Αρχική > κοινωνία > Η «κραυγή» του σημερινού άνεργου

Η «κραυγή» του σημερινού άνεργου

Αποτέλεσμα εικόνας για ανεργο

Του Νίκου Τσούλια

      Μπορεί να θεωρηθεί ως ήρωας της εποχής μας, αν και ο ίδιος θα προτιμούσε σφόδρα οποιοδήποτε άλλον παρά αυτό τον τίτλο. Μπορεί να θεωρηθεί ως σύμβολο της ιστορικότητάς μας, της Ελλάδας της Ευρώπης και της κρίσης, αν και ο ίδιος θα επιθυμούσε διακαώς κάθε άλλη τιτλοφόρηση αντ’ αυτού του συμβόλου.

      Πάντα ο άνεργος – αλλά ιδιαίτερα ο σημερινός άνεργος – έχει ως ύψιστη, ως μοναδική επιθυμία τη σύνδεσή του με τον κόσμο της εργασίας. Δεν είναι μόνο οικονομικό το πρόβλημα. Είναι ψυχική ανάγκη για την κοινωνική ολοκλήρωση που μόνο μέσω της εργασίας μπορεί να κατακτηθεί. Είναι πνευματική ανάγκη για την αρτίωση της προσωπικότητάς, έτσι ώστε να προάγει την αυτοπραγμάτωσή του και την ευτυχία του.

      Αλλά πώς να τεθούν αυτά τα τόσο καθοριστικά για τη ζωή του ζητήματα όταν εγείρεται το μέγα πρόβλημα της επιβίωσης ως η απόλυτη μαύρη σκιά στο παρόν και στο μέλλον του; Έχει μέλλον ο σημερινός άνεργος; Μπορεί να ονειρευτεί; Πώς είναι η γεύση της ζωής όταν δεν μπορείς να ονειρευτείς; Παραδοσιακά ο άνεργος γνώριζε ότι η δοκιμασία του ήταν παροδική, γνώριζε ότι η όποια υπο-απασχόλησή του και η ετεροαπασχόλησή του αποτελούσαν και περίοδο ανίχνευσης για το καταστάλαγμα της επαγγελματικής του επιλογής. Είχε υπομονή και ελπίδα.

      Ο σημερινός άνεργος βιώνει το απόλυτο κενό. Δεν μπορεί να σχεδιάσει τη ζωή του. Ταπεινώνεται γιατί δεν μπορεί να κάνει ούτε μια απλή περιγραφή του παρόντος αλλά και ούτε καν μπορεί να ονειρευτεί κανένα είδος μέλλοντος, γιατί το μέλλον είναι ένα διαρκές γκρίζο παρόν. Αν είναι νέος που δεν έχει ξεκινήσει την όποια σταδιοδρομία του, δεν μπορεί να προγραμματίσει τη δημιουργία οικογένειας. Κάνει διαρκώς υπολογισμούς. Του χρόνου ποια θα είναι η κατάστασή μου; Σε πέντε χρόνια πώς θα είναι τα πράγματα για μένα; Θα χάσω άραγε τις γνώσεις και τις δεξιότητες που έχω σπουδάσει; Θα προλάβω να κάνω οικογένεια ώστε να μεγαλώσω τα παιδιά μου σε μια δημιουργική φάση της ηλικίας μου;     

       Αν είναι άνεργος μετά από κάποια χρόνια εργασίας, ξαφνικά αντιμετωπίζει την απόλυτη κατάρρευση του οργανωμένου βίου του. Αν μάλιστα είναι οικογενειάρχης, τότε γεύεται τον κόσμο της απόλυτης ενοχής, τότε συνειδητοποιεί τη βαριά ευθύνη για την ανατροπή του σκηνικού που θα συμβεί στη ζωή των παιδιών του, τότε βρίσκεται σε μια σχεδόν υπαρξιακή αγωνία για την προοπτική της οικογένειάς του. Η σκέψη του είναι πλημμυρισμένη από μαύρα φαντάσματα. Πώς θα σκέπτεται η κόρη μου που δεν μπορεί να πάει στο φροντιστήριο για τη συνέχιση των Αγγλικών της; Πόσο θα στεναχωρηθεί ο γιος μου που δεν είμαι ικανός να του δώσω ούτε καν τα λεφτά για την εκδρομή του σχολείου; Αν αύριο τα παιδιά μου περάσουν σε Σχολή του πανεπιστημίου της επαρχίας, θα τα στείλω ή θα τους ζητήσω να αλλάξουν φιλοδοξία και σχέδια για τη ζωή τους;

      Ο σημερινός άνεργος δεν νιώθει καμιά μα καμιά ερμηνευτική ικανοποίηση επειδή η ανεργία οφείλεται στην κρίση, επειδή η ανεργία έχει πάρει ευρύτερες κοινωνικές διαστάσεις. Δεν του λέει τίποτα μια τέτοια θεώρηση. Το αντίθετο, η γενικευμένη εικόνα της ανεργίας επιδρά εφιαλτικά στη σκέψη του και καταπίνει κάθε φωτεινή αχτίνα ελπίδας. Και σ’ αυτό το μαύρο σκηνικό αναπαράγεται και εξαπλώνεται το σκοτάδι της απογοήτευσης και της απελπισίας. Καταριέται την ώρα που γεννήθηκε σε μια τέτοια περίοδο. Στοχάζεται και αναστοχάζεται και καταλήγει πάντα στο ίδιο σημείο, στην ενοχή του. Νιώθει τη συμπάθεια και τον οίκτο των δικών του και ντρέπεται που τους γεννάει αυτά τα συναισθήματα.

      Ο σημερινός άνεργος ζει την απόλυτη ερήμωση. Γεύεται μια περίεργη μοναξιά που δεν ξέρει κατά πόσο προέρχεται από το περιβάλλον και κατά πόσο είναι δική του κατασκευή. Δεν μπορεί να επινοήσει ένα θετικό πορτρέτο του. Δεν έχει κανένα ενδιαφέρον για το όλο σκηνικό της ζωής. Δεν μπορεί να χαρεί. Δεν μπορεί να ψυχαγωγηθεί. Ο κόσμος των αξιών του και η κοσμοθεωρία του είναι φαντάσματα που τον περιγελούν. Η αξιοπρέπειά του έχει γίνει καρικατούρα. Το είδωλό του έχει καταρρεύσει. Δεν έχει καμιά πίστη.

      Ο σημερινός άνεργος δεν είναι κανένας ήρωας καταπώς τον έχουμε στο νου μας και στα στερεότυπά μας. Είναι ένας ταπεινωμένος πολίτης που οφείλει να υψώνει κάθε στιγμή το ανάστημά του, γιατί κάθε στιγμή ανεργίας είναι στιγμή ταπείνωσης, μιας ταπείνωσης αδιόρατης και πανίσχυρης. Ο σημερινός άνεργος είναι ένας επαναστατημένος άνθρωπος – όπως τον ήθελε ο Αλμπέρ Καμύ -, «ένας άνθρωπος που λέει όχι», ένας άνθρωπος που κραυγάζει μέσα του (αντιδρώντας σε ό,τι τον πνίγει) ότι ζωή του είναι δική του, ότι ο εαυτός του είναι δικός του, ότι η εξέγερσή του είναι το όνειρό του και η ελπίδα του, είναι η ίδια η ζωή του!

View of Basel and the Rhine, 1927 - 1928 - Ernst Ludwig Kirchner

View of Basel and the Rhine, Ernst Ludwig Kirchner, 1927 – 1928

  1. Δεν υπάρχουν σχόλια.
  1. No trackbacks yet.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: