Αρχική > σχολείο, εκπαίδευση, εκπαιδευτικός > Αντι – εκπαιδευτικές ιδεολογικές παρεμβάσεις στο σχολείο

Αντι – εκπαιδευτικές ιδεολογικές παρεμβάσεις στο σχολείο

Vue d'Acropole : Athenes.

Vue d’Acropole Athenes.

Source: Wonders: Images of the Ancient World / Greece — Athens — Acropolis

Του Νίκου Τσούλια

Πυκνώνουν όλο και πιο έντονα οι αντι-εκπαιδευτικές και ιδεολογικού / κομματικού περιεχομένου παρεμβάσεις στο σχολείο και πιο συγκεκριμένα στη λειτουργία των εκπαιδευτικών. Πρόκειται για ανησυχητικό φαινόμενο. Δεν είναι απλά και μόνο ένα φαινόμενο που δημιουργεί κάποια επιμέρους λειτουργικά προβλήματα στην εκπαίδευση και που αμφισβητεί την παιδαγωγική ελευθερία και την παιδαγωγική ευθύνη των εκπαιδευτικών, αλλά εμπεριέχει επίσης μια αντιδημοκρατική έκφραση και ανοίγει δρόμους για να μετασχηματιστεί το σχολείο σε θεσμό αρένας και στείρας κομματικής αντιπαράθεσης.

 

Zeusstatue im Tempel zu Olympia.Zeusstatue im Tempel zu Olympia.

Όλο αυτό το στερέωμα δεν έχει καμιά σχέση φυσικά με την αναγκαία διακίνηση ιδεών και την αντιπαράθεση θεωριών και απόψεων στους κόλπους της ελληνικής κοινωνίας, κάτι που είναι άκρως απαραίτητος παράγοντας εμβάθυνσης της δημοκρατίας αλλά και συστατικό στοιχείο πλουραλισμού κάθε σύγχρονης κοινωνίας. Προφανώς το σχολείο, ως βασικός κοινωνικός θεσμός, συγκεντρώνει ένα ιδιαίτερο ενδιαφέρον από τους πολίτες. Είναι ο κύριος, αν όχι και ο μοναδικός, θεσμός που έχει ως βασική αποστολή τη συστηματική μεταβίβαση της πολιτισμικής κληρονομιάς στην επόμενη γενιά, είναι ο διαχρονικός κρίκος που εξυφαίνει τη συλλογική αφήγηση του λαού μας, είναι η θεσμικά συμπυκνωμένη κοινωνική έκφρασή μας για να ανιχνεύσουμε και για να δημιουργήσουμε το μέλλον της κοινωνίας μας.

Γύρω από το ερώτημα «ποια είναι η επίσημη γνώση» επικεντρώνονται επιστημονικά και παιδαγωγικά ερωτήματα και εστιάζονται πολιτικές, ιδεολογικές και κοινωνιολογικές αναλύσεις και απόψεις. Και το περιεχόμενο αυτής της θεσμικού χαρακτήρα επίσημης γνώσης είναι απόρροια και του κοινωνικού και του πολιτισμικού και του πολιτικού συγκείμενου, πέραν του όποιου καθαρά επιστημονικού και παιδαγωγικού μέρους του. Είναι πάντα ένα ανοιχτό ζήτημα, που ισορροπεί σε μια κατάσταση δυναμικής ισορροπίας και αποτυπώνει τους συσχετισμούς σε κάθε ιστορική φάση σε όλα τα προαναφερθέντα πεδία: πολιτικό, ιδεολογικό, εκπαιδευτικό, επιστημονικό.

Σε μια οργανωμένη πολιτεία τελικά όλα αυτά θα αποφέρουν ένα θεσμικό και νομοθετικό απόσταγμα που το αποτυπώνει το Υπουργείο Παιδείας με όλα τα αρμόδια όργανά του. Και προφανώς και αυτονόητα είναι όμορφο και αναγκαίο όλοι οι πολίτες, όλα τα κοινωνικά ρεύματα, όλα τα κόμματα να θέλουν να βάλουν τα χαρακτηριστικά τους επί του «σώματος» της επίσημης γνώσης. Αλλά αυτό δεν μπορεί παρά να γίνεται μέσα από τους δρόμους της δημοκρατικής και θεσμικής λειτουργίας της πολιτείας μας (Κοινοβούλιο, πολιτική διαπάλη, εκφράσεις των κοινωνικών κινημάτων μας και των συνδικαλιστικών οργανώσεων, τοπική και περιφερειακή αυτοδιοίκηση κλπ), με στόχο τον όποιο μετασχηματισμό, ή τη διατήρηση, των άλφα ή των βήτα στοιχείων της θεσμικής γνώσης της εκπαίδευσης. Αυτή η κινητικότητα είναι απόρροια του γεγονότος ότι η εκπαίδευση και η επιστήμη δεν είναι ιδεολογικά και πολιτικά ουδέτερες, δεν είναι αυτόνομες κοινωνικά νησίδες. Και επίσης αυτή η κινητικότητα συνιστά απτό και ελπιδοφόρο στοιχείο ανοικτής κοινωνίας, κοινωνίας που εξελίσσεται και ερευνά και δημιουργεί το μέλλον της.

Αλλά δεν μπορεί η κάθε ομάδα ή ο κάθε κομματικός σχηματισμός να παρεμβαίνει απευθείας στο τάδε σχολείο ή και στον τάδε εκπαιδευτικό, με την αιτιολογία ότι το μάθημα δεν γίνεται με βάση την «χι ή την ψι αντίληψη». Σαφώς και κάθε πολίτης και κάθε συλλογική έκφραση έχει το δικαίωμα να διατυπώνει τη γνώμη του και να την καταθέτει στα θεσμικά όργανα. Αλλά δεν είναι δυνατόν αυτές οι παρεμβάσεις και οι πιέσεις (ακόμα και απειλές) να έχουν στόχο το σχολείο. Ομάδες πίεσης (lobbies) τέτοιου περιεχομένου και τέτοιων χαρακτηριστικών έχουν αναπτυχθεί στο Νότο των Ηνωμένων Πολιτειών και αφορούν ζητήματα γραφής της ιστορίας, της διδασκαλίας του δημιουργισμού και όχι της θεωρίας της εξέλιξης και της περιθωριοποίησης των διάφορων κοινωνικών απόψεων που δεν συντάσσονται μαζί τους.

Αλλά έχουμε σκεφτεί πού μπορεί να οδηγήσει η νοοτροπία και η πρακτική της ωμής παρέμβασης στη σχολική αίθουσα κάθε φορά που κάποιος θεωρεί ότι το τάδε θέμα δεν έπρεπε να διδάσκεται με αυτό το περιεχόμενο; Έχουμε αναλογιστεί σε τι αρένα μπορούμε να καταλήξουμε αν διαμορφώσουμε ένα σκηνικό κομματικών και ιδεολογικών αντιπαραθέσεων μέσα στις σχολικές αίθουσες; Εκτιμά κάποιος ότι σε μια τέτοια εκδοχή μπορεί να λειτουργήσει το σχολείο, να υπηρετηθούν οι στόχοι της διαπαιδαγώγησης και να ευδοκιμήσει η στοχοθεσία της εκπαίδευσης; Σε μια τέτοια περίπτωση πώς μπορούν οι μαθητές / οι μαθήτριες να εκδηλώνουν το σεβασμό και την ενσυνείδητη πειθαρχία που είναι αναγκαία στοιχεία για τη δημιουργική ανάπτυξη της μάθησης και της αγωγής ή, μήπως, θα πρέπει και αυτοί / αυτές να «κινούνται» με ανάλογες συμπεριφορές;

Η κύρια εστία αυτού του φαινομένου των ωμών παρεμβάσεων είναι πρωτίστως η διδασκαλία της ιστορίας. Η ιστορία βέβαια πάντα συγκέντρωνε ένα ιδιαίτερο κοινωνικό ενδιαφέρον, αφού εδώ αποτυπώνονται πιο έντονα οι διάφορες ιδεολογικές και πολιτικές ερμηνείες. Αλλά η ιστορία είναι επιστήμη και μπορεί να γραφεί με επιστημονικό και εκπαιδευτικό τρόπο. Μπορεί επίσης να έχει πλούσιο ερμηνευτικό έδαφος, το οποίο θα εκδηλώνει τα πλούσια κοιτάσματά της. Σε καμιά όμως περίπτωση δεν μπορεί να μετασχηματιστεί σε ιδεολογικό οπλοστάσιο κάποιου συγκεκριμένου ρεύματος, όπως επιχειρείται σήμερα, και μάλιστα από ιδεολογίες μονομέρειας και φανατισμού.

Οι εκπαιδευτικοί έχουν την επιστημονική δυνατότητα να εκθέσουν και ένα ευρύτερο  του επίσημου προγράμματος ερμηνευτικό πλαίσιο, ακόμα και την ενδεχόμενη προσωπική τους θεώρηση – αφού δεν είναι ένα απλό αντηχείο των σχολικών βιβλίων – σεβόμενοι τόσο την θεσμική γνώση όσο και τον πλούτο των όποιων ερμηνευτικών απόψεων. Αλλά οι εκπαιδευτικοί έχουν το δικαίωμα να διαπαιδαγωγούν σε κλίμα παιδαγωγικής ελευθερίας και παιδαγωγικής ευθύνης, όπως απορρέει από το θεσμικό τους ρόλο. Οποιαδήποτε άλλη συγκρότηση ανελεύθερου και εκβιαστικού σκηνικού μόνο ζημιά μπορεί να κάνει στο σχολείο.

 

Tempio di Pesto.

Tempio di Pesto, Sasso, Giovanni Antonio , 1823-1838

  1. Δεν υπάρχουν σχόλια.
  1. No trackbacks yet.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: