοχής του βόρειου μέρους της Κύπρου. Η ευθύνη της είναι ακέραια και ποτέ δεν μπορεί να ξεχαστεί. Προκάλεσε στον ελληνισμό τη δεύτερη μετά τη Μικρασιατική καταστροφή μελανή σελίδα της σύγχρονης ιστορίας του. Συμπληρώνονται εφέτος 40 ολόκληρα χρόνια τουρκικής κατοχής, με την Κύπρο όλο αυτό το διάστημα να έχει χάσει ένα μέρος της εδαφικής και εθνικής κυριαρχίας της, ενώ ακόμα έχουμε Αγνοούμενους με τους συγγενείς τους να ζουν την πιο οδυνηρή θλίψη που μπορούν να νιώσουν οι όποιας μορφής κατατρεγμένοι, ενώ έχουμε εγκλωβισμένους στην Καρπασία, ενώ έχουμε συνεχείς λεηλασίες των περιουσιών των Ελληνοκυπρίων, των πολιτιστικών αγαθών και των εκκλησιών της Κύπρου. Ο πόλεμος στην Κύπρο δεν έχει λήξει, αφού συνεχίζεται η παράνομη τουρκική κατοχή. Και μια ακόμα φοβερή όψη αυτού του δράματος είναι ότι τα φασιστικά και δεξιά μορφώματα της χώρας μας καπηλεύονται τις έννοιες της πατρίδας και του έθνους, όταν είναι αυτοί και μόνο αυτοί που έχουν προκαλέσει αυτή την εθνική συμφορά.

      Στο πολιτικό πεδίο ναι μεν η μεταπολίτευση βάδισε σε δρόμους κοινοβουλευτικής ομαλότητας της μεγαλύτερης μέχρι τώρα διάρκειας της σύγχρονης ιστορίας μας και προχώρησε έστω και με αργούς ρυθμούς στον εκδημοκρατισμό πολλών πτυχών της πολιτείας μας, αλλά τα «βαρίδια» της δικτατορίας αποτυπώθηκαν σε πολλά χαρακτηριστικά της. Η βασικότερη επίπτωση – κατά τη γνώμη μου – ήταν το γεγονός ότι αναπτύχθηκε πρωτίστως μια κομματική δημοκρατία και όχι μια πολιτική, κοινωνική και οικονομική δημοκρατία. Και αυτό γιατί το φοβερό έλλειμμα των κομμάτων ως βασικών θεσμών της δημοκρατίας στη διάρκεια της χούντας λειτούργησε μετά με μια έντονη δίψα κομματικού πάθους και έτσι τα κόμματα έγιναν μηχανισμοί εξουσίας χωρίς ουσιαστική εσωτερική δημοκρατία, χωρίς λειτουργίες διαφάνειας και μετασχηματίστηκαν σε «υπερθεσμούς» που καθόριζαν εν πολλοίς και τους προσανατολισμούς των άλλων κοινωνικών θεσμών (τοπικής και νομαρχιακής αυτοδιοίκησης, συνδικαλισμού, πανεπιστημίων, επιστημονικών φορέων, πολιτιστικών και αθλητικών συλλόγων κάθε μορφής κλπ κλπ). Ως συνέχεια αυτής της τάσης είναι η ανάπτυξη του κομματικού κράτους και του πελατειακού συστήματος, που διαμόρφωσαν έναν πλήρως ανορθολογικό σκηνικό στην ελληνική κοινωνία.

      Η χούντα επέφερε και φοβερή ζημιά στο πολιτιστικό πεδίο της χώρας. Η δεκαετία του 1960 χαρακτηρίζεται από την ανάδυση της μεσαίας τάξης στη χώρα μας, που διεκδικεί μεγαλύτερη συμμετοχή και περισσότερους ρόλους στη δημόσια ζωή. Και αυτή η εξέλιξη έχει έντονα πολιτιστικά χαρακτηριστικά. Η ποίηση, η μουσική, η πεζογραφία, η βιβλιοπαραγωγή κλπ γνωρίζουν ημέρες δόξας όχι μόνο για την ελληνική μικροκλίμακα αλλά και με γενικότερες διεθνείς αναφορές. Το αίτημα για εκδημοκρατισμό σ’ όλες τις εκφάνσεις της κοινωνίας μας – με εμβληματικά πρόσωπα τον Γρηγόρη Λαμπράκη και το Σωτήρη Πέτρουλα – συνοδεύεται από ένα πολιτιστικό ρεύμα, από μια έκρηξη των γραμμάτων, από μια λαϊκή επιταγή για μόρφωση και παιδεία.

      Στην εκπαίδευση η ζημιά που θα προκαλέσει η χούντα είναι επίσης ολέθρια και προκαλεί μεγάλη χρονική καθυστέρηση στο γενικότερο εκδημοκρατισμό της κοινωνίας μας. Η κατάργηση της Δημοτικής γλώσσας και της «Μεταρρύθμισης Παπανδρέου» ανατρέπει το γενικότερο μορφωτικό αίτημα για παιδεία σ’ όλους τους Έλληνες. Η επαναφορά της καθαρεύουσας δεν είναι απλά και μόνο μια γλωσσική οπισθοδρόμηση ούτε και μια εκπαιδευτική παλινωδία στο γνωστό από την ιστορία μας δίπολο «μεταρρύθμιση – αντιμεταρρύθμιση», αλλά συνιστά μια κορυφαία επιλογή του φασιστικού καθεστώτος για πλήρη ιδεολογικό έλεγχο του φρονήματος του ελληνικού λαού από τις μικρές ακόμα ηλικίες των παιδιών και των εφήβων μέσα στους σχολικούς θεσμούς. Το περιεχόμενο της εκπαίδευσης επανέρχεται σε αντιλήψεις και σε πρακτικές, που αμφισβητούν την κοινωνική και ιστορική εξέλιξη του λαού μας και προωθούν με τον πιο σκαιό αλλά και με τον πιο αντι-αισθητικό τρόπο την καθήλωση του ελεύθερου πνεύματος. Πρόκειται για την κυνική και γνωστή των δικτατορικών καθεστώτων πρακτική του χειραγωγικού λόγου της ωμής εξουσίας, που δεν έχει καμιά νομιμοποίηση σε καμιά πλειοψηφική βάση αναφοράς.

      Η γενικότερη οπισθοδρόμηση της χώρας έχει ως αποτέλεσμα την υστέρησή της σε σχέση με τις γενικότερες διεθνείς εξελίξεις και με το μη συγχρονισμό της με την ευρωπαϊκή πραγματικότητα. Γενιές και γενιές Ελλήνων έχασαν ένα σημαντικότατο μέρος της ζωής των από την αντιδραστική αναδίπλωση, που επέβαλε το καθεστώς της χούντας. Η εφταετία της χούντας έγινε ο εφιάλτης της νεότερης ιστορίας μας, επέφερε μεγάλες καταστροφές στον ελληνισμό, στο έθνος, στο λαό, στον πολιτισμό, στην παιδεία και στη μόρφωση.

      Παρά το γεγονός ότι ήταν ξενοκίνητη και εκφραστής των συμφερόντων του αμερικάνικου ιμπεριαλισμού και είχε επομένως μια εξω-εθνική σημαντική στήριξη, η μεγάλη μου απορία είναι η εξής: Πώς μπόρεσε και βάστηξε τόσα χρόνια, γιατί οι πολιτικές δυνάμεις δεν οργάνωσαν πιο αποτελεσματικά τον αγώνα της πιο έγκαιρης ανατροπής της; Η εξέγερση του Πολυτεχνείου κατέδειξε την αγωνιστικότητα και το δημοκρατικό πάθος της ελληνικής νεολαίας, αλλά και θεμελίωσε την άποψη ότι υπήρχαν και οι αντικειμενικές και οι υποκειμενικές συνθήκες για την ανατροπή της χούντας σε πρωιμότερο στάδιο.

Αλλά επ’ αυτού θα επανέλθω.

Κατράκη Βάσω, Mπλόκο στην Κατοχή

  1. Δεν υπάρχουν σχόλια.
  1. No trackbacks yet.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: