Αρχική > πολιτισμός, πολιτική, κοινωνία > Ενεργειακό πρόβλημα: οξύνεται ή αμβλύνεται;

Ενεργειακό πρόβλημα: οξύνεται ή αμβλύνεται;

clip_image001[5]

Mill at Ambleside, © British Library Board

 

Του Νίκου Τσούλια

       Εάν είχαμε μια ορθολογική και επιστημονική συγκρότηση της σύγχρονης κοινωνίας και του σύγχρονου πολιτισμού μας, η ανθρωπότητα δεν θα είχε πρόβλημα ενεργειακό. Γιατί οι ενεργειακές μας πηγές θα στηρίζονταν στην μοναδική ανεξάντλητη πηγή, στη «φωτεινή ενέργεια» του ήλιου. Και όχι μόνο αυτό αλλά θα είχαν επιλυθεί παράλληλα δύο άλλα προβλήματα, το οικολογικό πρόβλημα και το πρόβλημα της έλλειψης φυσικών πόρων – φυσικών στοιχείων.

       Ας εξηγήσουμε το όλο σκηνικό. Ο σύγχρονος πολιτισμός είναι από ενεργειακής πλευράς πολιτισμός του πετρελαίου. Το μεγάλο μέρος της όλης κίνησης των σημερινών κοινωνιών και οικονομιών έχει ως βάση το πετρέλαιο. Και πρέπει να σημειωθεί ότι το πετρέλαιο είναι μια κρυμμένη μορφή μιας πάλαι ποτέ ηλιακής ενέργειας, αφού έχει προκύψει από έμβιους οργανισμούς πολύ παλιότερων εποχών, οργανισμούς που τελικά η ενέργειά τους ήταν ενέργεια ηλιακή και μετασχηματίστηκε μέσω της φωτοσύνθεσης σε χημική ενέργεια, σε ενέργεια χημικών δεσμών μείγματος υδρογονανθράκων.

       Αλλά η συνέχιση της χρήσης του πετρελαίου έχει πλέον ορατά προβλήματα, έχει αδιέξοδη πορεία. α) Τα παγκόσμια αποθέματα του πετρελαίου έχουν αρχίσει να δείχνουν το τέλος τους και εκτιμάται ότι σε μερικές δεκαετίες το όλο πρόβλημα θα πάρει εκρηκτικές διαστάσεις. β) Οι εκτεταμένες χρήσεις – καύσεις του πετρελαίου επιβαρύνουν όλο και πιο πολύ το φαινόμενο του θερμοκηπίου, το οποίο με τη σειρά του μετασχηματίζει το κλίμα της Γης με άγνωστη την έκταση των επιπτώσεών του. γ) Το πετρέλαιο εκτός από ενεργειακή πηγή χρησιμοποιείται ως βασικό υλικό στην παραγωγή πάρα πολλών χημικών ουσιών (πλαστικά και κάθε λογής πολυμερή, φάρμακα, καλλυντικά, βιομηχανικές χημικές ουσίες ποικίλων εφαρμογών κλπ). Στην ουσία, μπορούμε να ισχυριστούμε ότι καθετί με το οποίο ερχόμαστε σε επαφή στην καθημερινή μας ζωή και δεν έχει αναφορά στο φυσικό περιβάλλον είναι προϊόν του πετρελαίου! Επομένως – και με δεδομένο ότι τα χημικά στοιχεία και η ύλη στο σύνολό της δεν ανανεώνονται αφού ο πλανήτης μας από πλευράς ροής ύλης είναι κλειστό σύστημα – είναι απείρως προτιμότερη η χρήση του πετρελαίου για την παραγωγή διαφόρων χημικών προϊόντων – τα οποία δεν μπορούν να κατασκευαστούν με άλλο τρόπο – και όχι για πηγή ενέργειας.

      Αλλά η χρήση των ενεργειακών πηγών είναι μείζον πολιτικό πρόβλημα. Συνδέεται με τις γεωστρατηγικές των μεγάλων δυνάμεων και με τον διεθνή καταμερισμό των χωρών και με την ισχύ των πολιτικών συστημάτων. Η Αγγλία ως πρώτη χώρα έκφρασης του βιομηχανικού πολιτισμού και στηριζόμενη αρχικά στον άνθρακα θα πετύχει την ανάπτυξη της αυτοκρατορίας της επιλύοντας το ενεργειακό της πρόβλημα. Οι Η.Π.Α. στη συνέχεια θα στηρίξουν τη δική τους ηγεμονική θέση – εκτός των άλλων – και στα ενεργειακά αποθέματά τους σε πετρέλαιο και κυρίως στον έλεγχο της παραγωγής και του εμπορίου του πετρελαίου σχεδόν σε παγκόσμια κλίμακα.

       Από την άλλη πλευρά, χώρες όπως και η Ελλάδα που εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από τη ροή του μαύρου χρυσού, θα έχουν πάντα μια οικονομία εξαρτώμενη σε μεγάλο βαθμό και η αναπτυξιακή τους προσπάθεια θα έχει περιορισμούς από την αφετηρία της. Όμως το ποια μορφή ενέργειας θα χρησιμοποιείται ελέγχεται σε σημαντικό μέρος από τις μεγάλες πολυεθνικές εταιρείες, οι οποίες επιβάλλουν ουσιαστικά τις επιλογές τους ελέγχοντας τόσο την παράλληλη βιομηχανία (είδος μηχανών στις βιομηχανίες, είδος αυτοκινήτων κλπ) και τη διεξαγωγή του ίδιου του εμπορίου όσο και την τεχνογνωσία επί του ποια ενεργειακή πηγή θα χρησιμοποιείται κάθε φορά! Στην ουσία, ο μεγάλος, ο πιο σκληρός και διαχρονικός και πάντα ακήρυκτος παγκόσμιος πόλεμος στο πεδίο της οικονομίας και της διεθνούς πολιτικής είναι ενεργειακός πόλεμος, έστω και αν φαινομενικά εμφανίζεται να παίρνει άλλες μορφές και όψεις.

      Μπορούμε να έλθουμε τώρα στο αρχικό μας ερώτημα, αφού έχουμε αποσαφηνίσει σε πολύ γενικές γραμμές το όλο ζήτημα. Όσο ο σύγχρονος πολιτισμός είναι από ενεργειακής άποψης κυρίως πολιτισμός του πετρελαίου, το ενεργειακό πρόβλημα των χωρών της Γης θα οξύνεται. Όσο οι εναλλακτικές και ήπιες μορφές ενέργειας (ηλιακή, αιολική, γεωθερμική) είναι συμπληρωματικού χαρακτήρα επίσης το ενεργειακό πρόβλημα θα μεγεθύνεται, με αποτέλεσμα τόσο τις οικολογικές επιπτώσεις όσο και τις εντάσεις μεταξύ των χωρών.

      Η διάθεση και η χρήση των φυσικών πόρων, των πόρων που δεν είναι ανανεώσιμοι δεν μπορεί παρά να είναι λελογισμένη και να μην εξαντλούνται οι φυσικοί πόροι για την παραγωγή ενέργειας. Παράλληλα, είναι πλέον μοναδική επιλογή η εκτεταμένη και πολλαπλή χρήση της μοναδικά άφθονης ενέργειας, της ηλιακής ενέργειας. Αλλά αυτή η εξέλιξη συνδέεται με τα μεγάλα συμφέροντα της διεθνούς βιομηχανίας και του διεθνούς εμπορίου και φυσικά με τα συμφέροντα του μεγάλου κεφαλαίου, το οποίο στηρίζει σε μεγάλο βαθμό τη σημερινή του επικυριαρχία προφανώς όχι στην ιδεολογική και κοινωνική υπεροχή του αλλά στον έλεγχο, στη χρήση και στη «ροή» των ενεργειακών πηγών. Είναι, ως εκ τούτου, το ενεργειακό πρόβλημα μείζον πολιτικό πρόβλημα και ως τέτοιο οφείλουμε να το αντιμετωπίσουμε.

     Και η πατρίδα μας πού ακριβώς κινείται; Παγιδευμένη στην ξένη εξάρτηση στη σύγχρονη ιστορία της δεν δοκίμασε να αξιοποιήσει το φυσικό της πλούτο και τα μεγάλα της συγκριτικά πλεονεκτήματα στον τομέα της ενέργειας, δεν ανέπτυξε τη σχετική έρευνα, δεν πίστεψε στις δυνατότητές της και παραμένει σχεδόν απόλυτα παγιδευμένη – παρακολουθώντας καθημερινά τις τιμές του πετρελαίου με ό,τι αυτό συνεπάγεται -  στο ενεργειακό σκηνικό που άλλοι προς δικό τους συμφέρον έχουν δημιουργήσει. 

 

clip_image001

Simone Pomardi (1760-1830): Άποψη της Πορταριάς. Χαλκογραφία-ακουατίντα από το λεύκωμα του Edward Dodwell "Views in Greece", Λονδίνο 1821. Γύρω στο 1806.

  1. Δεν υπάρχουν σχόλια.
  1. No trackbacks yet.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: