Αρχική > φιλοσοφία > Πώς ερμηνεύουμε τις αδικίες που κάνουμε;

Πώς ερμηνεύουμε τις αδικίες που κάνουμε;

clip_image001[6]

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Stiller Winkel im Garten von Montgeron, by Claude Monet

Του Νίκου Τσούλια

     Αν κάνει κάποιος έναν απολογισμό στις σχέσεις και στις συμπεριφορές που έχει με το οικείο περιβάλλον του (των φίλων, των γνωστών και των συγγενών), θα αποκομίσει ένα αίσθημα αδικίας, ένα αίσθημα ότι έχει αδικηθεί, παρά ότι έχει αδικήσει. Αλλά όταν αυτό είναι μια γενική αντίληψη, τότε προκύπτει ένα απλό ερώτημα: αν όλοι αισθανόμαστε αδικημένοι, τότε ποιοι είναι οι αδικούντες;

clip_image001[4] Maison a Auvers, by Vincent van Gogh

    Αν μάλιστα πάμε στις κληρονομικές υποθέσεις, τότε διαπιστώνουμε μια μαγική εικόνα. Όλοι μα όλοι νιώθουν ριγμένοι! Αν πάρουμε και την περίπτωση των διάφορων εταιρικών – οικονομικών σχέσεων που αναπτύσσονται, θα δούμε ότι συνήθως αλλοιώνονται και τελικά καταστρέφονται από μια μονομερή θεώρηση των πραγμάτων που αναπτύσσει κάθε πλευρά. Αλλά αν πάμε ακόμα και σε μια πολύ διαφορετική περίπτωση, εκείνη των ερωτικών σχέσεων, θα δούμε ότι θυμόμαστε με πολύ ζωηρά χρώματα εκείνες τις περιπτώσεις μας που ήμασταν ριγμένοι – αν και εδώ η μη ευδοκίμηση μιας σχέσης δεν είναι ζήτημα ορθολογισμού – ή που μάς απέρριψε η άλλη πλευρά δημιουργώντας την περίφημη εικόνα της ερωτικής απογοήτευσης, αλλά ξεχνάμε τις αντίστροφες περιπτώσεις που εμείς προκαλέσαμε ερωτική απόρριψη ή τις θυμόμαστε σαν μικρά γεγονότα χωρίς καμιά σημασία.

     Μπορεί να τεθεί και μια άλλη αξιοσημείωτη πλευρά. Υπάρχουν περιπτώσεις που «δεν παίρνουμε είδηση» την πρόκληση εκ μέρους μας μιας άδικης πράξης. Μάς λένε, για παράδειγμα, ότι μου έκανες την τάδε ζημιά και πέφτουμε από τα σύννεφα. Είναι φανερό ότι σε ένα τέτοιο περιστατικό υπάρχει άμβλυνση της συνείδησής μας ή πλήρης απουσία ορθοκρισίας. Πώς μπορεί να προσεγγιστεί αυτή η γενικευμένη αντινομία; Και ακόμα, έχει κάποιο νόημα να ασχολούμαστε με τέτοια ζητήματα ή είναι απλές παρωνυχίδες;

     Θεωρώ ότι έχει νόημα και αξία να προσεγγιστεί το όλο ζήτημα, γιατί αναδεικνύει λειψές θεωρήσεις της πραγματικότητας και ένα αξιακό πεδίο ανορθολογικό, στοιχεία που συντελούν στη διαρκή απομάκρυνσή μας από μια κατάσταση ευτυχίας και καλοζωίας. Προς τούτο, πρώτη παρατήρηση που μπορεί να κατατεθεί είναι το γεγονός ότι ο άνθρωπος πλημμυρίζει από μια αίσθηση υποκειμενικότητας και ότι δεν μπορεί να αναλύει την όποια πραγματικότητα και με κάποιο πνεύμα αντικειμενικότητας, στοιχείο που είναι λίαν απαραίτητο για να μπορεί να παίρνει αποφάσεις. Δεύτερη παρατήρηση είναι η ελλειμματική αίσθηση περί δικαίου. Είναι φοβερή η απόστασή μας από μια ορθολογική αντίληψη, η οποία είναι τόσο απαραίτητη για να μπορούμε να σταθμίζουμε τις διεργασίες της κοινωνικής μας ζωής και για να διαμορφώνουμε δημιουργικά το μέλλον μας.

     Εκτιμώ ότι συμφέρει όλους τους ανθρώπους τελικά η επικράτηση του δικαίου στις σχέσεις τους και στις συναλλαγές τους, συμφέρει στην έννοια του πραγματικού συμφέροντος τους, συμφέρει στην προαγωγή μιας καλής συναισθηματικής και ψυχολογικής κατάστασής τους. Όταν ο άνθρωπος δεν προάγει μια ορθολογική συμπεριφορά στις σχέσεις του, τότε είναι βέβαιο ότι δεν έχει καλό χαρακτήρα, δεν έχει ήθος και κουλτούρα σεβασμού. Αλλά σε τι ακριβώς συνίσταται η προσωπικότητά μας, αν οι κοινωνικές και οι διανθρώπινες σχέσεις μας είναι ελλειμματικές; Πώς μπορούμε να διεκδικούμε ένα νόημα στη ζωή μας, όταν δεν μπορούμε να λειτουργήσουμε δίκαια και ορθά; Είναι δυνατόν κάποιος να νιώθει ευτυχισμένος όταν βλάπτει τους γύρω του προκαλώντας αδικία; Ή μήπως μέσα από το κενό της αυτογνωσίας, μπορούμε να καλυπτόμαστε πίσω από την περίπου ηθελημένη άγνοια;

     Υπάρχει μια αντίληψη που ισχυρίζεται ότι αν θέλεις να εξετάσεις αν μια συμπεριφορά σου είναι καλή, τότε γενίκευσέ τη, μελέτησέ τη στην περίπτωση που αυτή τη συμπεριφορά την κάνουν όλοι οι άνθρωποι στις σχετικές περιπτώσεις και αξιολόγησε και κρίνε τα αποτελέσματα. Υπάρχει και η ακριβώς αντίθετη μεθοδολογία, μια μελέτη περίπτωσης (case study).

     Ας πάρουμε, για παράδειγμα, μια εταιρική σχέση που έχει συσταθεί μεταξύ δύο αδελφών. Και ο ένας ή και οι δύο (και αυτό μπορεί να συμβεί ή μάλλον αυτό συμβαίνει κυρίως) προσπαθούν να «ρίξουν» στα οικονομικά οφέλη τον άλλο. Και μέσα από μια τέτοια προβληματική λειτουργία ή συλλειτουργία, η εταιρεία διαλύεται και ως παρεπόμενο – αν και μπορεί να είναι συμβάν που προηγείται – οι σχέσεις των δύο αδελφών αλλοιώνονται ή και διακόπτονται. Το ερώτημα που θέτω είναι το εξής: Μπορεί ο αδικών ή οι αδικούντες να διαπαιδαγωγήσουν με λόγια και διακηρύξεις τα παιδιά τους στο να έχουν μεταξύ τους στο μέλλον πράγματι αδελφική σχέση, ή μήπως τα παιδιά τους βλέποντας το ζωντανό παράδειγμα των γονέων τους των δηλητηριασμένων σχέσεων θα οδηγηθούν το πιο πιθανό και αυτά σε ρήξη των σχέσεών τους;

     Και επειδή θεωρώ ότι το παράδειγμα ζωής είναι αυτό που καθοδηγεί και τα παιδιά, εκτιμώ ότι η ζημιά που υφίστανται οι γονείς από μια τέτοια εξέλιξη ρήξης των σχέσεων μεταξύ των παιδιών του είναι πολύ οδυνηρή. Βέβαια υπάρχει και μια παχυδερμική αντίληψη, οι γονείς να μην αντιλαμβάνονται τη δική τους ευθύνη στο έλλειμμα της διαπαιδαγώγησης, αλλά αυτό είναι μια σοβαρή ήττα ζωής που σαφώς κάποτε έστω και αργά θα προσληφθεί ως ήττα.

     Συμπερασματικά, θεωρώ ότι πολύ δύσκολα αντιλαμβανόμαστε τις αδικίες που προκαλούμε – απόρροια έλλειψης ορθολογισμού και ευαισθησιών – αλλά και όταν τις αντιλαμβανόμαστε, δύσκολα κάνουμε κινήσεις απολογισμού και διόρθωσης προφασιζόμενοι διάφορες έωλες δικαιολογίες, δείγμα ελλείμματος άρτιας προσωπικότητας, δείγμα μικροψυχίας και κακίας. Σε κάθε περίπτωση η ομορφιά της ζωής και η κατάκτησή της συναρτώνται σε μεγάλο βαθμό από την καλλιέργεια των σχέσεών μας με τους άλλους ανθρώπους, εκείνων των σχέσεων που αν δεν μπορούν να εδραιωθούν σε ένα κλίμα αγάπης και αλληλεγγύης, θα βασίζονται στην αλληλοκατανόηση, στον αλληλοσεβασμό και στο αίσθημα της δικαιοσύνης. Άλλως είμαστε έρμαια των αδιέξοδων αντιανθρώπινων παθών μας και της βλακείας μας.

 

clip_image002

  

Manor Abbey Halesowen 14.h, The British Library

  1. Δεν υπάρχουν σχόλια.
  1. No trackbacks yet.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: