Αρχική > βιβλία > Εικόνες και σκίτσα από παλιά σχολικά βιβλία

Εικόνες και σκίτσα από παλιά σχολικά βιβλία

clip_image001

Του Νίκου Τσούλια

     Στα παιχνίδια της ζωής μας, στα ψυχολογικά παιχνίδια που κάνουμε με το χρόνο υπάρχει μια σταθερή εικόνα με δύο όψεις. Πρώτη όψη, αναζητούμε διαρκώς το «καινούργιο» ιδιαίτερα όταν είμαστε νέοι, άρα ωθούμε το χρόνο να φεύγει όσο πιο γρήγορα γίνεται αφού μόνο μέσα από την αλλαγή των πραγμάτων βιώνουμε το χρόνο και συλλαμβάνουμε εννοιολογικά το όποιο περιεχόμενό του.

     Δεύτερη όψη, επίσης αναζητούμε διαρκώς το «παλιό» ιδιαίτερα όταν είμαστε ηλικιωμένοι, άρα προσπαθούμε να συμπιέζουμε τη ροή του χρόνου, να μειώνουμε την επίδρασή του πάνω μας και να λανθάνουμε της φθοράς (και της συσσώρευσης της ηλικίας). Και απ’ αυτές τις δύο εικόνες της ψυχολογίας μας και της προσωπικότητάς μας αναδύονται αντίστοιχα οι δύο φοβερές ιερές λειτουργίες της σκέψης μας, τα όνειρα και η μνήμη, που συνυπάρχουν μεν σ’ όλη τη ζωή μας αλλά αρχικά πλεονάζουν τα όνειρα και στη συνέχεια και προς το τέλος μας πλεονάζει η μνήμη.

     Παιχνίδι με το χρόνο, παιχνίδι με τη μνήμη, παιχνίδι με τη μνήμη που γίνεται νοσταλγία γιατί αυτή η μνήμη ερωτοτροπεί με το όνειρο. Και έτσι ξανανιώνουμε και νιώθουμε την ομορφιά της ζωής γιατί ανακατεύουμε το χρόνο, πάμε και μπροστά του και πίσω του και δεν τον αφήνουμε να μάς ξεγελάει ότι δήθεν κινούμαστε πάνω στις «ράγες» του και ό,τι περνάει δεν ξαναπερνάει. Η μνήμη και τα όνειρα είναι επινοήσεις της σκέψης μας και της ψυχολογίας μας, όπως επινόηση είναι και ο χρόνος – γιατί εμείς βιώνουμε το δικό μας προσωπικό ψυχολογικό χρόνο και όχι τον αντικειμενικό χρόνο που μετράει και υπολογίζει η φυσική και η επιστήμη.

     Μακρύς ο πρόλογος, γιατί το κυρίως θέμα μας είναι οι εικόνες των σχολικών βιβλίων αλλά εικόνες και παραστάσεις απόλυτα βιωματικές. Οι εικόνες είναι εκείνες που ανασύρουν πιο εύκολα το παλιό, που φωτίζουν τη μνήμη, που κεντρίζουν τη νοσταλγία, που μάς οδηγούν σε μονοπάτια ψυχικής αγαλλίασης και πνευματικής ενατένισης. Οι εικόνες των σχολικών βιβλίων παντού και πάντα είναι συνδεδεμένες σχεδόν σ’ όλους τους μαθητές / σ’ όλες τις μαθήτριες με τις ίδιες και απαράλλαχτες προσλαμβάνουσες γενικές παραστάσεις, με τους ίδιους νοητικούς συνειρμούς, με τα ίδια συναισθηματικά σκιρτήματα. Οι εικόνες δεν χρειάζονται διάβασμα και αποστήθιση, μειώνουν και απαλύνουν το βάρος των λέξεων του κειμένου της δοκιμασίας, αγκιστρώνουν τη μνήμη μας ακόμα για το παρακείμενο μέρος της μελέτης.

     Οι εικόνες είναι ξέφωτα σε πυκνό ρουμάνι λέξεων και εννοιών, καλούν σε ξεκούραση και σε χάζεμα – σε καλό χάζεμα – το μάτι και τη σκέψη, προκαλούν απίθανες φαντασιώσεις, αφού θα «μπούμε» και εμείς μέσα στις εικόνες και θα περιπλανηθούμε σε ένα άλλο κείμενο όχι αυτό του βιβλίου, σε ένα κείμενο όπου αυτό του βιβλίου θα είναι απλώς το υπόστρωμα και η «αφορμή» πάνω στα οποία θα φτιάξουμε εμείς τη δική μας μυθοπλασία, θα καλλιεργήσουμε τη δική μας φαντασία μας και θα γεννήσουμε τους δικούς μας κόσμους, τους απόλυτα προσωπικούς μας κόσμους και ως εκ τούτου και μόνο πολύ όμορφους κόσμους. Το όλο παιχνίδι με τις εικόνες των σχολικών βιβλίων δεν είναι χάζεμα και απώλεια χρόνου, όπως το ήθελαν οι παλιοί μας δάσκαλοι και οι παλιές μας δασκάλες, είναι κέρδισμα χρόνου είναι κέρδισμα γνώσης γιατί προσφέρουν μαθησιακή ετοιμότητα και ψυχολογική / νοητική δεκτικότητα για την πρόσληψη του καινούργιου. Η πολυσύνθετη και πολυεπίπεδη περιδιάβαση των εικόνων των σχολικών βιβλίων είναι η δεύτερη παράλληλη ανάγνωση, είναι μια πολύ σημαντική όψης της νοητικής και κυρίως της συναισθηματικής κατανόησης και κατάκτησης του όλου περιεχομένου ενός βιβλίου.

     Δεν είναι καθόλου τυχαίο το γεγονός ότι η όλη διδακτική μεθοδολογία αναδεικνύει ως ισχυρό τρόπο μάθησης τη δημιουργία «εικόνων και παραστάσεων» στη σκέψη των μαθητών / μαθητριών. (Αλλά αυτό δεν κάνει και η λογοτεχνική γραφή που μέσω αυτών των παραστάσεων τέρπει τόσο γενναιόδωρα την ψυχή και το πνεύμα μας;). Δεν είναι καθόλου τυχαίο το γεγονός ότι η παιδαγωγική διαχρονικά έδινε και δίνει και θα δίνει σπουδαίο βάρος στην καλύτερη δυνατή παράθεση των συνοδευτικών ενός κειμένου εικόνων και σκίτσων. Δεν είναι καθόλου τυχαίο το γεγονός ότι τα πιο πετυχημένα βιβλία στην ιστορία του εκπαιδευτικού μας συστήματος ήταν εκείνα που είχαν και την καλύτερη αισθητική παρουσίαση. Δεν είναι καθόλου τυχαίο το γεγονός ότι τα καλύτερα επιστημονικά και πανεπιστημιακά βιβλία είναι εκείνα που έχουν καλές αναπαραστάσεις προκειμένου να υπηρετηθεί καλύτερα και πρωτίστως η ερευνητική ματιά. Αλλά πόσα και πόσα κλασικά λογοτεχνικά βιβλία δεν τα λατρέψαμε από την ομορφιά των εικόνων τους, από τις άρτιες εικονογραφήσεις τους, από τις ανεπανάληπτες γκραβούρες τους.

     Τα σκίτσα και οι εικόνες γενικότερα που παρουσιάζονται δεν έχουν τις σχετικές παραπομπές τους, δεν έχουν δηλαδή τις αναφορές τους στο ποια σχολικά εγχειρίδια ανήκουν. Έτσι κι αλλιώς η άσκηση της μνήμης είναι ένα παιχνίδι και σάς αφήνουμε να το κάνετε ελεύθερα. Και η μνήμη είναι όμορφη όταν ένα απλό ερέθισμα τής ανοίξει ένα μικρό παράθυρο φωτός, όταν δημιουργήσει μια έστω και λεπτή φωτεινή δέσμη στο σκοτεινό τοπίο της λήθης, ένα ξέφωτο νοσταλγίας που μόνο η μνήμη θα το ανασυστήσει καταπώς η ίδια θέλει. Η μνήμη δεν θέλει έτοιμη τροφή. Θέλει υπομονή και δοκιμασία, θέλει επινοήσεις και αυτοσχεδιασμούς για να μπορεί να χαρίσει στη συνέχεια απλόχερα τη συναισθηματική απόλαυση και την ψυχική ευφορία.

     Άλλωστε, μνήμη δεν είναι αναπαραγωγή του παλιού, είναι η αναδημιουργία και η επανερμηνεία του παλιού με τη μίξη του τωρινού, είναι η ανασύσταση του προσωπικού μας κόσμου· αλλιώς δεν είναι μνήμη και δεν υπάρχει κανένα παιχνίδι με το χρόνο, δεν υπάρχει καμιά νοσταλγία!

Διαβάστε επίσης

Εξώφυλλα σχολικών βιβλίων

Εξώφυλλα προπολεμικών σχολικών βιβλίων

Αναγνωστικό Α΄ Δημοτικού 1971

Διαβάζοντας Φυσική Ιστορία Ε΄ Δημοτικού 1969

Διαβάζοντας ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΑ ΑΝΑΓΝΩΣΜΑΤΑ 1947

Βιβλία αδικημένα

Διαβάζοντας Ιστορία Β΄, Ε΄ Γυμνασίου 1975

Εξώφυλλα παλιών σχολικών βιβλίων 2

Εξώφυλλα παλιών σχολικών βιβλίων 1

Διαβάζοντας: ΑΝΑΓΝΩΣΤΙΚΟ ΣΤ 1943

Διαβάζοντας: ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ Α΄ 1939

Διαβάζοντας: ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΓΕΩΜΕΤΡΙΑ 1970

Διαβάζοντας: IΣΤΟΡΙΑ ΤΩΝ ΝΕΩΤΕΡΩΝ ΧΡΟΝΩΝ ΣΤ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ 1974

Σκίτσα σχολικών βιβλίων 1

 

 

 

 

 

 

image

image

image

image

image

clip_image001

image

clip_image001[4]

clip_image005

image

clip_image007

clip_image010

image

image

image

clip_image014

clip_image016

image

clip_image012

clip_image018

clip_image019

image

image

image

clip_image023

clip_image025

clip_image027

clip_image029

clip_image030

image

clip_image032

image

clip_image034

clip_image021

image

image

image

image

image

clip_image035clip_image037clip_image038clip_image039clip_image040clip_image040[1]clip_image041clip_image043clip_image045clip_image047clip_image049clip_image050clip_image052clip_image053clip_image055clip_image057clip_image058

clip_image033clip_image059

clip_image061

clip_image063

clip_image064

clip_image065

clip_image066

clip_image068

clip_image070

clip_image072

clip_image074

clip_image076

clip_image078

clip_image080

clip_image082

clip_image084

clip_image086

clip_image088

clip_image090

clip_image092

clip_image094

clip_image095

clip_image097

clip_image099

clip_image101

clip_image103

clip_image105

clip_image107

clip_image109

clip_image110

clip_image111

clip_image112

clip_image113

clip_image114

clip_image115

clip_image116

clip_image117

clip_image118

clip_image119

clip_image120

  1. markakis emmanuel
    12/10/2013 στο 10:18 ΜΜ

    Για το αλφαβητάριο που είχα την τύχη να χρησιμοποιήσω για δέκα χρόνια σε μονοθέσια σχολεία θέλω να δηλώσω ότι όλοι οι μαθητές μου ήξεραν να διαβάζουν μέχρι τα Χριστούγεννα χωρίς να έχουν πάει στο νηπιαγωγείο! επιπρόσθετα δεν συνάντησα κανένα μαθητή με μαθησιακές δυσκολίες (δυσλεξία) που είναι της μόδας σήμερα!

    • N.T.
      16/10/2013 στο 9:02 ΜΜ

      Εκτιμώ ότι τα χρόνια εκείνα η δίψα για μάθηση ήταν εντονότερη.
      Επίσης θεωρώ ότι το αξιακό πεδίο ήταν πιο ουμανιστικό, πιο ορθολογικό και πιο διαπαιδαγωγικό από ό,τι σήμερα.

  1. No trackbacks yet.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: