Αρχική > πολιτισμός > Σύνεργα της γραφής

Σύνεργα της γραφής

 

Του Νίκου Τσούλια

 

      Αλλά ποιας γραφής, της σημερινής, της αυριανής ή της χθεσινής; Ιδού το ερώτημα. Και επειδή κανένας δεν μπορεί να προβλέψει το μέλλον, καλό είναι να μείνουμε στο σήμερα και στο χθες αλλά όχι στο πολύ μακρινό χθες αλλά σε εκείνες τις διαστάσεις του που έχουμε βιώσει.

      Τα σύνεργα της γραφής είναι δηλωτικά στοιχεία του πολιτισμού μιας εποχής γενικότερα αλλά και του κόσμου της ανάγνωσης ειδικότερα. Εξελίσσονται με βάση τη γενικότερη τεχνολογία και την τεχνική. Σήμερα ωστόσο η εξέλιξη δεν είναι ποσοτικού χαρακτήρα. Έχει ποιοτική και μάλλον επαναστατική μεταλλαγή. Παρουσιάζει άλματα. Και δεν έχει ακόμα σταθεροποιηθεί το όλο σύστημα. Σήμερα η ίδια η γραφή γίνεται άυλη. Ο ψηφιακός κόσμος αφαίρεσε ξαφνικά κάθε έννοια σύνεργου. Αρκεί μόνο το πληκτρολόγιο ενός υπολογιστή. Τίποτα άλλο. Και αν προσθέσουμε το διαδίκτυο, τότε γίνεται άυλος όλος ο κόσμος της γραφής και του διαβάσματος.

      Οι εποχές αλλάζουν, μαζί τους το όλο σκηνικό του τεχνικού εποικοδομήματος, μαζί τους και οι κοινωνίες και οι άνθρωποι. Είμαστε στο μεταίχμιο δραματικών αλλαγών. Το μεταίχμιο αυτό δεν περιλαμβάνει όλους τους ανθρώπους. Άλλοι έχουν ήδη εισέλθει στις νέες ψηφιακές εποχές, άλλοι προετοιμάζονται να εισέλθουν και άλλοι (οι πιο φτωχοί) θα αργήσουν πολύ και μάλλον δεν τους ενδιαφέρει το όλο ζήτημα.

      Στη δεκαετία του 1960 – για να αρχίσουμε από κάπου την αφήγησή μας – το σκηνικό της γραφής ήταν φτωχικό όπως και όλη η ελληνική κοινωνία. Ίσα – ίσα που προλάβαμε την «πλάκα», το μικρό πινακάκι που έγραφες και ξαναέγραφες σβήνοντας την προηγούμενη γραφή. Κυριαρχούσε το μολύβι και η γομολάστιχα στα χέρια των σχολιαρόπαιδων, οι άλλοι, οι μεγάλοι, δεν είχαν ανάγκη για γράψιμο. Όχι, οι ξύστρες θα εμφανιστούν αργότερα και τα μολύβια θα … βλέπουν να ξύνονται με μαχαίρια και σουγιάδες. Τα μολύβια είναι λιγοστά και θα μένουν στα χέρια των μαθητών και των μαθητριών μέχρι να γίνουν τόσο μικρά που να μην πιάνονται στη χούφτα μας. Επίσημο εργαλείο γραφής είναι ο κονδυλοφόρος και το μελανοδοχείο, αλλά η χρήση τους είναι κάπως δύσκολη, γιατί έπρεπε να βουτάς κάθε τόσο τον κονδυλοφόρο στο μελανοδοχείο και η πένα του εύκολα στράβωνε στα αδέξια χέρια μας ή τσίμπαγε το χαρτί και έκανε ζημιά. Σιγά – σιγά εμφανίζεται το στυλό και σε ελάχιστο χρόνο θα κυριαρχήσει ως κορυφαίο καταναλωτικό αγαθό στον μαθητόκοσμο, το «μπικ» θα γίνει εμβληματικό εργαλείο αντικαθιστώντας το μολύβι από την κορυφαία θέση του. Οι ξυλομπογιές είναι σπάνιες, συνήθως θα εμφανίζονται σε μικρή γκάμα χρωμάτων, μάλλον έξι είναι τα … βασικά χρώματα και όταν εμφανίζονται ως δωδεκάδα είναι δείγμα συσχέτισης με κάποιους πλούσιους συγγενείς από μεγάλη πόλη. Το χαρτί είναι το παραδοσιακό τετράδιο, με μικρά ή μεγάλα περιθώρια ή τετραγωνισμένο για την αριθμητική και όταν εμφανιστεί το χρωματιστό εξώφυλλο στα τετράδια, θα κάνει αίσθηση σ’ όλο τον μαθητόκοσμο.

      Οι σχολικές τσάντες – για να πάμε και λίγο πέραν των εργαλείων γραφής – είναι αυτοσχέδιες και κυρίως από ύφασμα. Όταν που και που εμφανίζεται καμιά δερμάτινη, είναι δείγμα πλούσιου γόνου και όλοι θα τη ζηλεύουν και θα την αγγίζουν σε κάθε ευκαιρία. Αλλά το πιο εντυπωσιακό εργαλείο στα χέρια των μικρών είναι η ξύλινη κασετίνα – με τα ξεχωριστά ντουλαπάκια, με τα μολύβια, την ξύστρα, τη γομολάστιχα και το στυλό – να αποτελεί το πιο ελκυστικό σημείο για τα μάτια και τη σκέψη τουλάχιστον για τα χωριατόπαιδα. Βέβαια το μολύβι θα παραμένει κυρίαρχο στους πολύ μικρούς μαθητές – για να μπορούν να σβήνουν πιο εύκολα – και το στυλό θα επιτρέπεται στα παιδιά των μεγάλων τάξεων.

      Στη δεκαετία του 1970 τα πράγματα αλλάζουν γοργά. Το στυλό κυριαρχεί απόλυτα και το μολύβι αρχίζει να έχει συμπληρωματικό ρόλο. Οι κασετίνες γίνονται πλαστικές, είναι πολύ πιο πλούσιες στο φτιάξιμό τους και στο περιεχόμενό τους και περιλαμβάνουν πολλές ξυλομπογιές, παράλληλα θα υπάρχουν και οι νεοεμφανιζόμενοι μαρκαδόροι ως το ξεχωριστό στοιχείο της εποχής, αλλά και οι μολυβοθήκες γίνοται όλο και πιο περίτεχνες. Εμφανίζονται στα πλούσια παιδιά και στο πανεπιστήμιο για όσους σπουδάζουν. Είναι η εποχή που το ακριβό και καλό στυλό ταυτίζεται με το στυλό «πάρκερ», το οποίο γίνεται σύμβολο εξέλιξης. Ακόμα θα ξεχωρίσουν και τα μηχανικά μολύβια που θα παραμερίσουν ολοκληρωτικά την ξύστρα και στη συνέχεια τη γόμα αφού θα την ενσωματώσουν και αυτή.

      Σήμερα όλο αυτός ο τόσο ξεχωριστός κόσμος της γραφής εμφανίζεται μετέωρος. Αρχίζει να αποκτά όλο και πιο έντονο μουσειακό άρωμα. Το καλό στυλό ή το καλό μολύβι θα μπαίνει στην τσέπη μας για πρεστίζ, γιατί ακόμα και οι πιο πρόχειρες σημειώσεις θα γίνονται ψηφιακά σε κάθε λογής ηλεκτρονικό μέσο. Σήμερα το καλό στυλό θα γίνεται το ξεχωριστό μας έμβλημα του κόσμου της γραφής, ανεξάρτητα από την μικρή χρήση του και θα είναι στη τσέπη μας ως το κρυφό μας καμάρι. Κοντά στα παραδοσιακά σύνεργα της γραφής θα κάνουν αισθητή την παρουσία τους οι σελιδοδείκτες που κυριαρχούν στον κόσμο της ανάγνωσης και του έντυπου βιβλίου.

      Σήμερα τα σύνεργα της παραδοσιακής γραφής θα αποτελούν ένα όμορφο συλλεκτικό ενδιαφέρον και θα στέκονται δίπλα μας πάνω στο γραφείο, ενώ συχνά θα τα έχω μαζί μου και θα παίρνουν τη συμβολική θέση τους ακόμα και στα «καφέ» που συχνάζω. Και ενώ πληκτρολογούμε στο λάπτοπ, ρίχνουμε κλεφτές ματιές στο παρελθόν μας, στο παρελθόν της γραφής, νοσταλγώντας εκείνες τις εποχές που ένα μικρό τόσο δα «δώρο» από κάποιο συγγενή της Αθήνας προκαλούσε άμετρη χαρά και οι προσδοκίες για να αλλάξουμε τη ζωή μας βομβάρδιζαν το μαθησιακό μας ενδιαφέρον με τα πιο παράτολμα όνειρα, εκείνα τα όνειρα που όχι μόνο έγιναν πραγματικότητα αλλά και μάς δημιουργούν διαρκώς όλο και πιο νέα όνειρα και κάνουν τη ζωή μας ονειρεμένη…

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

  1. Δεν υπάρχουν σχόλια.
  1. No trackbacks yet.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: