Αρχική > φιλοσοφία > Κωστής Παπαγιώργης: Ο θάνατος πλήττει το μέλλον, όχι το παρελθόν…

Κωστής Παπαγιώργης: Ο θάνατος πλήττει το μέλλον, όχι το παρελθόν…

Κωστής Παπαγιώργης: Ο θάνατος πλήττει το μέλλον, όχι το παρελθόν...
 
 

ΕΦΥΓΕ ΣΤΑ 67 ΤΟΥ

Με έναν αλλόκοτο τρόπο, αποδεικνύοντας και το ότι τα βιβλία είναι ζωντανός οργανισμός, ο Κωστής Παπαγιώργης, «φεύγοντας» βράδυ αργά την περασμένη Παρασκευή, ήταν σαν να έκλεισε για όλους μας μια μεγάλη, προσωπική μας σελίδα.

Δοκιμιογράφος με εντελώς δική του ειρωνική, λογοτεχνική, ευάλωτα σκληρή, προσωπική, σχεδόν αυτοβιογραφική γραφή, τα «έβαλε» με τους φόβους και όλα τ’ αγκάθια του και τα έκανε τέχνη: μέθη, ζηλοτυπία, μισανθρωπία, τους οικείους και τους άλλους νεκρούς, μνησικακία, φιλία, πόλεμο… Είχε τον τρόπο του πάντα να υπερβαίνει το όριο και να καθαρίζει για όλους. Ακόμα και όσον αφορά το δικό του πια τέλος.

«Εγώ αυτό το βιβλίο το έκανα σαν ένα είδος προσευχής για ένα αγαπημένο πρόσωπο. Οπως όταν χάνεις έναν πολύ καλό φίλο και του γράφεις όσα δεν πρόλαβες να του πεις. Γιατί η ηθική μας είναι οι νεκροί και η προσευχή είναι ένας τρόπος να τους θυμόμαστε», είχε πει σε συνέντευξή του για το βιβλίο του «Ζώντες και τεθνεώτες» στον Στάθη Τσαγκαρουσιάνο. «Ο θάνατος πλήττει το μέλλον, όχι το παρελθόν», έλεγε στους «Ζώντες και τεθνεώτες» αποχαιρετώντας αγαπημένους νεκρούς. Και έτσι τον αποχαιρέτησαν όλοι στο Διαδίκτυο, με τα δικά του λόγια ακριβώς σαν τον δικό τους αγαπημένο.

«Ο Κωστής Παπαγιώργης, ο σημαντικότατος διανοούμενος, δοκιμιογράφος, κριτικός λογοτεχνίας και μεταφραστής, ο επί σειρά ετών πολύτιμος συνεργάτης των Εκδόσεων Καστανιώτη, δεν βρίσκεται πια ανάμεσά μας. Κατέληξε σήμερα έπειτα από αιφνίδια και σοβαρή περιπέτεια της υγείας του, περνώντας έτσι »ανεπιστρεπτί στον χώρο του αοράτου»». Από τις εκδόσεις του, η αμετάκλητη είδηση για εκείνο που ψιθυριζόταν το τελευταίο καιρό «ο Κωστής δεν είναι καλά» και διαψευδόταν αυτόματα από τις οξυδερκείς, αστραφτερά διαφορετικές κριτικές του. «Αφού γράφει, εφόσον διαβάζει, ο Κωστής είναι καλά!» Ετσι ακριβώς έφυγε, σχεδόν μυθιστορηματικά. Αφήνοντας πίσω του δοκίμια επί δοκιμίων περί θανάτου. Και δικαιώνοντας αμετάκλητα τη ζωή, εφόσον αυτά θα υπάρχουν. Η κηδεία του, σήμερα, στις 4.00 μ.μ. στο Κοιμητήριο Χαλανδρίου.

Τα βιβλία του Κωστή Παπαγιώργη αγαπήθηκαν και διαβάστηκαν από χιλιάδες αναγνώστες για την πρωτοτυπία των θεμάτων τους, την περίτεχνη γλώσσα και το ιδιαίτερο ύφος τους: όλα χαρίσματα ενός μεγάλου σύγχρ

Τα βιβλία του Κωστή Παπαγιώργη αγαπήθηκαν και διαβάστηκαν από χιλιάδες αναγνώστες για την πρωτοτυπία των θεμάτων τους, την περίτεχνη γλώσσα και το ιδιαίτερο ύφος τους: όλα χαρίσματα ενός μεγάλου σύγχρονου λόγιου που διέθετε γνήσια λαϊκή εκφραστικότητα, τόσο στην επαφή του με τους ανθρώπους όσο και στα γραπτά του

Η ζωή και η διαδρομή του

Ο Κωνσταντίνος Παπαγεωργίου, όπως ήταν το πραγματικό όνομα του Κωστή Παπαγιώργη, γεννήθηκε το 1947 στο Νεοχώρι Υπάτης, όπου υπηρετούσε ο πατέρας του ως δημοδιδάσκαλος. Από το 1951 έως το 1960 έζησε στην Παραλία Κύμης.

Το 1966 μετέβη για έναν χρόνο στη Θεσσαλονίκη για σπουδές Νομικής, την οποία εγκατέλειψε λόγω χούντας. Βρέθηκε για μια επταετία στο Παρίσι, όπου παρακολούθησε μαθήματα Φιλοσοφίας στο Βενσέν. Το 1975 επέστρεψε στην Αθήνα. Εκτοτε ασχολήθηκε με τη μετάφραση σημαντικών φιλοσοφικών έργων (Πασκάλ, Κίρκεγκορ, Φουκό, Σιοράν, Ντεριντά κ.ά.) αλλά και με τη συγγραφή δοκιμίων που αγαπήθηκαν και διαβάστηκαν από χιλιάδες αναγνώστες για την πρωτοτυπία των θεμάτων τους, για την περίτεχνη γλώσσα και για το ιδιαίτερο ύφος: όλα χαρίσματα ενός μεγάλου σύγχρονου λόγιου που διέθετε γνήσια λαϊκή εκφραστικότητα, τόσο στην επαφή του με τους ανθρώπους όσο και στα γραπτά του.

Στις Εκδόσεις Καστανιώτη ήταν διευθυντής των σειρών «Ελάσσονα Φιλοσοφικά», «Μείζονα Φιλοσοφικά» και «Μέγιστα Φιλοσοφικά». Συνεργάστηκε ακόμα με πολλά περιοδικά (Αθηνόραμα, Αντί, Το Δέντρο, Ο Κόσμος του Βιβλίου κ.ά.), εφημερίδες (Lifo, Επενδυτής και, παλαιότερα, Απογευματινή), καθώς και με πόρταλ στο Διαδίκτυο (Protagon κ.ά.).

Το 2002 τιμήθηκε με το Κρατικό Λογοτεχνικό Βραβείο Μαρτυρίας-Χρονικού για το βιβλίο του Κανέλλος Δεληγιάννης. Ηταν παντρεμένος με τη Ράνια Σταθοπούλου.

Εργα του: «Αλέξανδρος Αδαμαντίου Εμμανουήλ», «Γεια σου, Ασημάκη», «Εμμανουήλ Ξάνθος (Ο Φιλικός)», «Ζώντες και τεθνεώτες», «Η κόκκινη αλεπού – Οι ξυλοδαρμοί», «Η ομηρική μάχη», «Ιμερος και κλινοπάλ», «Κανέλλος Δεληγιάννης», «Κέντρο Δηλητηριάσεων», «Λάδια ξίδια», «Μυστικά της συμπάθειας», «Ντοστογιέφσκι», «Ο Χέγκελ και η γερμανική επανάσταση», «Περί μέθης», «Περί μνήμης», «Σιαμαία και ετεροθαλή», «Σύνδρομο αγοραφοβίας», «Σωκράτης (Ο νομοθέτης που αυτοκτονεί)», «Τα γελαστά ζώα», «Τα καπάκια (Βαρνακιώτης, Καραϊσκάκης, Ανδρούτσος)», «Τρία μουστάκια (Ψιχία μηδενισμού)».

«Οικείος και παράλληλα δεινός διανοητής»

Στη σημαντικότητα του έργου του αλλά και ιδιαίτερη προσωπικότητα του Κωστή Παπαγιώργη αναφέρονται οι δηλώσεις που έγιναν αμέσως μετά την ανακοίνωση της θλιβερής είδησης του θανάτου του. Ο υπουργός Πολιτισμού και Αθλητισμού Πάνος Παναγιωτόπουλος αναφέρει χαρακτηριστικά: «Ο Κωστής Παπαγιώργης υπήρξε ένας πολύ δημιουργικός συγγραφέας, ακριβής μεταφραστής, διεισδυτικός δοκιμιογράφος και χρονικογράφος. Ομως, υπήρξε και πολύ περισσότερα. Ηταν ευγενής, ακόμα και όταν ήταν αιχμηρός. Ικανός να ανιχνεύει το διαχρονικό πίσω από το επίκαιρο. Να ανακαλύπτει το ουσιώδες, που συχνά μας κρύβει το επουσιώδες. Ηταν ένας οικείος και παράλληλα δεινός διανοητής. Ο καίριος λόγος και η προσωπική γραφή του πρόσφεραν πνευματικότητα στην καθημερινότητά μας. Τα θερμά μου συλλυπητήρια στους οικείους του».

«Με θλίψη πληροφορηθήκαμε τον θάνατο του Κωστή Παπαγιώργη. Ενας εξαιρετικός δοκιμιογράφος, μεταφραστής και συγγραφέας» σημειώνει σε σχετική ανακοίνωσή του ο ΣΥΡΙΖΑ και συμπληρώνει: «Ο κόσμος των γραμμάτων αποχαιρετά άλλη μια σπουδαία προσωπικότητα».

ΑΠΟΣΠΑΣΜΑΤΑ ΑΠΟ ΤΑ ΕΡΓΑ ΤΟΥ

«Τα μεγάλα πάθη γεννούν μεγάλες μετάνοιες»

«Πάντα μέσα από ένα διάτρητο παρόν, ο θάνατος πλήττει το μέλλον, όχι το παρελθόν. Ο νεκρός έζησε, αλλά δεν μπορεί να ξαναζήσει, ούτε να αλλάξει κάτι από τα όσα ήδη έχουν παρέλθει. Η ορφάνια του βίου του είναι ότι, ενώ άλλοτε συμπορευόταν με τη ζωή, ακολουθούσε τις καμπές του χρόνου, είχε την ελευθερία να αναμορφώνει κατά βούληση το νόημα του παρελθόντος, τώρα -νικημένη σκιά καθώς είναι- μένει αμέτοχος. Σαν αδέσποτη μνήμη, η ζωή του παραδίδεται στους άλλους ενώ το μέλλον του ξεριζώνεται τελεσίδικα. Κάθε άνθρωπος χωρίς μέλλον, ήτοι κάθε νεκρός, αποκεφαλίζεται, καταντάει ιστορία στα χείλη των άλλων, αφορμή για ατελεύτητες δηλώσεις και παρεξηγήσεις. Υπάρχει ένας άταφος βιωμένος χρόνος που κληροδοτείται εξ ολοκλήρου ή εξ αδιαιρέτου στους επιζώντες. Το απισχνασμένο κορμί μπορεί να σφαλίστηκε στο μνήμα, αλλά τα πεπραγμένα του βιωμένου χρόνου δεν περιχωρούνται.

Είναι απεριχώρητα. Σβήνουν και ανάβουν με το ρυθμό που σβήνουν και ανάβουν τα ίχνη κάθε αδέσποτης ζωής», έγραφε στο «Ζώντες και τεθνεώτες», ενώ στο «Περί μέθης» σημείωνε:«Κάθε γνήσιο μεθύσι καταλήγει σε πλήρη κατάπτωση, σε γκρέμισμα, σαν μικρός θάνατος. Γι’ αυτό η επιστροφή στο σπίτι -δεν αρμόζει να μεθάμε σπίτι μας- αποτελεί πάντα μια μικρή περιπέτεια. Ας σεβόμαστε αυτά τα κουφάρια που κατορθώνουν να βαδίζουν. Οποιος κι αν είναι ο δρόμος μας, εκείνοι είναι πρόδρομοι. Ο μεθυσμένος δεν γυρεύει πια τίποτα. Αλλη μια φορά έπαιξε, κέρδισε τα πάντα και φυσικά τα έχασε. Είναι τέκνο της απώλειας σαν όλα τα αδέρφια του που αποφεύγουν να το μάθουν. Θα παραδοθεί σε έναν ύπνο χωρίς όνειρα αδιαφορώντας για έμψυχα και άψυχα. Ecce homo: μια πέτρα αμέθυστου, όπου ένα ασώματο χέρι σκαλίζει τραυλά την μορφή της μάνας του. Αν ο μεθυσμένος ξυπνήσει, ξυπνάει πάντα σαν πλατωνική φράση: πάνω χαλεπώς έχω υπό του χθες ποτού και δέομαι αναψυχής τινός. Ματαίως…».

Το τελευταίο του κείμενο

«Αυτή ακριβώς η αφέλεια, η οποία είναι ανορθόλογος παράγοντας άγνοιας, θυμικών ενορμήσεων, ασύνειδων διαθέσεων, θα γίνει κατά την ώριμη ηλικία το βήμα απ’ όπου κανείς κατακεραυνώνει τον εαυτό του. Οταν τα ανθρώπινα έργα αποτυγχάνουν, δηλαδή αυτοκατηγορούνται, έρχεται και η ώρα των πικρών, και γι’ αυτό ρεαλιστικών διαπιστώσεων. Κάθε σοβαρός άνθρωπος δεν μπορεί παρά να είναι πρώην. Πρώην μαρξιστής, πρώην φαινομενολόγος, πρώην σωτήρας της ανθρωπότητας, πρώην εθνικιστής κ.λπ. Ολόκληρος θρύλος υπάρχει για την απέχθεια που γεννούσε στον Ρεμπώ η σκέψη των νεανικών του σκαλαθυρμάτων. Για τη συγκατάβαση του Πάουντ έναντι στο ποιητικό του έργο και τη σκοτεινή παραγγελία του Κάφκα που υπαγόρευε το απλούστερο των πραγμάτων: Κάφτε τα!

Δεν έχει σημασία το γεγονός ότι κάποτε -τα χρόνια της πολλής δουλειάς και του λειψού ρεαλισμού- οι ίδιοι αυτοί άνθρωποι παθιάζονταν με πίστη και αυτοπεποίθηση. Η πλάνη γεννάει πάντα γόνιμες διαθέσεις και κοπιαστικές προσπάθειες. Και τα μεγάλα πάθη, όσο ευτελή κι αν είναι τα αποτελέσματά τους, είναι πολύτιμα διότι γεννούν μεγάλες μετάνοιες. Με άλλα λόγια, όποιον άνθρωπο κι αν συναντήσουμε με κάποιο ίχνος σοβαρότητας, αναγνωρίζουμε χαρακτηριστικά του πρώην. Ο μεγάλος χαρτοπαίκτης που σπατάλησε χρήμα, καρδιά, φιλίες και χρόνο για το πάθος του, έρχεται η στιγμή που καίει τα χέρια του, που κλείνει τις πόρτες, πετάει τις μάρκες, ξεχνάει τον κύκλο των συμπασχόντων και αποχωρεί. Ενδέχεται να ακούει για τις ολονυχτίες, τα μεγάλα κέρδη, τους άθλους αυτού ή εκείνου. Αλλά κινείται πλέον έξω από το δίχτυ. Ασχετο αν είναι πια κάτι παραπάνω ή κάτι παρακάτω από αυτό που ήταν, εκείνο που τον ενδιαφέρει είναι η απόσταση από το παρελθόν. Το νυν όπου κατοικεί τον ενδιαφέρει από το ένδοξο άλλοτε» (απόσπασμα, «Οι πρώην» 27/1/2014 στο protagon.gr, το τελευταίο του κείμενο).

ΕΛΕΝΗ ΓΚΙΚΑ, ΤΟ ΕΘΝΟΣ, 24.3.2014

Κατηγορίες:φιλοσοφία Ετικέτες: , ,
  1. Δεν υπάρχουν σχόλια.
  1. No trackbacks yet.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: